Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta B. z dnia [...] r., nr [...] nakazującą inwestorowi M.B. rozbiórkę zjazdu zlokalizowanego z ulicy [...] w B. w związku z brakiem pozwolenia na budowę oraz wobec niezgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik M.B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku powołując się na art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", pełnomocnik wskazał, że wykonanie objętego skargą rozstrzygnięcia naruszy nie tylko interes prawny skarżącego, ale także innych stron. Jednocześnie odniósł się do braku ustalenia statusu prawnego działek objętych sporną inwestycją, co może rodzić wątpliwości, czy skarżący jest uprawniony do dokonania nałożonej na niego rozbiórki, w sytuacji gdy miałby działać bez tytułu prawnego i ingerować w cudzą własność.
Pismem z dnia [...]r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się z prośbą o przyśpieszenie rozpoznania przedmiotowego wniosku, przesyłając w załączeniu kopię wezwania do wykonania nałożonego na skarżącego powołaną decyzją z dnia [...]r., nr [...] obowiązku rozbiórki. Wobec powyższego zarządzeniem z dnia [...] r. Przewodniczący Wydziału II uznał, że sformułowany w skardze wniosek skierowany jest do Sądu, a zatem stanowi wniosek w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a.
Odnosząc się do przedmiotowego wniosku o wstrzymanie wykonania, pełnomocnik uczestników postępowania D. i R.D. pismem z dnia [...]r. wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu powyższego podniósł, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, a nawet nie przywołał przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., a jedynie ograniczył się do lakonicznych wyjaśnień, nie przedstawiając przy tym żadnych twierdzeń i dowodów.
Pozostali uczestnicy postępowania oraz organ, mimo takiej możliwości, nie ustosunkowali się do wniosku o wstrzymanie wykonania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 61 § 1 i § 3 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie aktu w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Przy czym chodzi tu o szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego.
O możliwości przyznania ochrony na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. decyduje to, czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w graniach sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem administracyjnym, w wyniku wstrzymania wykonania tego aktu, nastąpi ochrona strony przed skutkami o których mowa w tym przepisie. Należy zatem rozważyć jakie skutki prawne i faktyczne może wywołać zaskarżona decyzja.
Nadto zaznaczyć wypada, że instytucja wstrzymania wykonania odnosi się jedynie do takich aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu, tj. nakazują stronie wykonanie nałożonego na nią obowiązku lub dokonanie określonej czynności podlegającej wyegzekwowaniu w trybie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem sądu przez pojęcie "wykonania aktu administracyjnego" należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub przymusowy zaistnienia takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Wykonalność dotyczy zatem aktów zobowiązujących, które ustalają dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 136/09 – dostępne, tak jak i powołane w dalszej części niniejszego uzasadnienia orzeczenia, na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Natomiast "trudne do odwrócenia skutki" to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. postanowienie NSA z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10).
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05 w razie złożenia wniosku o wstrzymanie rzeczą Sądu jest zbadać z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu, bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Tak więc Sąd mając na uwadze przede wszystkim charakter zaskarżonej decyzji uznał, że jej wykonanie zrodzi przesłanki wskazane w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Z przeglądu orzecznictwa wypracowanego na tle omawianej instytucji wyłania się bowiem jednolite stanowisko, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sprawach rozbiórki obiektu, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w zasadzie nieuniknione.
Co do zasady bowiem wykonanie rozbiórki pociąga za sobą trudne do odwrócenia skutki, bowiem najczęściej prowadzi do zniszczenia co najmniej części użytych do budowy materiałów budowlanych. Wykonanie rozbiórki może pociągnąć za sobą także niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w związku z koniecznością odbudowy, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi decyzja nakładająca obowiązek rozbiórki zostałaby uchylona. Wówczas udzielona ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2012 r. sygn. akt II OZ 785/12).
Wobec powyższego Sąd przyjął, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Rozbiórka objętego zaskarżoną decyzją zjazdu spowoduje trwałą zmianę, a przywrócenie stanu pierwotnego niewątpliwie wymagałoby znacznych nakładów, w tym także finansowych.
Na marginesie dodać jednakże wypada, że podstawą uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania nie mogą być zarzuty dotyczące prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, albowiem dopiero na rozprawie Sąd rozstrzygnie o zgodności zaskarżonego aktu z prawem.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie przywołanego wyżej art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. postanowił orzec jak w sentencji.