Uzasadnienie
P. K. (nazywana dalej również "stroną" lub "skarżącą") dnia 9 sierpnia 2017 r. wystąpiła do Prezydenta Miasta R. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko K. K. Po przeprowadzeniu postępowania organ decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił przyznania świadczenia. W uzasadnieniu wskazał, że ustalając dochód rodziny uwzględnił dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne:
- - strony, osiągnięte w 2016 r. w wysokości 15348,70 zł (dochód brutto 18207,94 zł - składka na ubezpieczenie społeczne 0,00 zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne 1638,69 zł należny podatek 1220,55 zł (98,91 % z kwoty 1234,00 zł) podzielony przez 12 miesięcy daje kwotę 1279,06 zł,
- - dochód niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągnięty w 2016 r. w kwocie 4800 zł z funduszu alimentacyjnego, co w przeliczeniu na 12 miesięcy daje kwotę 400 zł miesięcznie.
Natomiast dochód osiągnięty przez stronę w 2016 r. z tytułu umowy zlecenia zawartej z firmą "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. uznał za utracony w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
W związku z powyższym miesięczny dochód rodziny wynosił 1679,06 zł, co w przeliczeniu na 2 osoby w rodzinie daje kwotę 839,53 zł.
Na skutek odwołania sprawę rozpatrywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, które decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy.
W wyniku skargi strony sprawę rozpatrywał następnie tutejszy Sąd, który wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/GI 352/18 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że "faktycznie skarżąca otrzymała w 2016 r., a więc w roku poprzedzającym rok zasiłkowy, bieżące świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy wraz z zaległością za 2014 r. Świadczenie to przyznano decyzją ZUS na czas określony do [...] r. Skarżąca wnioskowała o świadczenie wychowawcze na okres zasiłkowy 2017/2018, a więc świadczenie, które należałoby się jej do [...] r. Dochód z tytułu renty nie jest zatem dochodem uzyskiwanym przez okres zasiłkowy 2017/2018. Tymczasem organ odwoławczy uznał, że dochód uzyskany przez stronę w 2016 r. z tytułu renty z ZUS należałoby podzielić przez 7 miesięcy, tj. przez liczbę miesięcy, w których ten dochód był uzyskiwany w 2016 r. tj. po roku bazowym faktycznie wypłacony (a nie przez liczbę miesięcy za jaki przedmiotowy dochód był stronie należny tj. 24 miesiące), co w przedmiotowej sprawie oznaczałoby, że dochód na osobę w rodzinie strony z tytułu renty w 2016 r. wynosiłby 2192,68 zł., a po uwzględnieniu dochodu z funduszu alimentacyjnego stanowiło kwotę 2592,68 zł., a w przeliczeniu na 2 osoby w rodzinie dało kwotę 1296,34 zł. Kolegium nie zajęło się natomiast zagadnieniem wynikającym z treści art. 7 ust. 2 in fine ustawy co Sąd ocenił jako wadliwe.
Brak oceny zaistnienia opisanej tam przesłanki w postaci dochodu uzyskiwanego w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego stanowi naruszenie prawa o istotnym znaczeniu dla wydanego rozstrzygnięcia".
W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie naruszyły art. 7 ust. 2 ustawy przez jego niezastosowanie w pełnym brzmieniu. Wskutek tego doszło do uchybień proceduralnych w postaci braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do wydania decyzji. Sad stwierdził, że rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji ustali prawidłowo dochód rodziny uprawniający do świadczenia wychowawczego biorąc pod uwagę przedstawiona przez sad ocenę prawna, a następnie podejmie stosowna decyzję wyjaśniając stronie podstawy rozstrzygnięcia.
Prezydent Miasta R. ponownie rozpatrując sprawę decyzją z dnia [...] r. decyzją nr [...] kolejny raz odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W uzasadnieniu wskazał, że strona nie spełnia warunków do przyznania tego świadczenia wychowawczego, gdyż niespełnione jest kryterium dochodowe uprawniające do przyznania tego świadczenia. Organ pierwszej instancji przywołał przepisy prawa oraz opisał stan faktyczny sprawy powołując się jednocześnie na wyrok tutejszego Sądu o sygnaturze IV SA/GI 352/18, Zdaniem organu pierwszej instancji renta wypłacona w 2016 r. za okres od 19 grudnia 2014 r. do 30 kwietnia 2016 r. to zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy dochód uzyskany, który należy podzielić na 7 miesięcy, a nie jak oczekuje strona przez 25 miesięcy. Ustalono też, że świadczenie rentowe jest systematycznie wypłacane i przysługuje do [...] r.
Od tej ww. decyzji odwołała się strona wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie przepisu art. 7 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Podała, że dochód w postaci renty z tytułu niezdolności do pracy został wypłacony za okres od 19 grudnia 2014 r, do 31 sierpnia 2016 r., a zatem przez tą ilość miesięcy powinna zostać podzielona ta część świadczenia rentowego, która została wypłacona decyzją organu rentowego z dnia [...] r. czyli przez 20 miesięcy. Natomiast organ pierwszej instancji błędnie podzielił dochód osiągnięty w 2016 r. z tytułu renty na 7 miesięcy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.
Tym samym w ocenie składu orzekającego, zgodnie ze wskazanym przepisem dochód uzyskany przez stronę w 2016 r. z tytułu renty z ZUS należy podzielić przez 7 miesięcy, tj. przez liczbę miesięcy, w których ten dochód był uzyskiwany w 2016 r. tj. roku bazowym, faktycznie wypłacony (a nie przez liczbę miesięcy za jaki przedmiotowy dochód był stronie należny). Jak wynika z akt sprawy na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] r. ZUS wypłacił należność z tytułu renty za okres od 19 grudnia 2014 r. do 31 maja 2016 r. wraz ze świadczeniem za miesiąc czerwiec 2016 r.
Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji ustalił, że świadczenie rentowe było wypłacane w okresie na jaki jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego tj. od 19 grudnia 2014 r. do 31 sierpnia 2016 r., od 1 września 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r. i od 1 września 2017 r. do 31 sierpnia 2018 r. oraz od 1 września 2018 r. do 31 sierpnia 2021 r. Świadczenie rentowe było więc systematycznie wypłacane w kolejnych miesiącach i zgodnie z decyzją ZUS o przeliczeniu renty z dnia [...] r. [...] przysługuje od 1 września 2018 r. do 31 sierpnia 2021 r. Strona wnioskowała o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2017/2018 tj. od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Prawidłowo więc organ pierwszej instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie przepis art. 7 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci znajduje zastosowanie. Tym samym prawidłowo uwzględniono uzyskanie dochodu z tytułu renty, a w konsekwencji właściwie ustalono dochód na osobę w rodzinie.
Tym samym strona nie spełnia kryterium dochodowego do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko i organ I instancji prawidłowo postąpił odmawiając przyznania stronie prawa do tego świadczenia. Ustawa nie przewiduje możliwości przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko nawet przy niewielkim przekroczeniu kwoty 800 zł.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła adresatka decyzji. Wyraziła w niej swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. W jej ocenie dochód powinien zostać rozliczony w okresie od 19 grudnia 2014 r. do 31 sierpnia 2016 r.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Rozstrzygana sprawa dotyczy odmowy przyznania obecnie skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Podstawą prawną tego rozstrzygnięcia były art. 5-7 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - w brzmieniu obowiązującym na dzień oceny prawa do świadczenia (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851). Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego przysługiwało "na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł". Ustalenie dochodu rodziny następowało zaś wg. reguł określonych w art.
7. Sporne w sprawie jest przy tym, jak należało ustalić dochód strony z tytułu przyznanej renty z ZUS. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy (w ówczesnym brzmieniu) "w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego".
Należy tu również zaznaczyć, że sprawa powyższa była przedmiotem rozstrzygnięcia tutejszego Sądu. WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia z dnia 28 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/GI 352/18 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. Przy czym Sąd wyraził w powyższym wyroku stanowisko, że "w kontrolowanej sprawie skarżąca występowała o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy rozpoczynający się 1 października 2017 r. i kończący się 31 października 2018 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na powyższy okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, a więc rokiem bazowym, co do zasady jest rok kalendarzowy 2016 r.". Jak wynika z powyższego, skład orzekający w sprawie o sygnaturze IV SA/GI 352/18 nie zakwestionował sposobu obliczania dochodu skarżącej za rok 2016. Skład orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. jest związany tą oceną prawną.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić co następuje. Jak wynika z akt administracyjnych w 2016 r. skarżąca uzyskała świadczenie rentowe (decyzja ZUS z dnia [...] r. znak [...]). W tym samym roku dokonano jednorazowej wypłaty renty za lata ubiegłe (tj. za okres od 19 grudnia 2014 r. do 30 kwietnia 2016 r. - świadczenie rentowe jest systematycznie wypłacane i przysługuje do 31 sierpnia 2021 r. Organy administracji, stosując normę wynikającą z art. 7 ust. 2 ustawy prawidłowo uznały, iż jest to dochód uzyskany w roku bazowym (2016). Przy ustaleniu prawa do świadczenia były zobowiązane podzielić "przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego". W żadnym przypadku nie można było dokonać podziału dochodu uzyskanego w 2016 r. przez okres za który dokonano nadpłaty świadczenia rentowego, gdyż po pierwsze skarżąca w tym okresie dochodu powyższego nie uzyskiwała, po drugie zaś stało by to w oczywistej sprzeczności z treścią art. 7 ust. 2 ustawy.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.