Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta S. odmówił całkowitego zwolnienia skarżącego z ponoszenia opłaty za pobyt matki w Miejskim Domu Pomocy Społecznej "A" w S. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu [...] r. została wydana decyzja ustalająca dla skarżącego opłatę za pobyt matki w MDPS,, A " w S. za okres od dnia 1.04.2020r. do [...] r. W dniu 18.12.2020r. organ I instancji wszczął na wniosek skarżącego postępowanie w sprawie zwolnienia go z wnoszenia opłat za pobyt matki w wymienionym DPS. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Dochód rodziny wynosi 7646,47zł miesięcznie i przekracza ustawowe kryterium o kwotę 4478,47zł miesięcznie. Organ I instancji uwzględnił comiesięczne wydatki i zobowiązania strony i uznał, że nie zachodzą szczególne przesłanki do zwolnienia skarżącego z odpłatności za pobyt matki w dps. Podkreślił, że skarżący wynajmuje mieszkanie, prowadzi działalność gospodarczą, a jego żona również prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód.
W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że przesłanki zwolnienia z ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej zostały określone w art. 64 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym: osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: 1) - wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;
- 2) - występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;
- 3) - małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;
- 4) - osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;
- 5) - osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;
- 6) - osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że z ustaleń w sprawie wynika, że dochód rodziny skarżącego z tytułu pobieranej emerytury wynosi miesięcznie 7646,47 zł., co daje 3.823,23 zł. na osobę w rodzinie. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji w zakresie braku na tyle szczególnych okoliczności, które pozwalałyby na zwolnienie strony z ponoszenia opłat za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Organ podkreślił, że decyzja w sprawie całkowitego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej jest decyzją uznaniową, na co wskazuje zwrot zawarty w cytowanym wyżej art. 64 ustawy o pomocy społecznej, według którego osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie. Organ odwoławczy wskazał, że oceniając sytuację strony, organ I instancji nie naruszył granic uznania administracyjnego.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł zarzut braku rozpoznania odwołania, gdyż Kolegium ograniczyło się do zacytowania szeregu przepisów bez wskazania, iż odnoszą się one do jego sytuacji i w jakim zakresie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że zarówno we wniosku o zwolnienie z opłaty jak i później w odwołaniu szczegółowo wyjaśnił sytuację materialną swoją i żony, przedstawiając na tę okoliczność stosowne dokumenty. Zarzucił, że z uzasadnienia ww. decyzji wynika, iż nikt nie poddał analizie przedstawionych przez niego dokumentów. Beż żadnej podstawy stwierdzono, że wynajmuje mieszkanie i wbrew przedstawionym dokumentom stwierdzono, że prowadzi z żoną działalność gospodarczą, która przynosi dochód, chociaż przedłożyli dokumenty finansowe, które temu twierdzeniu przeczą.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę i podkreślił, że do 2020 r. był zwalniany w całości z ponoszonej opłaty i pomimo tego, że przepisy nie uległy zmianie, odmówiono mu takiego zwolnienia. Podniósł, że organ nie uwzględnił ponoszonych przez niego wydatków związanych ze stanem zdrowia, w tym wydatków na lekarskie porady prywatne i wydatków związanych ze spłatą kredytu hipotecznego (miesięcznie 3300 zł).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji o odmowie całkowitego zwolnienia skarżącego z ponoszenia opłaty za pobyt jego matki w Miejskim Domu Pomocy Społecznej "A" w S. Opłata powyższa została ustalona ostateczną decyzją z dnia [...] r. za okres od dnia 1.04.2020r. do [...]r., tj. do daty śmierci matki skarżącego, w wysokości 1971,94 zł – za okres od kwietnia do czerwca 2020 r. i w wysokości 2103,80 zł – za okres od lipca do września 2020 r.
Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 64 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876), zgodnie z którym: osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: - występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych.
Z treści powyższego przepisu wynika, że decyzja w zakresie zwolnienia z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego. Ponadto stanowi wyjątek od zasady, którą jest ponoszenie wyżej wymienionej opłaty przez osobę zobowiązaną.
Wobec tego zwolnienie od ponoszenia tej opłaty może mieć miejsce wyjątkowo – w razie wystąpienia uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji dochodowej, zdrowotnej i rodzinnej, które zostały przykładowo wymienione w treści cytowanego wyżej przepisu.
Według ustaleń dokonanych w niniejszej sprawie, skarżący i jego żona otrzymują świadczenia emerytalne, wypłacane w kwocie 7646,47 zł. (łącznie), co daje 3.823,23 zł. na osobę w rodzinie.
Organ podkreślił, że uwzględniając comiesięczne wydatki i zobowiązania skarżącego uznał, iż nie zachodzą szczególne przesłanki do zwolnienia skarżącego z odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Dodał przy tym, że skarżący wynajmuje mieszkanie, prowadzi działalność gospodarczą i jego żona również prowadzi działalność gospodarczą.
Jako prawidłowe ocenić zatem należało, stwierdzenie przez organ na podstawie całokształtu ustaleń, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji skarżącego, przemawiające za zwolnieniem z opłaty za pobyt matki w DPS.
Bezzasadne są w szczególności zarzuty skargi, według których organ bez żadnej podstawy stwierdził, że skarżący wynajmuje mieszkanie. Podkreślenia bowiem wymagało, że to sam skarżący w protokole przyjęcia wniosku, z dnia 28 września 2020 r. (k.116 akt) wskazał, że mieszkanie jego matki jest wynajmowane (dochód 500 zł) i dodał, że prowadzi działalność gospodarczą od 2017 r. oraz że jego żona jest właścicielem mieszkania, które zostało wystawione na sprzedaż i żona również prowadzi działalność gospodarczą – korepetycje, zajęcia z młodzieżą.
W świetle powyższego nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi sprowadzające się do tego, że organ wskutek błędnej oceny sytuacji skarżącego stwierdził brak podstaw do całkowitego zwolnienia go z poniesienia opłaty za pobyt matki w DPS za wymienione wyżej sześć miesięcy - do dnia śmierci matki (tj. [...]r.).
Okolicznościami uzasadniającymi całkowite zwolnienie z opłaty, w świetle ustaleń dotyczących wysokości emerytury skarżącego i jego żony - nie są w szczególności ponoszone przez nich koszty wizyt lekarskich i wykupu lekarstw. Spłata kredytu hipotecznego zaciągniętego w 2018 r. na budowę domu również nie jest okolicznością przemawiającą za zastosowaniem wymienionej ulgi, która – o czym była mowa wyżej – jest wyjątkiem od zasady, jaką jest ponoszenie wyżej wymienionej opłaty przez osobę zobowiązaną. Odstąpienie od tej zasady może mieć miejsce w razie wystąpienia szczególnych, niekorzystnych okoliczności, do których nie sposób zaliczyć budowę domu i koszty z tym związane.
Jako prawidłowe ocenić zatem należało, stwierdzenie przez organ na podstawie całokształtu ustaleń, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności dotyczące sytuacji skarżącego, uzasadniające całkowite zwolnienie z wymienionej opłaty.
W następstwie przeprowadzenia kontroli w zakresie zgodności z prawem decyzji organów obydwu instancji stwierdzić zatem należało, że ustalenia stanowiące ich podstawę, zostały dokonane w oparciu o prawidłową ocenę zebranego w sposób kompletny materiału dowodowego. Przy rozpoznaniu sprawy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania.
Ponadto nie stwierdzono przekroczenia granic uznania administracyjnego, które ma zastosowanie przy podejmowaniu decyzji w zakresie wniosku o całkowite zwolnienie z ponoszenia opłaty za pobyt w DPS.
W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane w wyniku ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, po dokonaniu prawidłowej oceny dowodów i zastosowaniu trafnej wykładni prawa.
Wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a w konsekwencji została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.