Uzasadnienie
T. P. (dalej: "skarżący") wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 24 stycznia 2023 r. znak: SKO.4117.276.2023.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek wniesienia przez skarżącego ponaglenia na bezczynność Wójta Gminy W.(dalej "Wójt" lub "organ pierwszej instancji") w sprawie rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie dodatku węglowego. Kolegium zaskarżonym postanowieniem orzekło, że organ pierwszej instancji nie dopuścił się bezczynności postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego o wypłatę dodatku węglowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił szczegółowo przebieg postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji w sprawie jego wniosku o przyznanie dodatku węglowego. Podkreślił, że został pozbawiony prawa czynnego udziału w tym postępowaniu, a pisma i decyzja zostały wysłane pod niewłaściwy adres (przesyłki zawierające pisma i decyzję były awizowane). Nie otrzymał zatem ani pieniędzy z tytułu dodatku węglowego ani decyzji odmownej. Z tych przyczyn pismem z dnia 4 stycznia 2023 r. złożył ponaglenie na bezczynność Wójta.
Wójt nie ustosunkował się do treści ponaglenia wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 37 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775; dalej "k.p.a."). Kolegium zaś przyjęło niekompletne materiały i rozpatrzyło niepełny materiał dowodowy wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 77 § 1 k.p.a.
Kolegium stwierdzając, że Wójt nie dopuścił się bezczynności oparło się na terminie załatwienia sprawy, który wyznaczył sobie organ pierwszej instancji tj. 31 grudnia 2022 r. Kolegium w ogóle nie odniosło się do terminu ustawowego załatwienia sprawy wynikającego z art. 2 ust. 11 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 141 z późn. zm.; dalej "u.d.w.") tj. 30 grudnia 2022 r.
Pismem z dnia 30 stycznia 2023 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kolegium wniosku tego nie rozpatrzyło i nie wydało postanowienia, a zwykłe pismo informujące o odmowie uwzględnienia wniosku skarżącego.
W konkluzji skarżący wskazał, że organy obu instancji dopuściły się nieprawidłowości i rażącego naruszenia prawa.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że brak jest możliwości zaskarżenia postanowienia Kolegium z dnia 24 stycznia 2023 r. Przebieg postępowania zainicjowanego wniesieniem ponaglenia reguluje art. 37 k.p.a., przesądzając w § 6, że organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie. Wskazane przepisy nie przewidują możliwości zaskarżenia postanowienia wydanego na skutek rozpatrzenia ponaglenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a.") prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne).
Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych określają przepisy art. 3 § 2, 2a i 3, art. 4 i art. 5 p.p.s.a. Kontrola działalności administracji publicznej podejmowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają również w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Przedmiotem skargi jest wydane na podstawie art. 37 § 1 i § 6 w związku z art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 k.p.a. postanowienie Kolegium z dnia 24 stycznia 2023 r. wskazujące, że organ pierwszej instancji nie dopuścił się bezczynności postępowania zainicjowanego wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego.
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie Kolegium nie jest postanowieniem, na które służy zażalenie. Ponadto nie kończy postępowania w sprawie, ani też nie rozstrzyga sprawy skarżącego co do istoty, tj. sprawy ustalenia prawa do dodatku węglowego (art. 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 u.d.w.).
Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. zażalenie na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie tylko wtedy, gdy kodeks tak stanowi. Natomiast przepisy k.p.a. dotyczące ponaglenia nie przewidują możliwości zaskarżenia postanowienia wydanego na skutek rozpatrzenia ponaglenia (art. 37 § 6 k.p.a.).
Postanowienie w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia dotyczy kwestii wynikłej w toku postępowania (kwestii procesowej), lecz nie rozstrzyga o istocie sprawy (art. 123 § 2 k.p.a.). Jest to postanowienie mające na celu likwidację bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej, stanowi też warunek formalny wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego w zakresie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Postanowienie z art. 37 § 6 k.p.a. nie skutkuje zakończeniem postępowania w sprawie indywidualnej (art. 1 pkt 1 k.p.a.).
Postanowienie organu rozpatrującego ponaglenie nie mieści się w grupie postanowień wskazanych w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Sądowej kontroli tego rodzaju postanowień nie przewidują też przepisy szczególne (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Oznacza to, że postanowienie z art. 37 § 6 k.p.a. nie może stać się przedmiotem skutecznie wniesionej skargi do sądu administracyjnego.
Wskazany pogląd utrwalony jest w orzecznictwie i w doktrynie. W przypadku rozpatrzenia ponaglenia, wydanie przez organ postanowienia na podstawie art. 37 § 6 k.p.a. nie oznacza możliwości zaskarżenia tego postanowienia do sądu administracyjnego, gdyż skardze przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. podlega bezczynność organu bądź przewlekłe prowadzenie postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2010 r., II GSK 1350/10 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 listopada 2020 r., II OSK 244/20 oraz z dnia 30 stycznia 2020 r., II OSK 3092/19).
Wobec powyższych rozważań skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
Jeśli skarżący nie zgadza się z wydanym przez Kolegium postanowieniem, może złożyć do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu, którego wcześniej dotyczyło ponaglenie. Wówczas organ pierwszej instancji zobowiązany będzie do przesłania akt sprawy i ustosunkowania się do zarzutów skarżącego.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w postanowieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.