Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 24 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 574/22

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 9 grudnia 2021 r. nr [...] Burmistrz M. zmienił swą decyzję nr [...] z dnia 8 stycznia 2020 r. w przedmiocie ustalenia odpłatności M.P. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w ten sposób – że z dochodu strony będzie pobierana odpłatność za okres od miesiąca czerwca 2020r. do marca 2021r. w wysokości 2035,30 zł miesięcznie, za okres od miesiąca kwietnia 2021 r. do maja 2021 r. w wysokości 2089,89 zł, miesięcznie, za okres od 1 czerwca 2021 r. do 30 czerwca 2021r. w wysokości 1376,89 zł, za okres od 1 lipca 2021r. do 30 lipca 2021 r. w wysokości 1332,47 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że córka strony dokonała spłaty części jego zadłużenia w wysokości 12 222,99 zł. Zdaniem organu powyższa spłata stanowi dochód strony, zgodnie z art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W konsekwencji organ uznał, ze dochód strony wynosił:

1. - w okresie od maja 2020 r. do lutego 2021 r. 2 907.57 zł (emerytura w wysokości 1 888,99 zł, dochód ze spłaty zobowiązań kredytowych wysokości 1 018,58 zł),
2. - w okresie od marca do kwietnia 2021 r. 2 985.56 zł (emerytura w wysokości 1 966,98 zł, dochód ze spłaty zobowiązań kredytowych w wysokości 1 018,58 zł),
3. - w okresie od kwietnia do maja 2021 r. 2 089.89 zł miesięcznie,
4. - w maju 1966.98 zł.

Organ wskazał,, ze zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:

1. 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,
2. 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie
3. - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Zatem kwotę 12.222,99 zł, należało podzielić na 12 miesięcy i otrzymaną kwotę tj.1018,58 zł doliczyć do dochodu strony w okresie od maja 2020 r. do kwietnia 2021 r.

Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucił organowi administracji naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy nie uwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu odwołującego oraz nowych dowodów, danych i twierdzeń powołanych przez córkę strony. Podkreślono, że organ I instancji nie dokonał weryfikacji dochodowej strony, nie sprawdził realnego dochodu, nie sprawdził czy strona posiada inne zobowiązania, które uniemożliwiają dokonywanie zapłaty należności za pobyt w DPS. Zaznaczono, że organ I instancji nie ustalił z jakiego tytułu pochodzi kwota 12.222,99 zł.

Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. W pełni zaakceptowało ustalenia Burmistrza M. oraz wywiedzione z nich skutki prawne.

Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji, połączenia sprawy wywołanej skargą wraz z ze sprawą zawisłą pod sygn. akt Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Katowicach, II SA/GI 147/22, celem wspólnego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzucił SKO w Katowicach naruszenie:

1. - art. 7 k.p.a, poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, nie uwzględniając przy wydaniu decyzji zarówno interesu społecznego i słusznego interesu odwołującego oraz nowych dowodów, danych i twierdzeń powołanych przez skarżącego w postępowaniu zakończonym decyzją organów, a stanowiących podstawę do wszczęcia postępowania w przedmiocie podwyższenia odpłatności skarżącego za pobyt w DPS,
2. - art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie czynności poprzedzających wszczęcie postępowania zakończonego skarżoną decyzją oraz wydanie skarżonej decyzji w sposób powodujący utratę zaufania skarżącego do organu władzy publicznej załatwiającego sprawę, poprzez nieuwzględnienie stanowiska skarżącego w zakresie ustaleń odnośnie podwyższenia dochodu, tj. wiedzy o fakcie spłaty części zobowiązań przez członków rodziny oraz wpływu tej spłaty na realną sytuację dochodową skarżącego,
3. - art. 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego przez organy obu instancji, przekraczającą zasady swobodnej oceny materiału dowodowego przez organ administracji, w szczególności w zakresie;
4. a) ustalenia wysokości odpłatności za pobyt skarżącego w DPS bez uwzględnienia wysokości odpłatności, która wedle decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 października 2021 roku, znak SKO.PS/41.5/1028/2021/13190, uchylającej w części, a w części utrzymującej w mocy, decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza M. przez Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia 26 lipca 2021 roku, nr [...], stanowi obowiązek córki skarżącego,
5. b) ustalenia, na podstawie akt sprawy, iż średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w M. wynosi 3 546,52 złotych, co pozostaje bez związku ze sprawą z uwagi na zamieszkiwanie skarżącego w Domu Pomocy Społecznej "Z." przy ul. [...] w R.,
6. - art. 163 k.p.a. i art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, poprzez błędną interpretację lub zastosowanie tych przepisów, przez uznanie, iż istnieją przesłanki do zmiany decyzji nr [...] z dnia 8 stycznia 2020 roku,
7. - błędną, wybiórczą i niewystarczającą ocenę stanu faktycznego, mającą istotny wpływ na treść decyzji stanowiącej przedmiot odwołania, w szczególności w zakresie nieuwzględnienie stanowiska Skarżącego w zakresie ustaleń odnośnie podwyższenia dochodu, tj. wiedzy o fakcie spłaty części zobowiązań przez członków rodziny oraz wpływu tej spłaty na realną sytuację dochodową skarżącego.

Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268) "w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:

1. 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,
2. 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie
3. - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony".

Sąd zwraca tu uwagę na użyte w części końcowej powyższego artykułu słowa "od miesiąca, w którym dochód został wypłacony". Zastosowanie powyższego rozwiązania może nastąpić w jedynie uzyskania przez uprawnionego konkretnego i realnego dochodu, którym będzie mógł dysponować.

Już pobieżna analiza akt sprawy pozwala na stwierdzenie, że rozstrzygnięcia organów administracji w sprawie nie są prawidłowe. Zarówno Burmistrz M., jak i organ odwoławczy potraktowały spłatę zobowiązań (jednego z wielu) skarżącego jako dochód. Takie rozumowanie nie jest prawidłowe. Dokonanie spłaty części zadłużenia skarżącego w niczym nie zmieniło (a przynajmniej tego nie wykazały organy) sytuacji dochodowej strony. Wysokość jego dochodu miesięcznego nie uległa zmianie, poza niewielkimi waloryzacjami świadczenia emerytalnego. Co więcej, wydanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do sytuacji, że przy dochodzie w wysokości 1 888,99 zł, w okresie od maja 2020 r. do lutego 2021 r. skarżącego obciążono kosztami pobytu w DPS w kwocie 2035,30 zł – czyli wyższymi niż jego dochód. Stanowi to rażące naruszenie 61 ust. 2 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym mieszkaniec DPS ponosi odpłatność za swój pobyt w ośrodku, jednakże nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji ustali, czy spłata zadłużenia skarżącego przez jego córkę wpłynęła na wysokość osiąganych przez niego dochodów, i ewentualnie w jakim zakresie to nastąpiło. Dopiero wówczas rozważy możliwość zastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej.