Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 lutego 2022 r. nr SKO.PS/41.5/136/2022/1001/MS, działając na podstawie art. 59 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO) stwierdziło uchybienie przez J. G. (strona, skarżący) terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia 26 maja 2021 r. nr [...]
Prezydent Miasta C. decyzją z dnia 26 maja 2021 r. nr[...], orzekła w pkt 1 zwrot kwoty 10 007,17 zł stanowiącej sumę dopłat za pobyt strony w Domu Pomocy Społecznej w P. ul. [...] (DPS) wniesionych zastępczo przez Gminę C. za okres od 1 grudnia 2019 r. do dnia 30 września 2020 r. w pkt 2 orzekł, iż kwotę zwrotu wymienioną w pkt.1 należy uiścić w terminie 14 dni, od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna na rachunek bankowy OPS. W pouczeniu o przysługujących środkach odwoławczych w sposób prawidłowy strona została poinformowana o zasadach wnoszenia odwołania od tej decyzji.
Pismem z dnia 8 stycznia 2022 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji i równocześnie wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zaznaczył, że zgubił kluczyk do skrzynki i przez długi czas nie mógł jej otworzyć. Ponadto stwierdził, że decyzje były wysyłane do niego w przerwach między pobytami w szpitalu, a on sam był w złej kondycji psychofizycznej. Na okoliczność złego stanu zdrowia skarżący przedłożył dokumenty potwierdzające jego pobyt w szpitalu i wynikające z tego leczenie.
SKO. postanowieniem z dnia 17 lutego 2022 r. wydanym na podstawie art. 59 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia 26 maja 2021 r. W motywach uzasadnienia postanowienia SKO wskazało, że decyzja z dnia 26 maja 2021 r. doręczona została skarżącemu w dniu 5 lipca 2021 r.(doręczenie zastępcze). Termin do złożenia odwołania od powyższej decyzji upłynął w dniu 19 lipca 2021 r., natomiast skarżący odwołanie złożył w dniu 8 stycznia 2022r., a więc po upływie terminu do jego wniesienia. SKO przytoczyło brzmienie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdziło, że do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji konieczne jest spełnienie łącznie czterech przesłanek ustawowych, tj.: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną, że uchybienie nastąpiło bez jej winy; wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu; dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu - termin ten zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi 7 dni oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin, tj. wnieść odwołanie.
SKO stwierdziło, że skarżący nie spełnił przesłanek wymaganych przepisami prawa, gdyż nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącego. Podkreśliło, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Odnosząc się do wskazanych przez skarżącego okoliczności nie dochowania terminu do wniesienia odwołania SKO stwierdziło, że nie mogą one stanowić podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. SKO stwierdziło, że w treści zaskarżonej decyzji strona została prawidłowo pouczona, że od decyzji tej przysługuje jej prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach za pośrednictwem organu pierwszej instancji w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji. Według utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej.
Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika przykładowo zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko przy tego rodzaju uwarunkowaniach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z dnia 25 września 1998 r., sygn. akt SA/Ld 575/98, Lex nr 36221, wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., sygn. akt III SA 1436/99, Lex nr 40057, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 2162/96, Lex nr 43285). Zdaniem SKO, strona nie działała z najwyższą starannością.
W podsumowaniu SKO stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki konieczne do przywrócenia terminu, a tym samym żądanie skarżącego należy uznać za bezzasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wyraził niezadowolenie z postanowienia wydanego przez SKO. Zaznaczył, że faktycznie uchybił terminowi do wniesienia odwołania, ale jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności,, kilka razy przebywał w szpitalach, był w trudnej sytuacji życiowej. W ocenie skarżącego ze względów społecznych sprawa winna być rozpatrzona merytorycznie. W piśmie z dnia 17 marca 2022 r. skarżący wniósł o skierowanie sprawy do mediacji celem polubownego załatwienia sporu.
W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. -dalej "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie SKO w kwestii odmowy przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, które nie ma charakteru merytorycznego.
Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. "w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". Jednocześnie § 2 tego artykułu stanowi, iż "prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin".
Termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu rozpoczyna swój bieg z chwilą ustania przyczyny uchybienia terminu. Jak wynika z akt sprawy przyczyną uchybienia terminu złożenia odwołania przez stronę było zagubienie kluczyka od skrzynki pocztowej co spowodowało, że przez długi czas nie mógł jej otworzyć. Ponadto skarżący stwierdził, że decyzje były wysyłane do niego w przerwach między pobytami w szpitalu, a on sam był w złej kondycji psychofizycznej. Nie wskazał przy tym kiedy ustała przyczyna uniemożliwiająca mu złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
Skarżący przyznał, że uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Z akt sprawy wynika, że decyzja z dnia 26 maja 2021 r. doręczona została skarżącemu w dniu 5 lipca 2021 r.(doręczenie zastępcze). Termin do złożenia odwołania od powyższej decyzji upłynął w dniu 19 lipca 2021 r., natomiast skarżący odwołanie złożył w dniu 8 stycznia 2022r.
Sąd zauważa, że ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że strona nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, a zgodnie z poglądami panującymi w doktrynie prawnej przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego Sąd wskazuje, że zgodnie z art.115 § 1 p.p.s.a. na wniosek skarżącego lub organu, złożony przed wyznaczeniem rozprawy, może być przeprowadzone postępowanie mediacyjne, którego celem jest wyjaśnienie i rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy oraz przyjęcie przez strony ustaleń co do sposobu jej załatwienia w granicach obowiązującego prawa. Przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku przeprowadzenia postępowania mediacyjnego, nawet w przypadku jego zgłoszenia przez zainteresowaną stronę postępowania. O jego uwzględnieniu decyduje przewodniczący lub sędzia sprawozdawca, jeśli uzna potrzebę przeprowadzenia takiego postępowania. Potrzeba taka zachodzi wtedy, gdy postępowanie mediacyjne może doprowadzić do wyjaśnienia lub rozważenia okoliczności faktycznych sprawy oraz przyjęcia przez strony ustaleń co do sposobu załatwienia sprawy w granicach obowiązującego prawa.
Chodzi więc o takie przypadki, w których postępowanie mediacyjne doprowadzi do przyjęcia ustaleń satysfakcjonujących obie strony i skutkujących w konsekwencji bezprzedmiotowością sprawy zawisłej przed sądem. W niniejszej sprawie ocenie podlega jedynie spełnienie przez skarżącego przesłanek określonych w art. 58 K.p.a. Na obecnym etapie postępowania nie ma możliwości oceny okoliczności faktycznych i wypracowanie takich ustaleń, które zakończyłyby toczący się spór. Wobec powyższego Sąd oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.