Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 grudnia 2021 r. nr [...] Wójt Gminy w S., na podstawie art. 1, art. 2 pkt 2, art. 17, art. 20, art. 23 ust. 1, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.), po ponownym rozpoznaniu sprawy, odmówił K. K. (dalej: "Strona" "Skarżący") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad małżonką R. K. (dalej: "osoba wymagająca opieki").
W uzasadnieniu organ przywołał podstawę normatywną rozstrzygnięcia, tj. treść art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Następnie ustalił, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w 21 roku życia. Organ zobowiązał Stronę do dostarczenia dokumentu potwierdzającego czy w dacie ustalenia niepełnosprawności małżonka kontynuowała naukę. Skarżący nie był w stanie złożyć wskazanego dokumentu, jedynie poinformował, że w roku, w którym małżonka zapisała się na studia doszło do pogorszenia się jej stanu zdrowia do tego stopnia, że nie mogła kontynuować nauki.
Podczas wywiadu środowiskowego ustalono, że osoba wymagająca opieki jest osobą niewidomą, a niepełnosprawność postała na skutek nieszczęśliwego wypadku. Jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i funkcjonowania w miejscu zamieszkania jak również poza nim. Wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Opiekę sprawuje samodzielnie mąż, który nie podejmował i nie podejmuje pracy zarobkowej. Pobiera natomiast rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Organ wyjaśnił, iż pomimo, że powyższe nie stanowiło jedynej przeszkody przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżący został pisemnie poinformowany o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji organu emerytalno-rentowego o wstrzymaniu wypłaty wskazanego świadczenia.
Zdaniem organu, nie budzi wątpliwości okoliczność, że małżonka Strony wymaga sprawowania opieki ze względu na ograniczenia wynikające ze stanu jej zdrowia, nadto legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 11 października 2021 r. nr [...], które zostało wydane na stałe i z którego wynika, że niepełnosprawność istnieje od dnia 27 stycznia 1983 r., natomiast wnioskodawca nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1b przywołanej ustawy, ponieważ ustawodawca nie podjął skutecznych działań legislacyjnych, które eliminowałyby stan niekonstytucyjności wskazany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13.
Strona wniosła odwołanie od opisanej wyżej decyzji zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i zastosowanie pomimo, że Trybunał Konstytucyjny uznał wskazany przepis za niezgodny z Konstytucją RP. Skarżący podał, że opiekę nad małżonką sprawuje samodzielnie, z tego powodu od dnia ślubu w 1999 r. nie mógł podjąć żadnej pracy zarobkowej. Zakwestionował zasadność uzależnienia przez organ przyznania wnioskowanego świadczenia od zawieszenia prawa do renty z tytułu częściowej niezdolność do pracy. Zwrócił również uwagę, że na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 Strona może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), działając w oparciu o art. 17, art. 18, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. 2018 r. poz. 540), art. 17, art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, decyzją z dnia 18 lutego 2022 r. nr SKO.IV/424/86/2022, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczas przeprowadzone w sprawie czynności, przywołał treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a następnie wskazał, że Skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawną żoną, co nie jest kwestionowane przez organy. Zwrócił dalej uwagę, że decyzją Kolegium z dnia 2 listopada 2021 r. nr SKO IV424/3627/1040/2021 uchylono decyzję Wójta Gminy w S. z dnia 16 września 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania przedmiotowego świadczenia, oraz wskazano w uzasadnieniu, że osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia wyższego powinna móc dokonać wyboru jednego z przysługujących świadczeń poprzez rezygnację ze świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie z renty. Jednakże Skarżący pomimo pouczenia w tym zakresie nie zawiesił prawa do pobieranej renty, nadto w oświadczeniu z dnia 7 grudnia 2021 zaznaczył, że nie zamierza rezygnować z pobierania renty.
W ocenie organu odwoławczego, kwestia renty pozostaje jedyną przeszkodą do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. Następnie organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie dopełniono obowiązku wynikającego z treści art. 9 k.p.a. informując Stronę o konieczności wyboru jednego ze świadczeń: renty bądź świadczenia pielęgnacyjnego, wybór świadczenia winien skutkować zawieszeniem wypłaty świadczenia emerytalno-rentowego, o czym Strona została informowana. Skoro zatem Strona nie zawiesiła prawa do renty to w oparciu o art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych należało odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia.
Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc, sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Względem zaskarżonej decyzji sformułował zarzuty naruszenia:
- - art. 138 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, podczas gdy waga naruszeń przepisów postępowania przed organem I instancji wymagała jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia,
- - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, tj. niewyjaśnienie czy Skarżący został prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania oraz czy dokonał wyboru lub zawieszenia jednego z przysługujących mu świadczeń, a także uniemożliwienie Skarżącemu wyboru korzystniejszego świadczenia,
- - art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także uznanie, że Skarżącemu nie przysługuje uprawnienie do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, a także nieuwzględniania okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osoba niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, przez to naruszenie art. 7 i art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,
- - art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w sprawie zachodzi zbieg praw do świadczeń w sytuacji, gdy prawo do wyboru jednego ze świadczeń dotyczy enumeratywnie wskazanych w w/w przepisie świadczeń.
Przy tak sformułowanych zarzutach Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Skarżący podkreślił, że od 1999 r. stale opiekuje się niepełnosprawną małżonką, a sytuacja materialna, bytowa oraz zdrowotna rodziny od wielu lat jest trudna. Następnie szeroko przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych w przedmiocie świadczeń pielęgnacyjnych, podkreślając, że: małżonek jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego wymienioną w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a tej ustawy znajduje zastosowanie do sytuacji Skarżącego w ten sposób, że pozbawia go przysługującego prawa do wnioskowanego świadczenia tylko do wysokości pobieranego świadczenia emerytalno-rentowego, nadto z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 organ niezasadnie przyjął, iż Skarżącemu nie przysługuje uprawnienie do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podkreślając, że jedyną przeszkodą przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje kwestia renty, której pobieranie nie zostało zawieszone przez Skarżącego, natomiast przesłanka zawarta w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie stanowiła podstawy do odmowy przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wskazana kontrola nie oznacza jednak przejęcia przez Sąd sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.
Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, co uzasadniało zastosowanie kompetencji kasatoryjnych.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony przez Kolegium w treści odpowiedzi na skargę z dnia 11 kwietnia 2022 r. wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącego w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 18 lutego 2022 r. nr SKO.IV/424/86/2022 utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji - Wójta Gminy w S. z dnia 15 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy Skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną.
Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 tej ustawy. Stosownie do treści ust. 1 wskazanej regulacji świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wskazanym w przepisie osobom, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W rozpatrywanej sprawie organy odmówiły przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji wyjaśniając przyczynę odmowy wskazał na dwie niezależne przesłanki odmowy, pierwszą – moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, przywołując przy tym art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, oraz drugą – pobieranie przez Skarżącego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a tej ustawy). Rozpoznając sprawę organ odwoławczy podzielił jedynie przyczynę odmowy przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia opartą o treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednakże w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do kwestii związanej z powołaną przez organ I instancji regulacją art. 17 ust. 1b, co uczynił dopiero na etapie złożonej odpowiedzi na skargę, wyjaśniając, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie stanowił podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.
Negatywna przesłanka przyznania prawa do tego świadczenia, która stała się przyczyną odmowy na gruncie rozpatrywanej sprawy, regulowana jest treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z brzmieniem w/w przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
Powyższe traci jednak na znaczeniu, w kontekście zauważonego przez Sąd z urzędu naruszenia przepisów prawa mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Mianowicie, zgodnie z przedłożonymi aktami administracyjnymi, decyzja organu I instancji została doręczona Skarżącemu w dniu 16 grudnia 2021 r., co zostało potwierdzone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (nr przesyłki [...], karta nr 40 akt administracyjnych). Decyzja zawierała pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej za pośrednictwem Wójta Gminy S. w terminie 14 dni od otrzymania decyzji. Termin do złożenia odwołania upływał zatem w dniu 30 grudnia 2021 r.
Jak wynika z akt sprawy odwołanie zostało nadane przesyłką poleconą w dniu 14 stycznia 2022 r. (nr przesyłki [...], karta nr 47 akt administracyjnych). Do odwołania zostało przedłożone zaświadczenie lekarskie z dnia 12 stycznia 2022 r. wskazujące, iż Skarżący od dnia 25 grudnia 2021 r. do dnia 12 stycznia 2022 r. chorował na infekcję wirusową (karta nr 45 akt administracyjnych). Jednocześnie wraz z odwołaniem nie sformułowano wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
W myśl przepisu art. 129 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1), w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2), natomiast zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany m.in. jeżeli przed jego upływem pismo zostało: nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.
Organ odwoławczy, stosownie do treści art. 134 k.p.a., po wpływie odwołania, jeszcze przed dokonaniem merytorycznej oceny podniesionych zarzutów, w pierwszej kolejności jest zobowiązany do badania dopuszczalności odwołania, zachowania terminu jego wniesienia oraz warunków formalnych jego sporządzenia. Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej - w niniejszej sprawie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Ujawnienie na etapie wstępnego postępowania organu odwoławczego niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania prowadzi do stwierdzenia powyższego w drodze postanowienia. W przypadku zatem stwierdzenia przez organ odwoławczy, że złożone przez stronę odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 1995 r. SA/Ka 2111/94).
Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. korzysta z ochrony trwałości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 1999 r. I SA 330/99, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 lipca 2021 r. II SA/Kr 1383/20, P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el.).
Zatem zasadne pozostaje dokonanie przez organ odwoławczy ustaleń w w/w zakresie. Tym bardziej, że przedłożone do odwołania zaświadczenie lekarskie, stanowi wyrażenie przez Skarżącego woli usprawiedliwienia przyczyny nadania odwołania dopiero w dniu 14 stycznia 2022 r., zatem po upływie terminu na złożenie odwołania. Organ odwoławczy pominął jednak zbadanie wskazanych okoliczności.
Jednocześnie należy zwrócić uwagę, iż w aktach zalegają wydruki z korespondencji elektronicznej, z których wynika, że Skarżący poinformował organ o przyczynie uniemożliwiającej złożenie pisma w terminie wnosząc o "przesunięcie czasowe dotyczące przedmiotowego wniosku" (korespondencja elektroniczna z dnia 30 grudnia 20201 r., karta nr 43 akt administracyjnych), w odpowiedzi organ poinformował Stronę o uprawnieniu do złożenia wraz z odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z treści art. 134 k.p.a., nie poczynił bowiem ustaleń w zakresie skuteczności czynności procesowej dokonanej przez Stronę przed przystąpieniem do merytorycznej oceny podniesionych zarzutów odwołania. W rezultacie powyższego Sąd zobowiązany jest stwierdzić naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Powyższe rozważania należy jednak uzupełnić o regulację art. 15zzzzzn2 z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), która nie została uwzględniona przez organy administracji orzekające w sprawie, ani też nie stała się przedmiotem zarzutu skargi.
W myśl ust. 1 przywołanego przepisu w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju, - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3).
Termin złożenia odwołania upływał w dniu 30 grudnia 2021 r., zatem uchybienie przez Skarżącego terminu nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii z powodu COVID-19. Stan epidemii ogłoszono dnia 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2020 r., poz. 291), natomiast został odwołany z dniem 16 maja 2022 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2022 r., poz. 1027).
Stąd też organ nie dopełnił obowiązku zawiadomienia w trybie ust. 1 art. 15zzzzzn2 o stwierdzeniu uchybienia przez Stronę terminu, w którym to zawiadomieniu organ powinien wyznaczyć termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, i w przypadku złożenia takiego wniosku przez Skarżącego rozważyć spełnienie przesłanek przywrócenia terminu. Następnie w zależności od oceny okoliczności i przyczyn wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia wydać postanowienie, w którym stwierdzi, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, bądź przywrócić termin do złożenia odwołania i rozpoznać sprawę merytorycznie.
Powyższego jednak zabrakło na etapie wstępnego postępowania organu odwoławczego co do dopuszczalności odwołania.
Za spełnienie wskazanego wymogu nie może natomiast zostać uznana korespondencja elektroniczna Skarżącego i organu z dnia 30 grudnia 2021 r.
Powyższe stało się podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji.
W rezultacie kontrola sądowoadministracyjna rozpoznawanej sprawy doprowadziła do stwierdzenia naruszenia, które uniemożliwia na aktualnym etapie sprawy rozpoznanie merytoryczne zarzutów skargi.
Zasygnalizowania tylko na marginesie wymaga, iż organy administracji rozpoznając przedmiotową sprawę, winny mieć w polu widzenia, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, uznał art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a omawianej ustawy w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych utracił moc w zakresie ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy z dniem 9 stycznia 2020 r., natomiast w pozostałym zakresie pozostał w mocy. Wydane w sprawie rozstrzygnięcia zapadły po upływie wskazanego terminu, zatem organy administracji publicznej obowiązane były do rozpoznania wniosku Strony przy uwzględnieniu brzmienia przepisu nadanego na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zatem z pominięciem negatywnej przesłanki.
Zdaniem Sądu, w kontekście przywołanych rozważań, w aktach powinna również pozostawać decyzja ustalająca prawo Strony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Zgodnie z treścią art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę uwzględni uwagi poczynione przez Sąd, a w szczególności obowiązki wynikające z art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, obligujące organ do zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczeniu terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Następnie organ podejmie stosowne rozstrzygnięcie, w pierwszej kolejności rozpoznając ewentualny wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 480,00 zł, tj. wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem ustalone na postawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.).
Uwzględniając, iż w treści art. 200 p.p.s.a. zwrot kosztów postępowania został ograniczony do kosztów "niezbędnych do celowego dochodzenia praw", natomiast stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1923 z późn. zm.) złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w przedmiotowej sprawie nie podlega opłacie skarbowej (zob. Z. Ofiarski, Komentarz do ustawy o opłacie skarbowej w: Ustawa o opłacie skarbowej. Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych. Komentarz, wyd. IV, Lex el. 2018), stąd też Sąd, nie orzekł o zwrocie opłaty skarbowej w wysokości 17,00 zł, pomimo przedłożenia potwierdzenia jej uiszczenia (str. 10 akt sądowych).
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.