Uzasadnienie
M.P. i J.T. pismem procesowym z dnia 24 listopada 2020r. zaskarżyli do sądu szereg działań różnych organów, w tym pismo Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] r., nr [...]
We wskazanym powyżej piśmie Departament Strategii Wydział Skarg i Wniosków Najwyższej Izby Kontroli poinformował skarżącego, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 6 ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (Dz. U. 2020, poz. 1200, dalej ustawa o NIK) kontrola przeprowadzana jest na wniosek upoważnionych organów (sejmu lub jego organów, Prezydenta RP, Prezesa Rady Ministrów) lub z własnej inicjatywy. Kontrole przeprowadzane są w oparciu o roczny Plan Pracy, który zakreśla granice zadań do zrealizowania. Nadto poinformował, że NIK nie zajmuje stanowiska w sprawach, które nie były przedmiotem prowadzonego w jednostce postępowania kontrolnego. Wskazał, że organem zobowiązanym do kontroli pracy wójta jest rada gminy. Organem, który stoi na straży wolności i praw obywateli wyrażonych w Konstytucji RP jest natomiast Rzecznik Praw Obywatelskich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że Sąd z urzędu w pierwszej kolejności bada dopuszczalność skargi ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze. zm., dalej ustawa ustrojowa), zgodnie z którym sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne, ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1-8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty, czynności, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach wymienionych enumeratywnie w treści tego przepisu.
Przedmiotem niniejszej skargi jest pismo Najwyższej Izby kontroli z dnia [...] r. o numerze wskazanym w rubrum postanowienia.
Najwyższa Izba Kontroli nie jest ze swej istoty organem administracji publicznej w rozumieniu art. 1 P.p.s.a oraz art. 1 § 1 ustawy ustrojowej. Najwyższa Izba Kontroli jest naczelnym organem kontroli państwowej i została wyodrębniona w osobny pion organów państwowych z jednoczesnym zagwarantowaniem niezależności tej kontroli od organów administracji. Z usytuowania Najwyższej Izby Kontroli w systemie organów Państwa wynika, że stanowi ona oddzielny, zależny tylko od Sejmu, organ państwowy powołany do sprawowania szeroko rozumianej kontroli, nie zaś organ powołany do administrowania. Świadczy o tym jej usytuowanie w Konstytucji RP w rozdziale IX "Organy Kontroli Państwowej i Ochrony Prawa".
Również na gruncie ustawy o NIK nie mieści się w żadnej z trzech władz, tj. ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, a specyfika jej pozycji ustrojowej polega na oddzieleniu jej od struktur władzy wykonawczej z równoczesnym poddaniem zwierzchnictwu Sejmu. Dlatego czynności NIK nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Ustawodawca jedynie wyjątkowo w niektórych przypadkach dopuścił kontrolę sądowoadministracyjną czynności dokonywanych przez Najwyższą Izbę Kontroli. Powyższe wyjątki przewidziane są jedynie w zakresie spraw pracowniczych, i tak w: 1) art. 76b, w świetle którego od decyzji, o której mowa w art. 76a ust. 3, zatwierdzającej ocenę negatywną, mianowanemu kontrolerowi służy skarga do sądu administracyjnego;
- 2) art. 96 ustawy o NIK stanowiącym, że od decyzji Prezesa Najwyższej Izby Kontroli w sprawach o przeniesienie mianowanego kontrolera do kontrolnej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli w miejscowości innej niż siedziba kontrolnej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli, w której mianowany kontroler wykonuje pracę, oraz w sprawach, o których mowa w art. 92 i 93, mianowanemu kontrolerowi przysługuje skarga do sądu administracyjnego;
- 3) art. 97n, że od orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej obwinionemu przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Z art. 76 ust. 1 ustawy o NIK wynika, że mianowany kontroler podlega okresowym ocenom kwalifikacyjnym. W razie uzyskania przez niego negatywnej oceny kwalifikacyjnej może on odwołać się do Prezesa Najwyższej Izby Kontroli w terminie 14 dni od dnia doręczenia oceny. Po rozpoznaniu odwołania Prezes NIK wydaje decyzję, w której zatwierdza ocenę kwalifikacyjną albo dokonuje zmiany tej oceny (art. 76a ust. 1 i 3). Od decyzji zatwierdzającej ocenę negatywną, mianowanemu kontrolerowi służy skarga do sądu administracyjnego (art. 76b). Jednakże przedmiotowe postępowanie nie dotyczy takiej sytuacji. Z akt rozpoznawanej sprawy bezsprzecznie wynika, że żądanie skarżącego nie dotyczy zakresu spraw, dla których ustawodawca przewidział wyjątek uprawniający do złożenia skargi do sądu administracyjnego, już sam jego przedmiot przesądza, że sprawa niniejsza nie podlega właściwości sądu administracyjnego.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.