Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej – SKO, Kolegium) decyzją z dnia 25 listopada 2022 r. nr SKO.IV/424/1340/2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1692 z późn. zm. – dalej u.d.w.), po rozpoznaniu odwołania M. C. (dalej – Wnioskodawczyni, Skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. (dalej – organ I instancji) z dnia 23 września 2022 r. nr [...] odmawiającą przyznania dodatku węglowego.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Po rozpoznaniu wniosku Skarżącej, organ I instancji wspomnianą decyzją z dnia 23 września 2022 r. odmówił jej przyznania dodatku węglowego. Negatywne rozstrzygnięcie umotywowano tym, że budynek nie został oddany do użytkowania, w rozumieniu art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.), a tym samym nie może być zamieszkany. Tymczasem, jak podkreślił Wójt Gminy, dodatek węglowy przysługuje tylko w odniesieniu do budynków zamieszkałych.
W odwołaniu z dnia 17 października 2022 r. Skarżąca zanegowała powyższą decyzję. Wyjaśniła, że od 8 lat zamieszkuje w domu, którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku węglowego. Podniosła jednocześnie, że budynek ten nie został "odebrany" z uwagi na sprawy spadkowe. Wyraziła także stanowisko, że wobec braku zdefiniowania pojęcia "zamieszkiwania" w ustawie o dodatku węglowym, uzasadnionym jest posłużenie się definicją zawartą w art. 25 k.c. Mając to na uwadze Wnioskodawczyni stwierdziła, że zamieszkuje w tym domu i ma zamiar nadal tam zamieszkiwać.
Decyzją z dnia 25 listopada 2022 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Organ odwoławczy za Wójtem Gminy przyjął, że dodatek węglowy przysługuje tylko na budynki zamieszkałe. Natomiast budynek Skarżącej z punktu widzenia prawa nie może być zamieszkały, gdyż nie zgłoszono zakończenia jego budowy.
W skardze z dnia 12 grudnia 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnej w Gliwicach, Wnioskodawczyni wyraziła swoją dezaprobatę dla zanegowanej decyzji Kolegium zarzucając jej naruszenie i nieprawidłowe zastosowanie art. 2 u.d.w. Wobec tego zarzutu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i przyznanie jej dodatku węglowego. Dla uzasadnienia skargi Wnioskodawczyni posłużyła się argumentacją zaprezentowaną w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sprawy jest kontrola rozstrzygnięcia organu administracji, którym odmówiono Skarżącej przyznania dodatku węglowego. Negatywne stanowisko uzasadniono tym, że budynek zajmowany przez rodzinę Wnioskodawczyni z przyczyn formalnych nie może być uznany za zamieszkany, a tylko na taki można uzyskać dodatek węglowy. Otóż zdaniem organów, budynek ten nie został w sposób przewidziany prawem dopuszczony do użytkowania, a tym samym nie może być zajmowany przez ludzi w celach mieszkaniowych.
Przechodząc do rozważań podnieść przyjdzie, że w myśl art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438 z późn. zm.), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Zauważyć ponadto należy, że przez gospodarstwo domowe rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) (art. 2 ust. 2 u.d.w.).
Analiza przywołanych uregulowań, jak również pozostałych uregulowań ustawy, prowadzi do wniosku, że co do zasady dodatek węglowy przyznawany jest na gospodarstwo domowe. Wyjątek od tej reguły przewidziany został w art. 2 ust. 3a u.d.w., gdzie wskazuje się, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Ponadto podkreślić należy, że jego uzyskanie jest warunkowane wykorzystywaniem określonego rodzaju źródła ogrzewania lokalu/domu, które musi być zasilane paliwem stałym. W żadnym natomiast aspekcie ustawodawca nie uzależnia udzielenia wsparcia w zakupie paliwa stałego do ogrzewania mieszkań od dysponowania przez wnioskodawcę tytułem prawnym do lokalu/domu, jak również nie jest wymagane legitymowanie się legalnością (dopuszczeniem do użytkowania) lokalu/domu.
Brak dopełnienia prawem przewidzianej procedury w zakresie dopuszczenia danego budynku do użytkowania zgodnego z jego przeznaczeniem zakreślonym w zatwierdzonym projekcie budowlanym i pozwoleniu na budowę pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku węglowego.
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy wyrazić należy pogląd, że organy obu instancji bezprawnie uzależniły przyznanie wsparcia Skarżącej od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę. Zatem Wnioskodawczyni, aby skutecznie mogła domagać się niniejszego wsparcia nie musi wykazywać, że dopełniła obowiązku powiadomienia właściwego organu nadzoru budowalnego o zakończeniu budowy (art. 54 ust. 1 ustawy Prawo budowlane). Natomiast należy zauważyć, że organ I instancji w piśmie przekazującym do Kolegium odwołanie Wnioskodawczyni wraz z aktami sprawy przyznał, że rodzina Skarżącej zamieszkuje w budynku, którego status jest przedmiotem sporu.
Ponadto wskazał, że w odniesieniu do tego domu złożono deklarację CEEB i że jest on ogrzewany kotłem na paliwo stałe (węgiel i paliwa węglopochodne). Oznacza to, że bezspornie rodzina Skarżącej faktycznie zamieszkuje budynek, który nie jest opatrzny numerem porządkowym, a ponadto ogrzewany jest on paliwem stałym w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w.
W tej sytuacji organ I instancji dokona ponownej oceny wniosku Skarżącej i całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, badając czy stan faktyczny sprawy pozwala na przyznanie Skarżącej wnioskowanego przez nią dodatku węglowego. W ramach ponownie prowadzonego postępowania – w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) - organ I instancji uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżąca, zwolniona z mocy ustawy od kosztów sądowych i działająca osobiście, nie wykazała aby w związku ze sprawą poniosła wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swych praw (art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.).