Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy J. S. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na trudną sytuację materialną. Z treści formularza wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci. Wnioskodawca zadeklarował, że nie posiada żadnych oszczędności, nieruchomości, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Źródłem utrzymania się jego rodziny jest dochód z tytułu umowy o pracę osiągany przez skarżącego w kwocie 1260 zł oraz dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez jego małżonkę w wysokości 1400 zł. W druku formularza wnioskodawca zaznaczył, że koszty wynajmu mieszkania, w którym przebywa wraz z rodziną wynoszą 1600 zł miesięcznie.
Pismem z dnia 30 czerwca 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku poprzez:
- - podanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp.,
- - udokumentowanie wysokości dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z tytułu stosunku pracy oraz dochodów osiąganych przez jego małżonkę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej,
- - nadesłanie kopii umowy najmu lokalu mieszkalnego w którym zamieszkuje z rodziną.
Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.
W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Ocena możliwości finansowych strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych dokonywana jest poprzez porównanie uzyskiwanego przez nią dochodu z wydatkami, które będzie zobowiązana ponieść w toczącym się postępowaniu sądowym. Aby jednak oceny tej można było dokonać w sposób wszechstronny i rzetelny, koniecznym jest uzyskanie jak najpełniejszego obrazu sytuacji materialnej skarżącego, czemu służy zarówno treść druku formularza PPF jak i możliwość wezwania o tzw. dodatkowe dokumenty źródłowe.
W realiach rozpoznawanej sprawy brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku strony albowiem brak jest jasności w odniesieniu do jego sytuacji materialnej.
Nadmienić trzeba, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768).
Skarżący uchylił się od podania jakichkolwiek wiarygodnych informacji na temat wysokości kosztów utrzymania, w tym opłat za media oraz opłat za wynajmowane mieszkanie (czynsz). Nadto nie przedstawił również żadnego dokumentu potwierdzającego wysokość dochodów jego rodziny zadeklarowaną w druku formularza PPF. Tym samym nie można, w sposób bezsporny stwierdzić, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu swoim lub swojej rodziny, co stanowi zasadniczy warunek ewentualnego uwzględnienia złożonego wniosku.
Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.