Uzasadnienie
W skardze z dnia [...] r. L. L. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
W postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje formalizm w zakresie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W myśl art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) wniosek taki winien być złożony na urzędowym formularzu. Z treści § 2 pkt 3 w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245) wynika natomiast, że w sytuacji, w której osoba fizyczna nie złoży wspomnianego formularza, jest on jej przesyłany celem wypełniania. Na adres skarżącego został przesłany druk urzędowego formularza PPF z pouczeniem o konieczności jego osobistego wypełnienia i zwrotu do Sądu. Dla dokonania tej czynności, wyznaczono siedmiodniowy termin informując, iż jego uchybienie będzie skutkowało pozostawieniem złożonego wniosku bez rozpoznania.
W wyznaczonym terminie L. L., na druku urzędowego formularza wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Z informacji zawartych w formularzu wynika, że wnioskodawca wraz z żoną oraz [...] małoletnich dzieci zamieszkuje w budynku o pow. [...] m2. W skład majątku jego rodziny wchodzi ponadto nieruchomość o pow. [...] ha. Rodzina skarżącego, wedle złożonej deklaracji utrzymuje się ze świadczenia uzyskiwanego przez U. L.(małżonkę wnioskodawcy) w kwocie [...] zł. Wnioskodawca nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani oszczędności, w skład jego majątku nie wchodzą również żadne przedmioty o wartości przekraczającej 3.000 euro.
W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że w sprawie ze skargi L. L., oznaczonej sygnatura akt II SA/Gl 5/09 referendarz sądowy pismem z dnia 10 lutego 2009 r. wezwał skarżącego do wskazania źródła dochodu, udzielenia informacji na temat ewentualnego wsparcia udzielanego jego rodzinie przez pomoc społeczną, wskazanie, czy korzystał z dopłat bezpośrednich do gospodarstwa rolnego oraz wskazanie źródła dochodu skarżącego.
Z nadesłanej przez wnioskodawcę odpowiedzi wynika, że jego rodzina uzyskała zasiłek okresowy (na 3 miesiące) w wysokości [...] zł miesięcznie, zasiłek celowy w wysokości [...] zł, zaś dzieci wnioskodawcy korzystają z pomocy społecznej w formie obiadów w szkole. Z rachunku za energię elektryczną wynika natomiast, że należność z tego tytułu za okres dwóch miesięcy (od [...] r.) wyniosła [...] zł. Rachunek za odprowadzanie ścieków wskazuje, że wysokość odpłatności z tego tytułu wynosi [...] zł. L. L., w nadesłanym do Sądu piśmie procesowym wskazał, że nie prowadzi działalności rolniczej ze względu na stan zdrowia i nie korzysta z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. Informacje te zostały wzięte pod uwagę przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności postępowania.
Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05).
Kierując się dyspozycją art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a., należało stwierdzić, że w realiach rozpoznawanej sprawy zaistniały podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że rodzina skarżącego znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Świadczy o tym fakt korzystania ze środków pomocy społecznej. Z drugiej strony za wiarygodne należy uznać oświadczenia skarżącego na temat jego stanu zdrowia będącego bezpośrednią przyczyną zaniechania produkcji rolnej oraz ubiegania się o świadczenie rentowe. Okolicznością o szczególnie istotnym znaczeniu dla oceny wniosku jest zaś liczba osób pozostających w gospodarstwie domowym wnioskodawcy. Jest bowiem rzeczą oczywistą, że utrzymanie [...] rodziny wymaga znacznych nakładów. W tej sytuacji niepodobna przyjąć, że skarżący byłby w stanie ponieść koszty sądowe.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.