Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy P. po rozpatrzeniu wniosku skarżącej A.Z., orzekł o odmowie wymeldowania S.Z. z pobytu stałego pod adresem [...] nr [...].
W uzasadnieniu organ stwierdził, że opuszczenie posesji jest co prawda bezsporne, lecz nie miało ono charakteru dobrowolnego i trwałego w rozumieniu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r., poz. 657 ze zm.).
Po rozpoznaniu kolejnego wniosku skarżącej, postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji orzekł o odmowie wszczęcia postępowania o wymeldowaniu z powodu wydania powyższej decyzji ostatecznej i tożsamości sprawy.
Następnie kolejnym postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji rozpoznając kolejny wniosek skarżącej powtórnie orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego.
Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda Śląski utrzymał w mocy postanowienie odmowne.
Wnioskiem z dnia 10 grudnia 2019 r. skarżąca po raz trzeci wystąpiła o wymeldowanie byłego męża, który od września 2017 r. nie przebywa pod adresem, stałego zameldowania i nie czynił starań do powrotu, zamieszkując pod innym adresem.
Jednakże postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji po raz kolejny odmówił wszczęcia postępowania. Zdaniem organu, skarżąca powołuje się bowiem wyłącznie na okoliczności, które były przedmiotem postępowania, zakończonego decyzją odmowną. Z powodu tożsamości przedmiotu sprawy należało zatem orzec zgodnie z art. 61a § 1 kpa, na co wskazał Wojewoda utrzymując w mocy poprzednie postanowienie odmowne.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła, że od czasu wydania decyzji odmownej upłynął długi okres, w którym były mąż nie poczynił starań w celu powrotu do miejsca zameldowania. Przeniósł on centrum życiowe w inne miejsce. Z tego też powodu oddalono powództwo skarżącej o eksmisję na mocy wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] r., sygn. akt [...].
Zatem w sprawie wystąpiły nowe okoliczności, uzasadniające wszczęcie postępowania o wymeldowanie.
Jednakże zaskarżonym postanowieniem zażalenia nie uwzględniono. Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, Wojewoda stwierdził, że w sytuacji gdy w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie, wszczęcie postępowania byłoby nieuzasadnione i niecelowe. Spełniona została zatem ustawowa przesłanka z art. 61a § 1 kpa.
W skardze do sądu administracyjnego skarżąca domagała się uchylenia postanowienia organu odwoławczego i nakazania organowi I instancji przeprowadzenia postepowania o wymeldowanie.
Skarżąca zarzuciła błędne ustalenie, że złożony przez nią wniosek nie wnosi nowych okoliczności, skoro już uprzednio toczyła się sprawa o wymeldowanie. Jej zdaniem, upływ czasu od wydania decyzji odmownej i brak starań o powrót do miejsca zameldowania, uzasadnia wszczęcie nowego postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Postanowienia organów obydwu instancji zapadły bowiem z naruszeniem art. 61a § 1 kpa, co skutkowało błędną odmową wszczęcia postępowania. Wydanie postanowienia w tym trybie dopuszczalne jest jedynie w sytuacjach oczywistych. W niniejszej sprawie nie wystąpiła niewątpliwie przesłanka podmiotowa. Skarżąca jest bowiem właścicielką przedmiotowego budynku, w którym zameldowany jest na pobyt stały jej były mąż. Zatem jest uprawniona do złożenia wniosku o jego wymeldowanie zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, wyżej powołanej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1397 ze zm.).
Zdaniem sądu administracyjnego, bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie jest też możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że sprawa o wymeldowanie została już rozstrzygnięta wyżej przywołaną decyzją ostateczną. Trafnie skarżąca przywołała, że upływ czasu od wydania tej decyzji, może skutkować zmianą okoliczności sprawy, a w konsekwencji odmienną oceną prawną skutków opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Tożsamość sprawy w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 kpa, zachodzi jedynie wówczas, gdy stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie.
Przyczyną wydania decyzji o odmowie wymeldowania z pobytu stałego było uznanie przez organ I instancji, że opuszczenie lokalu w październiku 2017 r. nie było dobrowolne i trwałe, a były mąż skarżącej nie skoncentrował swoich spraw życiowych w konkretnym miejscu, deklarując zamiar powrotu do miejsca stałego zameldowania (vide: uzasadnienie decyzji z dnia [...] r.).
Tymczasem składając kolejny (trzeci) wniosek o wymeldowanie, skarżąca podniosła, że były mąż nie powrócił do lokalu i zamieszkuje pod wskazanym przez nią adresem. Wyjaśnienie tych okoliczności ma zaś decydujące znaczenie w aspekcie ustawowych przesłanek z art. 35 ustawy.
Mianowicie, z powodu upływu czasu nastąpiłoby przedawnienie możliwości wytoczenia powództwa o przywrócenie utraconego posiadania. W świetle art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego, roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia posiadania. O ile okres ten nie upłynął jeszcze w dacie wydania powyższej decyzji odmownej, nastąpiło już wygaśnięcie roszczenia na etapie kolejnego wniosku. O ile były mąż nie wdrożył postępowania cywilnego bądź ewentualnie karnego, mającego na celu powrót do lokalu, upływ czasu spowodował, że fakt opuszczenia lokalu winien być interpretowany jako dobrowolny z powodu rezygnacji z prawnych środków. Upływ czasu ma też znaczenie dla oceny trwałości opuszczenia lokalu, nawet jeżeli pozostały w nim rzeczy osobiste. Sama deklaracja zamiaru powrotu do miejsca stałego zameldowania po upływie znacznego okresu czasu nie jest wystarczająca dla oceny skutków opuszczenia lokalu. Ewidencja ludności ma bowiem jedynie charakter odzwierciedlający stan faktyczny, a więc pobyt w danym lokalu. Ewidencja musi zatem służyć jedynie takim celom.
Zatem stanowisko organów, że sprawa została już rozstrzygnięta decyzją odmowną, jest dowolne. Sprawa wymagała bowiem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem ustalenia aktualnego stanu faktycznego. Nie oznacza to jednak przesądzenia przesłanek do wymeldowania z pobytu stałego.
Z tych względów postanowienia organów obydwu instancji jako wydane z naruszeniem art. 61a § 1 kpa, podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r., - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.)
O kosztach postępowania nie rozstrzygnięto z powodu braku wniosku pełnomocnika skarżącej w osobie adwokata (art. 210 cyt. ustawy).
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 tej ustawy.
Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej, organ I instancji winien zatem przeprowadzić postępowanie wyjaśniające celem ustalenia obecnego stanu faktycznego i na tej podstawie ocenić wystąpienie przesłanek z art. 35 ustawy o ewidencji ludności.
mr