Uzasadnienie
Pismem z 2 grudnia 2014 r. J. R., najemca lokalu mieszkalnego nr 1 w budynku przy ul. [...] w Gliwicach zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. o dokonanie kontroli w zakresie przestrzegania prawa budowlanego przez właściciela (Gmina G.) i zarządcę ([A] Sp. z o.o. w G.) budynku, w związku z nieutrzymywaniem budynku i jego otoczenia w należytym stanie technicznym i estetycznym. Podał, że kontrola winna objąć: fundamenty, ściany fundamentowe w piwnicach, posadzki w piwnicach, kanalizację deszczową, okna klatki schodowej, drzwi wejściowe do budynku, ściany klatki schodowej, strych budynku, dach, obudowy przewodów dymowych, teren przy budynku, drogę dojazdową i dojście do śmietnika oraz śmietnik.
Postanowieniem nr [...] z [...] r. PINB dla Miasta G. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego budynku, podając w podstawie prawnej art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 80 ust. 2 i 83 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej p.b.). W uzasadnieniu wyjaśniono, że właścicielem budynku jest Gmina G., zaś zarządcą [A] Sp. z o.o. w G.. Wnioskodawca jest wyłącznie najemcą jednego z lokali mieszkalnych. Z tego tytułu nie ma interesu prawnego w domaganiu się wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego budynku. Zgodnie z art. 61 p.b. właściciel lub zarządca budynku ma obowiązek utrzymywać obiekt budowlany w należytym stanie technicznym i estetycznym, i do tych podmiotów może być skierowany nakaz w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b.
Stroną takiego postepowania mogą być tylko te podmioty. Roszczenia najemcy w stosunku do wynajmującego mogą być realizowane w trybie cywilnym. Złożone żądanie wszczęcia postępowania pochodzi zatem od podmiotu, który nie jest i nie może być jego stroną, z tego względu istnieje podstawa do orzeczenia o odmowie wszczęcia, regulowanego w art. 61a § 1 k.p.a. Wyjaśniono także, że w przypadku ustalenia na podstawie czynności kontrolnych, że obiekt wymaga interwencji organu nadzoru budowlanego, postępowanie zostanie wszczęte z urzędu.
W złożonym zażaleniu J. R. uznał wydane postanowienie za bezprawne i bezzasadne, wniósł o stwierdzenie jego nieważności i załatwienie sprawy.
Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w ustalonym stanie faktycznym wnioskodawca jako najemca lokalu nie może być stroną postępowania w przedmiocie stanu technicznego budynku, zatem nie może skutecznie domagać się wszczęcia takiego postępowania. Wobec zgłoszonego żądania organ I instancji prawidłowo zastosował art. 61a § 1 k.p.a. i orzekł o odmowie wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną jest podmiot legitymujący się w sprawie interesem prawnym, źródłem takiego interesy musi być norma prawa, żaden przepis prawa budowlanego, w tym art. 61 i 66 p.b. nie tworzą takiego interesu po stronie najemcy lokalu w budynku. Roszczenia najemcy mogą być realizowane w trybie cywilnym.
W skardze do sądu administracyjnego J. R. wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz zawnioskował o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z opinii biegłego znajdującej się w aktach sprawy [...] SO w G. Zarzucił naruszenie art. 80 ust. 2 pkt 3, art. 81 ust. 1, 2, 4, art. 83 ust. 1 i 2, art. 84 ust. 1, art. 84a ust. 1 p.b., art. 1, art. 3 i art. 4 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej oraz rażące naruszenie przepisów postępowania, nierozważenie możliwości zastosowania wszystkich przepisów mogących mieć zastosowanie w sprawie, dowolną analizę stanu faktycznego, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, dokonywanie czynności w sposób stronniczy. W uzasadnieniu stwierdzono, że postanowienie jest dowolne, niesłuszne, krzywdzące i rażąco narusza prawo.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Zarządzeniem z 25 września 2015 r. skarga została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie było w sprawie podstaw do przeprowadzenia uzupełniającego dowodu ze zgłoszonej w skardze opinii biegłego sporządzonej w postępowaniu przed sądem powszechnym, albowiem kontroli Sądu nie podlegało rozstrzygnięcie merytoryczne, ale oparte na kryterium interesu prawnego postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Dla oceny interesu prawnego skarżącego w przekonaniu Sądu nie było konieczne prowadzenie dowodu z opinii biegłego, jest on bowiem kwestią prawa, nie faktów, nadto strona zgłaszając wniosek dowodowy nie określiła na jaką okoliczność istotną dla sprawy dowód ten miałyby zostać przeprowadzony.
W przekonaniu Sądu stanowisko organów w sprawie jest prawidłowe. Zostały ustalone konieczne i relewantne dla sprawy okoliczności faktyczne. Skarżący domagał się wszczęcia przez organ nadzoru budowlanego postępowania w sprawie stanu technicznego i estetycznego budynku oraz związanych z nim urządzeń budowlanych (śmietnik). Jednocześnie nie jest kwestionowane, że skarżący jest najemcą jednego z lokali mieszkalnych. Zasadnie w tej sytuacji organy nadzoru budowlanego zwróciły uwagę, że postępowanie administracyjne może być wszczęte na wniosek z inicjatywy strony takiego postępowania (art. 61 § 1 k.p.a.). Stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 k.p.a.). Źródłem interesu prawnego jest każdorazowo norma prawa, która łączy z określonymi podmiotami uprawnienia lub obowiązki w jakiejś sferze.
Wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego budynku może zatem domagać się skutecznie taka osoba, z którą przepisy prawa, w szczególności prawa budowlanego, łączą w związku ze stanem technicznym budynku, uprawnienia i obowiązki odnoszące się do tego stanu. Prawidłowo też organy zwróciły uwagę na różnicę między interesem faktycznym i prawnym na gruncie prawa administracyjnego oraz wskazały, że roszczenia najemcy wynikające ewentualnie z umowy najmu, w tym przepisów określających zakres wzajemnych obowiązków stron umowy, nie podlegają badaniu w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie stanu technicznego budynku i nie kreują interesu prawnego na gruncie prawa administracyjnego. Obowiązki właściciela bądź zarządcy budynku wynikające w tym zakresie z art. 61 p.b. są egzekwowane przez organy nadzoru budowlanego, a ewentualne nakazy są kierowane do właściciela lub zarządcy.
Najemca lokalu nie może być adresatem takich rozstrzygnięć, nie ma też obowiązków związanych ze stanem technicznym budynku, których egzekwowanie należy do organu nadzoru budowlanego (art. 66 p.b.). Z tego względu nie może zostać uznany za podmiot mający interes prawny w postępowaniu mającym za przedmiot stan techniczny budynku, nie może wobec tego skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w takiej sprawie. Zgłoszony wniosek nie może uruchomić postępowania, a organ winien zastosować instytucję przewidzianą w art. 61a k.p.a. i odmówić wszczęcia postępowania ze względów podmiotowych, co w sprawie miało miejsce. Oczywiście odmowa taka nie ogranicza organów nadzoru w prowadzeniu postępowania z urzędu i nie zwalnia z obowiązku reagowania na stwierdzone w wyniku kontroli nieprawidłowości, na co w uzasadnieniach wydanych postanowień organy obu instancji wskazały.
Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi.