Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 sierpnia 201 r. B. H. skierowała do Wójta Gminy B., w imieniu swoim i podpisanych pod pismem mieszkańców, prośbę o ponowną i kategoryczną interwencję w sprawie przebudowy przepustu odwadniającego w gminie. Podkreśliła, że dokonana po powodzi w 1997 r. przebudowa, nie poprawiła sytuacji, nadal nalewane są posesje wzdłuż ulicy [...] i [...] w B. W kolejnym piśmie z dnia 9 listopada 2011 r. B. H. wskazała, że wadliwie położenie 30m odcinka drogi asfaltowej wzdłuż jej posesji powoduje spływ wody z drogi na jej działkę. O przeprowadzenie postępowania w sprawie i wyjaśnienie podnoszonych wątpliwości wniósł także pełnomocnik B. H. w piśmie z dnia 2 lipca 2012 r. podkreślając, że nieruchomość jego mandantki jest nadal stale zalewana, doprowadzając do powstawania konkretnej szkody. Nie podjęcie działań prowadzących do usunięcia nieprawidłowości zmusi zainteresowaną do wystąpienia do Gminy o stosowne odszkodowanie.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej remontu ulicy [...] w B. oraz zalewania nieruchomości, informując jednocześnie, że w sprawie zalewania nieruchomości, czyli naruszenia stosunków wodnych w obrębie nieruchomości winna wnieść odrębne podanie do Wójta Gminy B..
Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 26 § 3 w związku z art. 24 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, wyłączyło Wójta Gminy B. od prowadzenia postępowania z wniosku B. H. i wyznaczyło Burmistrza Miasta B. do załatwienia sprawy.
Pismem z dnia 19 sierpnia 2013 r. Burmistrz Miasta B. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie odprowadzania wody deszczowej z działek nr 1 i nr 2 będących własnością B. H. zamieszkałej w B. przy ulicy [...].
W dniu 11 września 2013 r. przeprowadzone zostały oględziny posesji należącej do B. H. oraz odcinak drogi – ulicy [...] przy posesjach nr 3 i nr 5., i po zawiadomieniu – pismem z dnia 16 kwietnia 2013 r. o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się ze zgormadzonymi dokumentami, decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta B., działając na podstawie art. 104, art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r., Prawo wodne (t,jedn. Dz.U. z 2012 r. poz.145), nakazał Wójtowi Gminy B. tj. właścicielowi działek o nr ewidencyjnym 3 i 4, stanowiących ulicę [...] w B. oraz rów odwadniający tę ulicę, wykonanie urządzeń zapobiegających odpływowi wody na gruncie z wymienionych działek w kierunku działki o nr ewidencyjnym nr 1, nt 2 będących własnością B. H. zamieszkałej w B. przy ulicy [...], poprzez wymianę korytek ściekowych o podanych wymiarach jednostronnie obniżonych zabudowanych w rowie przydrożnym tj. na działce nr 4 na dwustronnie zamknięte o długości ok. 1,5mb oraz uzupełnienie pobocza nowego odcinka jezdni na wysokości ulicy [...] nr 3 i nr 5 o korytka betonowe odwadniające, którymi to urządzeniami odprowadzana będzie woda opadowa z powierzchni jezdni do rowu przydrożnego.
W uzasadnieniu, po stwierdzeniu naruszenia naturalnych stosunków wodnych wskutek przebudowy ulicy z uwagi na brak odwodnienia drogi na wysokości posesji nr 3 i nr 5, co prowadziło do zalewnia działek należących do wnioskującej B. H., organ stwierdził, że podjął rozstrzygniecie mając na uwadze słuszny interes społeczny i interes obywateli.
Odwołanie złożyła B. H. zaskarżając pierwszy punkt decyzji, z uwagi na fakt, iż w jej ocenie wymiana korytek ściekowych nie rozwiąże podstawowego problemu, jakim jest złe usytuowane tych korytek, gdyż woda gromadząca się na jej działkach nr ewid. 1 i 2 nadal nie będzie miała odpływu, ponieważ korytka położone są za wysoko do położenia terenu. Podkreśliła, że problem sprowadza się do posadowienia przepust wodnego w 1997 r. powyżej jego starego umiejscowienia. Pomimo wskazywania na ów błąd, nadal wylot wody znajduje się poniżej ułożonych korytek. Kwestionując wskazane rozstrzygniecie w decyzji domaga się obniżenia korytek ściekowych całego odcinka rowu przydrożnego wzdłuż
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. W obszernym uzasadnieniu, po przytoczeniu przepisów będących podstawą rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, iż decyzja organu pierwszej instancji nie może pozostać w obrocie prawnym, a to z uwagi skierowania decyzji zobowiązującej do Wójta Gminy B., podczas gdy z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji prowadził postępowanie w stosunku do nieruchomości stanowiącej własność Giny B. Przywołując i dokonując analizy przepisu art. 29 i art. 30 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego Kolegium stwierdziło, iż organ pierwszej instancji błędnie skierował zaskarżoną decyzję do organu osoby prawnej, którego uznał za stronę prowadzonego postępowania.
W ocenie Kolegium nastąpiło to w sposób nieprawidłowy, zatem zaistniały przesłanki od uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości. Odniosło się w tym zakresie Kolegium do treści art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przywołało orzecznictwo na poparcie zajętego w sprawie stanowiska. Odnosząc się do treści odwołania, Kolegium stwierdziło, że chociaż zawierało ono zarzuty merytoryczne, to z uwagi na zapadłe rozstrzygnięcie nie mogło się do nich odnieść.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, złożyła B. H., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podkreśliła, iż rozczarowana jest decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., gdyż organ odwoławczy nie podjął żadnych kroków wobec Gminy B., która wykonała inwestycję w sposób nieprzemyślany. Zobowiązanie zamieszczone w decyzji organu pierwszej instancji nie zmienia bowiem stanu faktycznego, gdyż woda gromadząca się na jej działkach nr 1 i nr 2 nadal nie będzie miała z nich odpływu do rowu przydrożnego, gdyż korytka w rowie położone zostały wysoko w stosunku do pozostałego terenu. Głównym problem jest położenie tego przepustu z ulicy [...] na ulicę [...] o 0,5m powyżej starego jego położenia (sprzed 1997 r.). Wskutek tego, woda nie mając odpływu, gromadzi się na jej działkach. Dodatkowym problem jest położenie 30m odcinka drogi asfaltowej wzdłuż jej nieruchomości, co powoduje spływ wody z tej drogi na jej działkę.
Istniejący wzdłuż drogi rów odwadniający nie spełnia swej roli, gdyż wskutek przebudowy po powodzi w 2010 r. ułożono betonowe korytka powyżej terenu spływu wód. Dodatkowo podniosła, że rów ten ma minimalny spad do przepustu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska.
Na rozprawie w dniu 9 września 2014 r. skarżąca podtrzymała skargę i zawarte w niej argumenty. Podkreśliła nieprawidłowość funkcjonowania urządzeń, które miały zabezpieczać przed zalewaniem.
Przedstawiciel Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wnosząc o oddalenie skargi, stwierdził, że skierowanie decyzji pierwszoinstancyjnej do niewłaściwej osoby obligowało Kolegium do uchylenia takiej decyzji i umorzenia postępowania. Intencją Kolegium było umorzenie postępowania z udziałem Wójta Gminy, nie zaś niweczenie postępowania w całości.
Skarżąca wyjaśniła, ze choć była u niej "komisja" z organu pierwszej instancji, to jednak żadnej decyzji nie otrzymała.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje
Skargę należy uznać za zasadną, choć z innych powodów niż te, które zostały w niej wskazane.
Przedmiotem w sprawie jest rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.jedn. z 2012 r., poz. 145) nakazujące Wójtowi Gminy B. wykonanie urządzeń zapobiegających odpływowi wody na gruncie z działek gminnych o nr 3 i nr 4 w kierunku działek o nr 1 i nr 2, będących własnością B. H..
Na mocy art. 29 Prawa wodnego właściciel gruntu nie może, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich, ani odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (§ 1), na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wód, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (§2, oraz w przypadku, gdy spowodowane przez właściciela gruntu zmiany na gruncie wpływają szkodliwie na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (§ 3).
Zacytowana regulacja nie pozostawia więc wątpliwości, że na właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek takiego jej użytkowania, by nie powodować zmian w stanie wody na gruncie wpływającej ze szkodą na grunty sąsiednie, a kiedy dojdzie do takiej zmiany, to na nim ciąży obowiązek usunięcia stwierdzonych przeszkód lub zmian. W niniejszej sprawie ustalono, że w wyniku działań związanych z przebudową i modernizacją drogi – ulicy [...] (w związku z jej asfaltowaniem) woda opadowa z powierzchni jezdni spływa bezpośrednio na teren działki skarżącej, a to wobec braku wykonania odwodnienia tej drogi. Stwierdzono też nieprawidłowe zabudowanie betonowych korytek w rowie przydrożnym- tj. działce nr 4.
Niewątpliwie zatem niezbędne było zobowiązanie gminy do takiego działania, które doprowadziłoby do likwidacji tego zjawiska. Tym niemniej, jak słusznie zauważył organ odwoławczy- stronami postępowania administracyjnego mogą być nie tylko osoby fizyczne, ale także osoby prawne, państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne. Jak wynika z art. 30 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. Wójt Gminy B. reprezentuje zatem gminę B., jako jej organ wykonawczy, natomiast stroną postępowania pozostaje właścicielka nieruchomości - gmina B. To gmina B. jest podmiotem praw i obowiązków. Stąd też skierowanie przedmiotowej decyzji do organu osoby prawnej należy uznać za wadliwe. Organ pierwszej instancji błędnie bowiem uznał organ osoby prawnej za stronę prowadzonego postępowania. W tych okolicznościach należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, iż spełnione zostały przesłanki do uchylenia przez Kolegium w całości zaskarżonej decyzji.
Nie można jednak zgodzić się z organem by spełnione zostały przesłanki prowadzące do umorzenia prowadzonego postępowania. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania wiąże się z obiektywną niemożnością ukształtowania stosunku administracyjnoprawnego, ze względu na brak elementu podmiotowego czy przedmiotowego danego stosunku prawnego. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu przywołanego przepisu, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Pamiętać trzeba, że postępowanie prowadzone było z wniosku B. H., a dotyczyło wykonania urządzeń zapobiegających odpływowi wody z działek gminnych na działki należące do wnioskującej.
W ocenie składu orzekającego nie stało się ono więc bezprzedmiotowe. Wręcz przeciwnie sprawa nadal wymaga rozstrzygnięcia. W świetle powyższego wiec organ odwoławczy nie miał podstaw do wydania rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i w ponownym postępowaniu winien rozstrzygnąć złożone odwołanie merytorycznie i wydać stosowne rozstrzygnięcie przewidziane w art. 138 Kodeku postępowania administracyjnego.
Uwzględniając zatem powyższe decyzję organu odwoławczego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało uchylić. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś o kosztach postępowania sądowego stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200 tej ustawy.