Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem [...] z dnia [...] roku na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 z zm.) oraz art. 123 kpa nałożył na E. K. obowiązek przedłożenia w terminie do [...] r. wymienionych w tym postanowieniu dokumentów. Zobowiązanie objęło: złożenie zaświadczenia co do zgodności usytuowania szamba na działce oznaczonej nr A w W. z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego; czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z inwentaryzacją wykonanych robót budowlanych oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż szambo (zbiornik na nieczystości ciekłe) zostało wykonane bez pozwolenia na budowę, a jego ewentualna legalizacja wymaga złożenia dokumentów wskazanych w postanowieniu.
Organ pouczył strony, iż od powyższego postanowienia przysługuje zażalenie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.
E. K. złożył zażalenie w organie I instancji w dniu [...] r. w którym podniósł, że w postępowaniu w sprawie toczy się na skutek "donosu", a jego przedmiotem nie jest szambo, ale "zbiornik stanowiący podstawowy element budowanej ekologicznej oczyszczalni ścieków. Twierdził, że organy nadzoru budowlanego nie reagują na jego informację dotyczącą popełnienia samowoli budowlanej przez S. i C. małżonków K., natomiast wspólnie z tymi ostatnimi "szykanują go". W związku z tym domagał się powołania komisji do zbadania całokształtu sprawy.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. na podstawie art. 134 w związku z art. 144 kpa stwierdził, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia.
Postanowienie organu I instancji zostało bowiem doręczone żalącemu się w dniu [...] r., a zażalenie złożył on w dniu [...] roku. Termin do złożenia zażalenia określa art. 141 § 2 kpa i wynosi on 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. W przedmiotowej sprawie termin upłynął w dniu [...] r., a ponieważ E. K. nie wnosił o jego przywrócenie, ani nie wskazywał przyczyn uchybienia terminowi organ był zobowiązany do stwierdzenia złożenia zażalenia z uchybieniem terminu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił, że informacja o terminie wniesienia zażalenia była w postanowieniu z dnia [...] r. "zakamuflowana", a on pozostawał w przekonaniu, iż wyznaczony tym postanowieniem termin do złożenia dokumentów ([...] r.), stanowi również termin do którego można wnieść zażalenie.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie z uwagi na zawarte w niej zarzuty, ale z uwagi na fakt, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego (art. 134 kpa) oraz materialnego (Prawo budowlane – art. 48 ust. 2 i 3). Powyższe naruszenia, sąd administracyjny dokonujący kontroli zaskarżonych do niego aktów pod względem zgodności z prawem i nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ppsa) zobowiązany był uwzględnić z urzędu.
Postanowienie organu I instancji zostało wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 z zm.). Zgodnie z tym przepisem organ nadzoru budowlanego – w przypadku stwierdzenia, iż będący przedmiotem postępowania obiekt budowlany został zrealizowany bez pozwolenia na budowę – zobowiązany jest do dokonania czynności, o których mowa w powołanym wyżej ust. 2 (część końcowa) i ust.
3. Na postanowienie przewidziane w art. 48 ust. 2, które zgodnie z ust. 3 tego artykułu powinno zawierać wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz określać obowiązki przedstawienia stosownych dokumentów w określonym terminie nie przysługują zażalenia.
Konsekwencją nie wykonania w wyznaczonym terminie obowiązków nałożonych na podstawie art. 48 ust. 3 jest orzeczenie rozbiórki (art. 48 ust. 4) skoro na postanowienie wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego – ustawa ta nie przewidziała zażalenia to tej regulacji nie mogło zmienić pouczenie organu I instancji o terminie i sposobie złożenia zażalenia.
W sytuacji złożenia zażalenia na postanowienie wydane w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego organ odwoławczy w postępowaniu określonym w art. 134 kpa (tz. postępowanie wstępne) powinien stwierdzić niedopuszczalność zażalenia. Stosownie do powołanego przepisu art. 134 kpa w postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności w celu ustalenia, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało złożone w terminie.
Z treści tego przepisu wynika, iż badanie dopuszczalności odwołania (zażalenia – art. 144 kpa) wyprzedza kontrole terminowości odwołania. Potwierdza to także wykładnia logiczna i celowościowa. Zbędnym jest bowiem badanie zachowania terminu do złożenia odwołania (zażalenia) w przypadku niedopuszczalności takiego środka.
Niedopuszczalność odwołania (zażalenia) może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym. Taką przyczyną jest właśnie, jak w niniejszej sprawie, nie przewidzenie przez przepisy Prawa budowlanego możliwości złożenia zażalenia na postanowienie z art. 48 ust. 2 i 3 tego Prawa.
W Prawie budowlanym wprost określono przypadki w których na postanowienie – wydane na jego podstawie – przysługuje zażalenie (np. art. 50 ust. 5; art. 49 ust. 1 pkt 3, 81 ust. 3), wśród tych postanowień brak postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, co oznacza, że zażalenie na to postanowienie jest niedopuszczalne.
Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy powinien w stosunku do złożonego przez skarżącego postanowienia podjąć rozstrzygnięcia w oparciu o art. 134 kpa z uwzględnieniem poglądów Sądu – wyrażonych wyżej – wskazujących na różnice między postanowieniem stwierdzającym uchybienie terminu, a postanowieniem stwierdzającym niedopuszczalność zażalenia.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c i art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z zm.) orzeczono jak w sentencji.
Brak rozstrzygnięcia o kosztach postępowania stanowi następstwo wygaśnięcia uprawnienia skarżącego w tym zakresie zgodnie z art. 210 § 1 ppsa (stosowne pouczenie doręczono skarżącemu wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy).