Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, podkreślając, że jest osobą niepełnosprawną, pozostającą pod opieką wielu specjalistów. Skarżący zadeklarował, że co miesiąc na lekarstwa przeznacza środki rzędu 300 – 400 zł, na opał – około 500 zł, na samochód – służący dojazdom do lekarzy – około 300 zł, na media (wodę, prąc, gaz, wywóz śmieci, telefon oraz podatek od nieruchomości) – około 500 zł. Z treści formularza wynika, że wnioskodawca mieszka wraz ze swoją małżonką w budynku o pow. 140 m2. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Jest natomiast współwłaścicielem (wraz z małżonką) samochodu marki [...] z 2002 r. Źródłem utrzymania się skarżącego i jego małżonki są świadczenia emerytalne uzyskiwane w łącznej kwocie 3272 zł miesięcznie.
Pismem z dnia 4 czerwca 2014 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- - udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp.,
- - udokumentowanie wysokości dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i jego małżonkę z tytułu emerytur.
W odpowiedzi, w piśmie procesowym z dnia 12 czerwca 2014 r. oświadczył, że nie ma zamiaru tłumaczyć się z wysokości uzyskiwanych dochodów (które Sąd sam jest w stanie sprawdzić w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych), nie gromadzi rachunków a dochody jego i jego małżonki nie pozwalają na osiągnięcie minimum socjalnego. Wnioskodawca podał również, że na zakup węgla przeznacza rocznie 4800 zł.
W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Ocena możliwości finansowych strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych dokonywana jest poprzez porównanie uzyskiwanego przez nią dochodu z wydatkami, które będzie zobowiązana ponieść w toczącym się postępowaniu sądowym. Aby jednak oceny tej można było dokonać w sposób wszechstronny i rzetelny, koniecznym jest uzyskanie jak najpełniejszego obrazu sytuacji materialnej skarżącego, czemu służy zarówno treść druku formularza PPF jak i możliwość wezwania o tzw. dodatkowe dokumenty źródłowe.
W realiach rozpoznawanej sprawy brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku Z. K. albowiem istnieje zbyt wiele niejasności dotyczących jego sytuacji materialnej.
Nadmienić trzeba, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Wbrew temu co sądzi skarżący tego rodzaju wezwanie nie może być traktowane jako swoista szykana względem strony. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768).
W niniejszej sprawie nie sposób zweryfikować wiarygodności oświadczeń strony na temat wysokości wydatków przeznaczanych na utrzymanie się oraz uzyskiwanych dochodów. Są to zaś informacje o podstawowym znaczeniu dla oceny realnych możliwości finansowych skarżącego. Skoro więc wnioskodawca uchylił się od uprawdopodobnienia swojej sytuacji materialnej, co było niezbędne dla obiektywnej i wszechstronnej oceny jego sytuacji materialnej, to tym samym nie da się jednoznacznie stwierdzić, ze zaistniały okoliczności wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.