Uzasadnienie
Pismem z 13 listopada 2012 r. B. O. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] o podjęcie działań, zarzucając że jej sąsiedzi zamieszkujący przy ul. [...] 1, z naruszeniem przepisów prawa budowlanego kierują wody opadowe z budynków przez drogę dojazdową na jej posesję przy ulicy [...] 8. Podniosła również kwestię nieprawidłowego parkowania samochodów. W reakcji PINB w [...] pismem z 21 listopada 2012 r. poinformował, że sprawa odprowadzania wód opadowych z budynku, ze względu na ograniczenia kadrowe i ilość spraw, nie będzie rozpoznana w terminie. Jako przewidywany czas załatwienia sprawy wskazano marzec 2014 r.
Kolejną czynnością organu I instancji było wydanie w dniu 25 listopada 2013 r. postanowienia na podstawie art. 61a k.p.a. odmawiającego wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu stwierdzono, że wnioskodawczyni nie legitymuje się tytułem prawnym do którejkolwiek posesji graniczącej z posesją przy ul. [...] 1, w szczególności nie jest także właścicielką działki przy ul. [...] 8, która należy do W. H.. Stan ten ustalono w oparciu o dane z ewidencji gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej. W reakcji na postanowienie B. O. stwierdziła pismem z 28 listopada 2013 r., że legitymuje się notarialnie poświadczonym pełnomocnictwem udzielonym jej przez matkę W. H., zatem sprawa powinna trafić do rozpoznania. Dołączyła kopię pełnomocnictwa. Na zapytanie organu o charakter złożonego pisma odpowiedziała, że stanowi ono zażalenie na postanowienie. Odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna i nieuzasadniona, albowiem legitymuje się pełnomocnictwem.
Organ I instancji nie znalazł podstaw do zastosowania art. 132 k.p.a. Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, podając w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 61a § 1 k.p.a. W uzasadnieniu wyjaśniono, że przepis art. 61a k.p.a. ma zastosowanie w przypadkach, gdy już wstępne czynności wyjaśniające prowadzą do wniosku, że nawet w przypadku wszczęcia postępowania musiałoby być umorzone, bądź ze względu na brak legitymacji procesowej po stronie wnioskodawcy, bądź ze względu na brak możliwości władczej ingerencji organu. Właścicielka nieruchomości przy ul. [...] 8 nie ma przymiotu strony w postępowaniu, albowiem nawet gdyby właściciel posesji przy ul. [...] 1 kierował wody opadowe niezgodnie z warunkami technicznym na teren sąsiedniej nieruchomości, to tą nieruchomością jest droga, co przyznano również we wniosku. Odmowa wszczęcia postępowania jest zatem uzasadniona, co nie wyklucza wszczęcia postępowania z urzędu. Wskazano też, że problem może być ewentualnie rozstrzygnięty na drodze powództwa cywilnego.
W skardze do sądu W. H. wniosła o uchylenie postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 28 i 61a § 1 k.p.a. Zanegowała stanowisko, że nie ma statusu strony w postępowaniu ze względu na brak bezpośredniego sąsiedztwa między działkami. Jej interes prawny znajduje oparcie w przepisach prawa cywilnego art. 140 i 144 k.c.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., którego formalny charakter nie budzi wątpliwości. Zgodnie z tym przepisem organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. W niniejszej sprawie organy powołały się na pierwszą z przyczyn odmowy, przyjmując że wniosek nie pochodzi od strony postępowania. Zasadność tego stanowiska w oparciu o przedstawioną przez organ argumentację i zakres ustaleń nie znajduje potwierdzenia.
Przedmiotem zarzutów zgłoszonych we wniosku była kwestia legalności odprowadzania wód opadowych z dachów budynków położonych na posesji przy ulicy [...] 1, przy jednoczesnym wskazaniu, że przyjęte wadliwe rozwiązanie prowadzi do kierowania tych wód na działkę skarżącej. Przedwcześnie zatem organ II instancji przyjął, że sprawa dotyczy zmiany naturalnego spływu wód opadowych i ich kierowanie na teren sąsiedni, czyli działkę drogową. Ta argumentacja stała się podstawą stanowiska, że właściciele innych działek nie mogą mieć w tej sprawie własnego interesu prawnego, skoro wody nie są kierowane na ich działki. Pomijając zasadność tego stanowiska, organ II instancji wskazał zatem na przepis § 29 rozporządzenia MI z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002/75/690 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Pominięto przy tym przepis § 28 tego rozporządzenia, dotyczący standardów odprowadzania wód opadowych, zgodnie z którymi powinny one być odprowadzane do kanalizacji, a w razie jej braku, na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub zbiorników retencyjnych.
Kwestia odprowadzania wód opadowych z dachów budynków związana jest ze stanem technicznym tych obiektów. Ewentualne nakazy wydawane w trybie art. 66 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo handlowe (Dz. U. 2013, poz. 1409 ze zm.), zwanej dalej ustawą, mogą być co prawda kierowane do osób wskazanych w art. 61 ustawy, nie oznacza to jednak ograniczenia kręgu stron postępowania wyłącznie do adresatów decyzji. Jeżeli naruszenie warunków technicznych obiektu budowlanego narusza interes prawny właścicieli innych działek, to mają oni status strony takiego postępowania. Nie jest zatem tak, że w tego w rodzaju sprawach ustawa limituje krąg stron postępowania, poprzez wskazanie jakichś określonych podmiotów. Zastosowanie znajduje tutaj przepis art. 28 k.p.a. Analogicznie wygląda sytuacja w przypadku przepisu § 29 rozporządzenia, który zakazując kierowanie wód opadowych na teren sąsiedniej nieruchomości, nie limituje tego zakazu wprost do nieruchomości bezpośrednio graniczącej z terenem odprowadzania wód.
Jeżeli zakazana praktyka oddziałuje na nieruchomość kolejną, np. w związku z naturalnym ukształtowaniem terenu, to brak podstaw do kierowania jej właściciela na drogę postępowania cywilnego, a prowadzenia postępowania administracyjnego jedynie z udziałem właściciela nieruchomości bezpośrednio sąsiedniej. Także zatem i w tym przypadku legitymacja procesowa wnioskodawcy wymaga rozważenia w oparciu o kategorię interesu prawnego, po ustaleniu przedmiotu postępowania. Z kolei konieczność badania interesu prawnego wnioskodawcy wyklucza zastosowanie instytucji odmowy wszczęcia postępowania z tego powodu, że podanie nie pochodzi od strony. Z powodu na formalny charakter postanowienia z art. 61a § 1 k.p.a. odmowa wszczęcia postępowania ze względu na brak legitymacji procesowej wnioskodawcy ograniczona jest do przypadków ewidentnych. Wskazana przez organ odwoławczy przyczyna odmowy, to jest brak wspólnej granicy z działką, której dotyczy wniosek zawierający zarzut wadliwego odprowadzania wód opadowych z dachów, nie uzasadnia odmowy wszczęcia ze względu na wniesienie podania przez podmiot nie mogący być stroną postępowania.
Zupełnie chybiona jest także oczywiście argumentacja organu I instancji. Po pierwsze, przed wydaniem postanowienia organ nie wezwał osoby składającej wniosek do wykazania swego interesu prawnego. Natomiast po uzyskaniu informacji o działaniu w oparciu o pełnomocnictwo nie zweryfikował swojego stanowiska, choć wówczas przedstawione argumenty nie znajdowały już oparcia w stanie faktycznym.
Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 i 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 powołanej ustawy.