Uzasadnienie
Prezydent Miasta S. decyzją z [...] r.
Nr [...] wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 i 3 oraz art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. oz. 2220), a także art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego przyznał H.K. (dalej strona lub skarżąca) reprezentowanemu przez J.P. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 października 2019 r. do 31 października 2019 r. w kwocie 184,42 zł miesięcznie, a od 1 listopada 2019 r. do 29 lutego 2020 r. w wysokości 215,84 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że z uwagi na uwzględnienie żądania odstąpił od jej uzasadnienia.
Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wniosła strona. W odwołaniu tym wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji w zakresie nie przyznania jej świadczenia za okres od 1 stycznia 2019 r. do 30 września 2019 r. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że mocą wcześniejszej decyzji z [...] r. otrzymywała przedmiotowe świadczenie do 31 grudnia 2018 r. na podstawie analogicznej dokumentacji, która legła u podstaw wydania kwestionowanej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138§1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, jak również zamieścił własne ustalenia dotyczące kwestii kluczowych w sprawie.
Następnie organ ten przywołał treść art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, aby w dalszej kolejności stwierdzić, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy przywołał treść przepisów normujących zasady przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, a w dalszej kolejności wskazał, że skoro wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia wpłynął do organu pierwszej instancji w październiku 2019 r. to świadczenie zostało przyznane począwszy od miesiąca złożenia stosownego wniosku. W konkluzji organ ten stwierdził, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe i organ ten zasadnie przyznał świadczenie od 1 października 2019 r. czyli od miesiąca złożenia wniosku, ponieważ świadczenia tego nie można przyznać bez złożenia stosownego wniosku.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej przedstawiła przebieg postępowania i podkreśliła, że z chwilą ukończenia przez nią pełnoletniości organy przestały wypłacać przysługujący jej zasiłek, a po złożeniu nowego wniosku przyznano to świadczenie od miesiąca złożenia tego wniosku. Następnie w skardze przywołano treść art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych i odwołano się do postanowień art. 69 Konstytucji RP mówiących o przysługującej pomocy osobom niepełnosprawnym. W skardze tej odwołano się do orzecznictwa sądów administracyjnych w kontekście przyznania przedmiotowego świadczenia wyłącznie do dnia ukończenia 18 roku życia oraz o braku pouczenia o niezbędności złożenia nowego wniosku o przyznanie tego świadczenia. W końcowej części skargi wskazano, że w rozpoznawanym przypadku wniosek strony winien być traktowany jako kontynuacja wcześniej przyznanego prawa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. Nr 2325) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie Sąd zetknął się z sytuacją, w której organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów przedmiotowej ustawy jak również postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi.
Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie nie budził i nie budzi najmniejszych kontrowersji. Wszystkie okoliczności są podzielane przez strony tego postępowania, a sprowadzają się one do tego, że strona do 29 lutego 2020 r. ustalony miała umiarkowany stopień niepełnosprawności. Stopień ten ustalony został orzeczeniem z [...] r. Następstwem tego orzeczenia było przyznanie stronie decyzją Prezydenta Miasta S. z [...] r. zasiłku pielęgnacyjnego na okres do 31 grudnia 2018 r., to jest do momentu uzyskania pełnoletności. Strona kolejny wniosek złożyła 28 października 2019 r. i mocą decyzji z [...] r. przyznany został jej ten zasiłek do końca obowiązywania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności to jest do 29 lutego 2020 r. Między skarżącym, a organami administracji spór sprowadza się do okresu od 1 stycznia 2019 r. do 30 września 2019 r., albowiem skarżący oczekuje przyznania świadczenia za ten okres, a organy administracji odmawiają i wskazują, że wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia został złożony w październiku 2019 r. i począwszy od tego miesiąca przysługujące skarżącemu świadczenie zostało przyznane.
W pierwszej kolejności w niniejszej sprawie przyjdzie przywołać treść kluczowych w sprawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do postanowień art. 24 ust. 4 tej ustawy prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Równocześnie przyjdzie zauważyć, że w sprawie tej nie ma zastosowania art. 24 ust. 2a tej ustawy normujący złożenie wniosku o przyznanie świadczenia po wydaniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ponieważ w przypadku skarżącego orzeczenie takie jak zostało to już wskazane wydane zostało [...]r.
Obok przywołanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w polu widzenia należy mieć jeszcze postanowienia Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do postanowień art. 9 tego aktu organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zgodnie natomiast z treścią art. 8 § 1 tego Kodeksu organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji przyjdzie stwierdzić, że pozornie decyzje organów obu instancji wydane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, ponieważ skarżący wniosek o przyznanie przedmiotowego zasiłku złożył 28 października 2019 r. i stosownie do postanowień art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie przyznaje się od miesiąca złożenia wniosku. Takie spojrzenie na rozpoznawaną sprawę jest zbyt wąskie i nie uwzględniające całości unormowań przywoływanej ustawy. W szczególności uwagę należy zwrócić, że w sprawie tej kluczową rolę odgrywa treść art. 24 ust. 4 w związku z ust. 1 przywoływanej ustawy. W przepisie tym stanowi się, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W rozpoznawanej sprawie orzeczenie z [...] r. wydane zostało na okres do 29 lutego 2020 r., a zatem stosownie do przywołanego przepisu decyzja przyznająca skarżącemu przedmiotowy zasiłek winna obejmować cały ten okres.
Takie ujęcie wynika także z treści art. 24 ust.1 tej ustawy, zgodnie z którym do tego świadczenia nie stosuje się regulacji mówiących o przyznawaniu świadczeń na okres zasiłkowy. Z kolei decyzja organu pierwszej instancji z [...] r. wydana została na okres do 31 grudnia 2018 r., czyli do dnia uzyskania przez skarżącego pełnoletności co nastąpiło 1 stycznia 2019 r. Przywoływany powyżej art. 24 ust. 4 nie warunkuje przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na okres do uzyskania pełnoletności osoby uprawnionej, zatem można uznać, że decyzja organu pierwszej instancji z [...] r. wydana została z naruszeniem tego przepisu, albowiem nie przyznawała skarżącemu tego prawa na cały okres obowiązywania orzeczenia o ustalonym stopniu niepełnosprawności.
Dodatkowo przyjdzie zauważyć, że w decyzji tej brak jest jakiejkolwiek informacji skierowanej do skarżącego lub do jego przedstawiciela ustawowego mówiącej o konieczności złożenia kolejnego wniosku celem kontynuowania przyznawanego świadczenia. Okoliczność ta wyczerpuje z kolei przesłanki naruszenia postanowień przywołanych powyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie organy administracji publicznej wypowiadające się w rozpoznawanej sprawie formalnie wydały poprawne rozstrzygnięcia to jest zgodne z literalnym brzmieniem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednakże organy te całkowicie utraciły z pola widzenia okoliczności rozpoznawanej sprawy, a w szczególności to, że z woli organu pierwszej instancji decyzja z [...] r. przyznająca zasiłek pielęgnacyjny obowiązywała tylko do 31 grudnia 2018 r., jak również nie zamieszczono w niej żadnej informacji dla skarżącego, że po tej dacie obowiązany jest złożyć kolejny wniosek, aby w dalszym ciągu otrzymywać przedmiotowe świadczenie.
Nie można również obarczać skarżącego odpowiedzialnością za złożenie wniosku z tak długim okresem oczekiwania. Organy obu instancji okoliczności tej nie akcentowały, ale skarżący w momencie, gdy nie otrzymywał przysługującego mu świadczenia winien szybciej monitować w organie pierwszej instancji i wyjaśniać tę sytuację, jednakże zdaniem Sądu nie można na skarżącego przerzucać negatywnych konsekwencji wady decyzji z [...] r., tym bardziej, że wówczas skarżący nie był w stanie samodzielnie bronić swoich interesów prawnych. W konsekwencji rozstrzygnięcia organów obu instancji nie mieszczą się w ramach działań organów funkcjonujących w demokratycznym państwie prawa.
W skardze do tutejszego Sądu podniesiono zarzut naruszenia postanowień art. 69 Konstytucji RP. W ocenie składu orzekającego zarzut ten można częściowo uwzględnić. Stosownie do postanowień tego przepisu osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczeniu egzystencji. Podkreślić trzeba, że przedmiotowe świadczenie nie jest ukierunkowane za zaspokojenie potrzeb egzystencjalnych osoby niepełnosprawnej, lecz stosownie do postanowień art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Treść przywołanego przepisu świadczy o tym, że celem tego świadczenia nie jest zaspokajanie potrzeb egzystencjalnych osoby niepełnosprawnej, lecz zapewnienie jej opieki i pomocy w związku z niepełnosprawnością.
Oczywiście w sposób pośredni świadczenie to będzie oddziaływało na sytuację egzystencjalną, jednakże celem tego świadczenia nie jest pomoc w zapewnieniu egzystencji osoby niepełnosprawnej. Temu celowi służą inne świadczenia - przykładowo renta socjalna. Ze wskazanego powodu zarzut naruszenia art. 69 Konstytucji RP nie jest trafny, natomiast jest on zasadny w kontekście naruszenia zasady wyrażonej w art. 2 tej Konstytucji, a mianowicie zasady demokratycznego państwa prawa i działania na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP).
Przywołane tu naruszenia postanowień art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego wyczerpują przesłanki uwzględnienia wniesionej skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy podejmie rozstrzygnięcie kierując się wskazaniami wynikającymi z treści uzasadnienia niniejszego orzeczenia.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję.