Uzasadnienie
Wnioskiem z daty wpływu [...] r. S. K. wystąpiła o wymeldowanie syna A. K. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w J., podając że [...] lata temu opuścił on powyższy lokal i obecnie zamieszkuje na Osiedlu [...] ul. [...].
Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...]r. nr [...], podjętą z up. Prezydenta Miasta J. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzeczono o wymeldowaniu A. K. z pobytu stałego w powyższym lokalu.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że A. K. został zameldowany na pobyt stały w tym lokalu w dniu [...] r. i zamieszkiwał w nim do [...] r., kiedy to opuścił mieszkanie. Od tego czasu nie zamieszkuje w nim, nie stołuje się, nie nocuje, nie prowadzi w nim gospodarstwa domowego oraz nie posiada tam rzeczy osobistych i codziennego użytku. Korespondencję w toku niniejszego postępowania odbierał zaś w Urzędzie Pocztowym Nr [...] w J. Nadto wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w J. oddalił jego powództwo o naruszenie posiadania lokalu, podając w motywach m.in., że w [...] r. zmuszony był on opuścić mieszkanie matki, z którego korzystał na zasadzie użyczenia. Zdaniem organu administracji taki stan faktyczny potwierdziły też oględziny lokalu oraz przesłuchani świadkowie: A. M., H. K., K. M., L. A. (dzielnicowy), I. R. (dzielnicowy), K. K., Z. K. i S. K., a wreszcie sam A. K., który przyznał, że nie nocuje tam w obawie o bezpieczeństwo, ale codziennie przebywa na posesji, a do mieszkania wchodzi z policjantem. Na tej podstawie organ administracji, uznał, iż w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, spełnione zostały ustawowe przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu.
W odwołaniu od decyzji A. K. zarzucił, że organ I instancji nie rozważył całego materiału dowodowego oraz pominął szereg istotnych okoliczności sprawy i nie wyjaśnił jej aspektów.
Dowodem jego pobytu w miejscu stałego zameldowania jest bowiem odbiór korespondencji, adresowanej na tenże lokal i fakt codziennego pobytu na posesji, co potwierdzili świadkowie, a także pozostawienie w lokalu jego rzeczy. Odwołujący się wyjaśnił też, że stołuje się w jadłodajni, rzeczy osobiste pierze w pralni, a czyste ma ułożone w torbie. Nigdy jednak nie opuścił miejsca pobytu stałego na okres dłuższy niż 2 miesiące, zaś obowiązujące prawo nie zabrania nocowania poza miejscem stałego pobytu. Nadto, zdaniem odwołującego się, nie ma znaczenia w sprawie o wymeldowanie fakt oddalenia jego powództwa o posiadanie, a wreszcie zarzucił, że wskutek wydania decyzji o wymeldowaniu, został pozbawiony szeregu praw, co pozostaje w sprzeczności z treścią art. 25 kc.
Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewody [...], odwołania nie uwzględniono. Organ odwoławczy podzielił bowiem ustalenia faktyczne i pogląd prawny organu I instancji. Nadto organ II instancji wskazał, że w świetle prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w J. sygn. akt [...], przyjąć należy, że odwołujący się nie odzyskał utraconego posiadania przedmiotowego lokalu. Stąd też ustalono, że nie przebywa fizycznie w tymże lokalu z zamiarem stałego pobytu. Wreszcie, organ odwoławczy wskazał, że ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego i nie ma znaczenia fakt poczynienia nakładów finansowych na przedmiotowy lokal. Stąd też orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji jako zgodnej z prawem.
W skardze do sądu administracyjnego A. K. wniósł o uchylenie decyzji organu obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Jego zdaniem, w postępowaniu administracyjnym nie udowodniono bowiem w sposób obiektywny, że opuścił trwale na okres ponad [...] dni miejsce stałego pobytu. W tym względzie skarżący powtórzył argumentację, zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wreszcie, skarżący ponownie wskazał na dotkliwe skutki decyzji o wymeldowaniu i podniósł, że nie może podać innego miejsca zameldowania, co z istoty wyklucza możliwość wymeldowania z pobytu stałego w J., gdzie wszak przebywa.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podkreślając że zamieszkiwanie jest instytucją prawa cywilnego, podczas gdy zameldowanie należy do dziedziny prawa administracyjnego.
W związku z treścią odpowiedzi na skargę, skarżący w kolejnym piśmie z dnia [...] r. wskazał na niespójność stanowiska organu odwoławczego oraz powołał się na wolę i zamiar stałego pobytu w przedmiotowym lokalu, którego nie opuścił dobrowolnie i trwale. Jego zdaniem, w takiej sytuacji nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też organy administracji nie naruszyły reguł procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania.
Prawidłowo organy administracji uznały bowiem, że w świetle zebranego materiału dowodowego, przyjąć należało, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal w [...] r. i od tego czasu nie zamieszkuje w nim, co wobec niedopełnienia obowiązków w zakresie ewidencji ludności, uzasadniało wydanie decyzji o wymeldowaniu z mocy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Wyjaśnić też przyjdzie, iż decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego nie zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, zaś sądowa kontrola decyzji sprawowana jest wyłącznie w aspekcie legalności, co oznacza, iż sąd administracyjny nie jest władny brać pod uwagę sytuacji osobistej i zdrowotnej strony, czy też zasad współżycia społecznego.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), celem ewidencji ludności jest m.in. rejestracja danych o miejscu pobytu osób. Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Niedopełnienie powyższego wymogu ustawowego, przewidzianego w art. 15 ust. 1 cyt. ustawy, obliguje organ gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu, decyzji w sprawie wymeldowania (art. 15 ust. 2 cyt. ustawy).
Brzmienie tego przepisu zostało zmienione przez ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 93, poz. 887), będąc konsekwencją skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01/OTK-A 2002/3/34).
W aktualnym stanie prawnym, uprawnienia do przebywania w określonym lokalu nie mają żadnego znaczenia prawnego na gruncie cyt. ustawy. Ewidencja ludności polega bowiem wyłącznie na realizacji danych o miejscu pobytu osób, zaś osoba przebywająca na terytorium RP jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy, określony w ustawie, w tym obowiązek wymeldowania w razie opuszczenia miejsca pobytu.
Ewidencja ludności służy zatem rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Ewidencja ludności służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich. Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki (vide: uzasadnienie wyżej przywołanego wyroku TK).
Przy takim ujęciu istoty obowiązku meldunkowego nie może budzić wątpliwości, że skarżący opuścił miejsce stałego zameldowania.
Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy są nawet twierdzenia samego skarżącego, a zwłaszcza treść jego pozwu o przywrócenie utraconego posiadania. Wszak wytoczenie takiego powództwa byłoby zbędne, gdyby skarżący zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu. Prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w J., z dnia [...]r. sygn. akt [...], ma zaś walor wiążący z mocy art. 365 § 1 kpc, zarówno wobec stron, jak i organów administracji i sądu administracyjnego. Wbrew poglądom skarżącego, orzeczeniem sądu powszechnego o oddaleniu powództwa przesądzono kwestię trwałej utraty posiadania przedmiotowego lokalu i w świetle tego wyroku nie ma żadnego znaczenia fakt, czy miało ono charakter dobrowolny, skoro skarżący nie skorzystał z przysługującej mu ochrony prawnej we właściwym czasie. Nie ma też znaczenia fakt, czy skarżący może zameldować się w innym lokalu, ani też jego wola pobytu stałego w lokalu, w którym był zameldowany na pobyt stały.
Jego wola, czy też w istocie chęć zachowania potwierdzenia zameldowania, nie odzwierciedlają bowiem rzeczywistej postaci rzeczy (pobytu w lokalu). Wyjaśnić też przyjdzie, że zgodnie z art. 6 ust. 1 i art. 9 b ust. 1 i 2 pkt 1 cyt. ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, zaś adres określa się nie tylko przez podanie nazwy miejscowości jako miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 kc, lecz także nazwy ulicy, numeru domu i lokalu, nazwy województwa i kodu pocztowego.
Regulacja ustawy z 1974 r. oznacza zatem, że obowiązek meldunkowy dotyczy pobytu w konkretnym lokalu. Stąd też nawet codzienne wizyty na terenie posesji, na której położony jest budynek mieszkalny, z wyodrębnionymi lokalami, czy też pobyty w innych lokalach (u sąsiadów), a nawet posiadanie klucza do skrzynki pocztowej i pozostawienie przedmiotów w lokalu, nie wyczerpują przesłanki zamieszkiwania (fizycznej obecności w danym lokalu). Tymczasem w niniejszej sprawie jest w zasadzie poza sporem, iż od [...]r. skarżący był w spornym lokalu jedynie kilkakrotnie i to z policjantem. Co prawda, skarżący odbierał korespondencję, kierowaną do niego na adres tego lokalu, lecz czynił to w urzędzie pocztowym. W istocie jest to więc rodzaj skrytki pocztowej. Istotne jest też, że skarżący nie zameldował się nawet na pobyt czasowy w innym lokalu.
Wreszcie, wyjaśnić przyjdzie, że zgodnie z art. 15 ust. 1 cyt. ustawy, obowiązek wymeldowania się następuje najpóźniej w dniu opuszczenia miejsca pobytu stałego, czyli danego lokalu, a nie miejscowości. Stąd też nieistotna jest kwestia, że skarżący przebywa w J., a więc ta miejscowość jest jego miejscem zamieszkiwania, w rozumieniu art. 25 kc. Skutki wydania decyzji o wymeldowaniu nie mają zaś znaczenia prawnego z uwagi na treść art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r.
Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa, wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.