Uzasadnienie
Wójt Gminy P. decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 27 ust. 1 i art. 30 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2019 r., poz. 670) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił K. T. (dalej strona lub skarżący) umorzenia należności oraz odsetek z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych.
W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw przebieg czynności podejmowanych w ramach prowadzonego postępowania, a następnie przybliżył sytuację osobistą i dochodową strony. W ramach tych rozważań odniósł się do kwestii związanej ze stanem zdrowia strony jak również jej aktywnością na rynku pracy i podjęciem zatrudnienia jako [...] w wymiarze ½ etatu z najniższym wynagrodzeniem. W dalszej części uzasadnienia organ ten przywołał unormowania prawne dotyczące umarzania należności z tytułu niepłacenia alimentów i wypłacania zaliczek alimentacyjnych. W końcowej części uzasadnienia organ pierwszej instancji stwierdził, że brak jest podstaw dla umorzenia ciążących na stronie obowiązków.
Odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie od wskazanej decyzji wniosła strona wyrażając swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu tym podkreśliła, że na żądanie pracowników pomocy społecznej udostępniła im wszystkie oczekiwane dokumenty potwierdzające ponoszone przez nią wydatki. Nadto wskazała, że jej sytuacja jest trudna i nie ulega poprawie. Podkreśliła, że gdyby jej sytuacja była dobra, to nie otrzymałaby pomocy rzeczowej z pomocy społecznej. Zakwestionował twierdzenia zawarte w powyższej decyzji, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, ponieważ [...] r. taki wywiad został przeprowadzony. W ocenie odwołującego się organ pierwszej instancji prowadził postępowanie wyjaśniające w sposób niestaranny i dopuścił się szeregu nieprawidłowości w zakresie wyjaśnienia jego sytuacji osobistej i dochodowej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść obowiązujących regulacji prawnych. W motywach decyzji przedstawiono sytuację faktyczną ustaloną przez organ pierwszej instancji, w tym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jak również umowę o pracę w wymiarze ½ etatu.
W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające podjęcie rozstrzygnięcia w oparciu o postanowienia art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a sytuacja strony nie jest na tyle trudna, aby wystąpiły przesłanki przewidziane treścią art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów. W końcowej części uzasadnienia podkreślono, że organy administracji publicznej w dalszym ciągu wypłacają na rzecz syna strony zaliczkę alimentacyjną w wysokości 500 zł miesięcznie.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł skarżący. W skardze tej podniósł, że organy administracji nie uwzględniły zmiany jego sytuacji wynikającej z tego, że jego rodzina powiększy się, ponieważ jego narzeczona jest w 6 miesiącu ciąży. Skarżący podtrzymał stanowisko wyrażone w swoim odwołaniu od pierwszej decyzji organu pierwszej instancji, że przekazuje synowi kwotę 540 zł jako kieszonkowe, ponieważ nie chce tych środków przekazywać komornikowi. W skardze tej podniósł kwestię wyjścia z choroby [...] i podejmowane działania zmierzające do normalizacji swojego życia.
W końcowej części skargi skarżący podniósł, że jeżeli sąd administracyjny nie uwzględni jego żądania to wystąpi do Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, albowiem organy administracji jak i Sąd nie widzą ile uczynił, aby wyjść z trudnej sytuacji, w której się znajdował.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.
Pismem z 7 września 2020 r. skarżący podtrzymał wniesioną skargę oraz przybliżył swoją sytuacje osobistą, która uległa zmianie, ponieważ urodził mu się syn, a on utracił zatrudnienie. Ponownie podkreślił, iż od czterech lat utrzymuje [...] i podejmuje działania zmierzające do normalizacji własnego życia i w miarę posiadanych możliwości stara się wpierać syna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) wykazała bowiem, że rozstrzygnięcie stanowiące jej przedmiot odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy, sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli tutejszego Sądu jest decyzja organów administracji publicznej, mocą której odmówiono stronie umorzenia ciążących na niej zobowiązań z tytułu wypłaconych zaliczek z funduszu alimentacyjnego i wypłaty świadczeń alimentacyjnych dla osób uprawnionych. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie przywołać treść przepisów leżących u podstaw podejmowanych rozstrzygnięć. Stosownie do postanowień art. 30 ust.1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości. 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Z kolei po myśli ust. 2 tego przepisu, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Rozstrzygnięcia we wskazanym zakresie przybierają formę decyzji administracyjnej, a wynika to z ust.3 przywoływanego artykułu.
Analiza przywołanego powyżej przepisu wskazuje w sposób jednoznaczny, że osoba zobowiązana do uiszczania na rzecz osoby uprawnionej świadczeń alimentacyjnych dysponuje prawem wystąpienia do organu właściwego dla dłużnika alimentacyjnego o umorzenie ciążących na nim należności. Przywołane powyżej unormowanie wskazuje okoliczności, których wystąpienie pozwalało będzie na skuteczne ubieganie się o pozytywne rozstrzygnięcie. Dostrzec należy, że decyzja we wskazanym zakresie podejmowana jest w warunkach uznania administracyjnego, przy czym ustawodawca nie wskazał żadnych wskazówek dla organu administracji przy podejmowaniu tego rozstrzygnięcia. Nie oznacza to, że organ administracji publicznej podejmuje decyzje w sposób samowolny, ponieważ obowiązany jest mieć w polu widzenia wszystkie okoliczności związane z sytuacją osobista i materialną dłużnika alimentacyjnego.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej obu instancji miały w polu widzenia sytuację osobistą i materialną strony w takim zakresie, w jakim strona tego postępowania to udostępniła. Przypomnieć bowiem należy, że w ramach tego postępowania to strona dysponuje wszystkimi informacjami dotyczącymi jej życia i to ona w ramach prowadzonego postępowania obowiązana jest do przedstawiania argumentów, które dadzą organowi administracji podejmującemu rozstrzygnięcie argumenty dla wydania korzystnej dla niej decyzji. Przeprowadzona przez Sąd analiza akt administracyjnych pokazuje w sposób czytelny, że aktywność strony w przedmiotowym postępowaniu była ograniczona. Sam skarżący w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji akcentował, że w pierwszym odruchu odmówił zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, ale [...] r. skontaktował się z pracownikiem pomocy społecznej i wskazana czynność procesowa została przeprowadzona.
Ustalenia poczynione w jej trakcie nie wpłynęły na zmianę oceny sytuacji skarżącego. Wbrew zarzutom formułowanym w skardze organy administracji publicznej ustaliły i wyjaśniły w ramach prowadzonego postępowania dowodowego sytuację związaną z jego sytuacją zdrowotną oraz posiadanymi dochodami. Podkreślić należy, że organ odwoławczy w końcowej części uzasadnienia swojej decyzji wyraźnie akcentuje, że sytuacja finansowa skarżącego jest trudna, przy czym organ ten dostrzega, że skarżący wbrew temu co twierdzi, nie wykazuje wszystkich rzeczywistych dochodów, ponieważ między tym co deklaruje, a ponoszonymi wydatkami, które również zgłasza występują istotne rozbieżności. Na marginesie przyjdzie zauważyć, że w ramach przedmiotowego postępowania zadaniem organu jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki umorzenia ciążących na skarżącym obowiązków, a nie przyznanie określonego świadczenia. Okoliczność ta skutkuje tym, że organ administracji nie jest zobowiązany do precyzyjnego ustalenia wysokości dochodu skarżącego, ponieważ nie jest on warunkiem otrzymania jakiegoś świadczenia.
Ustalenia we wskazanym zakresie są niezbędne tylko dla stwierdzenia, czy strona jest jeszcze w stanie z własnej pracy i aktywności zawodowej spłacać ciążące na niej obowiązki, czy też z uwagi na swój stan zdrowia nie ma możliwości podjęcia pracy i spłacania ciążących na niej obciążeń.
Kolejną kwestią wymagającą ustosunkowania się jest spełnianie przez skarżącego wymogów wynikających z postanowień art. 30 ust. 1 pkt 1 przedmiotowej ustawy. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może umorzyć należności w łącznej wysokości 30% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. W aktach sprawy zalega zaświadczenie wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. z [...] r., z którego wynika, jakie kwoty należności ciążą na stronie.
Tym samym brak jest spełnienia przesłanki przewidzianej przywołanym powyżej przepisem ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Na marginesie można zauważyć, że skarżący w swoich pismach potwierdza fakt, że nie płaci zasądzonych alimentów, a osoba uprawniona korzysta ze wsparcia w postaci zaliczki alimentacyjnej. Działania skarżącego sprowadzające się do wspierania syna poza systemem alimentacyjnym mogą być widziane w pozytywnym ujęciu, jednakże generują one większe zadłużenie skarżącego względem podmiotów publicznych i czynią jego sytuację jeszcze trudniejszą.
W końcowej części niniejszego uzasadnienia przyjdzie odnieść się do stwierdzeń skarżącego zawartych w piśmie z 7 września 2020 r. oraz treści dokumentów do niego dołączonych. W ocenie skarżącego utracił on zatrudnienie, a przedłożone przez niego dokumenty wskazują na coś innego, a mianowicie na rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron. Skład orzekający jest świadom tego, że rozwiązanie umowy za porozumieniem stron może mieć różne faktyczne podstawy, jednakże z punktu widzenia formalnego wynika, że skarżący nie został zwolniony lecz wspólnie z pracodawcą doszedł do porozumienia co do zakończenia zatrudnienia, co w sytuacji skarżącego (urodzenie się dziecka) jest trudną do zrozumienia formą postępowania.
W konkluzji przeprowadzonych rozważań przyjdzie stwierdzić, że organy administracji publicznej podejmujące rozstrzygnięcia w ramach prowadzonego postępowania nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego jak również prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. W polu widzenia należy mieć także i to, że skarżący jest jeszcze osobą stosunkowo młodą i przy wykorzystaniu posiadanych kwalifikacji jest w stanie spłacać ciążące na nim obciążenia i utrzymywać nowe dziecko.
Formułowane w skardze uwagi o skierowaniu sprawy do Trybunału Praw Człowieka nie mogą wpływać na ocenę prawidłowości podejmowanych przez organy administracji rozstrzygnięć. Każda strona jest uprawniona do korzystania z przysługujących jej uprawnień, a żaden organ administracji publicznej lub sąd administracyjny nie może przy podejmowaniu swoich rozstrzygnięć kierować się tego typu zagrożeniem.
Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało skargę oddalić.
mr