Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza PPF skarżący R. M. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego) z urzędu. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wraz z małżonką utrzymuje się ze świadczeń emerytalnych uzyskiwanych w łącznej kwocie [...] zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca zwrócił również uwagę, że oprócz stałych wydatków związanych z utrzymaniem się (czynsz, opłaty za energię elektryczną itp.) ponosi dodatkowo koszty rehabilitacji i opieki ze względu na fakt, iż wraz z małżonką jest osobą w podeszłym wieku, której potrzeby pod tym względem są wyższe od przeciętnych. Wsparcie w tym zakresie uzyskuje co prawda z Miejskiego Ośrodka pomocy Rodzinie, Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie oraz z Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych, nie mnie jednak wspomniana pomoc pozwala jedynie na instalację urządzeń niezbędnych dla funkcjonowania osób niepełnosprawnych.
Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono co następuje:
Odpłatność postępowania sądowego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. – art. 199 tej ustawy). Nie ma ona jednakże charakteru bezwzględnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Istotą instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji tym podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Zwolnienie od kosztów sądowych to rezygnacja z dochodów należnych Skarbowi Państwa, a ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu to w istocie forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych. Trzeba przy tym wyraźnie zaznaczyć że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy jest oceniana w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05).
Na wstępie zauważyć przyjdzie, że skarżący postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 września 2008 r. został w całości zwolniony od kosztów sądowych. Skutki takiego orzeczenia rozciągają się na całe postępowanie sadowe, a więc obejmują zarówno postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Powtórny wniosek w tym zakresie nie mógł odnieść skutku, skoro to o co skarżący wnosi zostało mu już uprzednio przyznane. Wobec powyższego uznano, że postępowanie w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe i jako takie winno być umorzone.
Rozważając z kolei kwestię przyznania skarżącemu fachowego pełnomocnika z urzędu pod uwagę wzięto stan majątkowy wnioskodawcy oraz jego sytuację życiową.
Uzyskiwany przez R. M. i jego małżonkę dochód, w przeliczeniu na osobę może wydawać się wystarczający do pokrycia bieżących wydatków i wygospodarowania środków na opłacenie usług pełnomocnika. Jeśli jednakże uwzględni się wiek i stan zdrowia skarżącego oraz jego małżonki, to niepodobna przyjąć, że w obecnej sytuacji będzie on w stanie samodzielnie opłacić koszty zastępstwa procesowego. Wnioskodawca ma bowiem [...] lat, a z oświadczeń złożonych w druku poprzedniego formularza wynika, że ma on trudności w poruszaniu się, zaś jego małżonka jest [...] i [...]. Okoliczności te potwierdzają wiarygodność twierdzeń o pomocy udzielanej jego rodzinie ze środków pomocy społecznej i PFRON, a zarazem pozwalają stwierdzić, ze potrzeby takich osób są większe od przeciętnych.
Tym samym nawet uzyskiwanie świadczeń w opisanej wcześniej wysokości nie gwarantuje skarżącemu i jego małżonce pokrycia wszystkich, niezbędnych wydatków. Z tego punktu widzenia konieczność zapewnienia stronie możliwości ochrony swoich praw przemawia za uwzględnieniem wniosku w części dotyczącej ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu. Niebagatelne znaczenie ma w tym kontekście okoliczność, że Sąd oddalił skargę na wskazaną wyżej decyzję SKO w C. Skarżący nosząc się z zamiarem zaskarżenia tego wyroku musi skorzystać z usług adwokata lub radcy prawnego ze względu na wymogi formalne przewidziane w art. 175 § 1 P.p.s.a.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 161 §1 pkt 3 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.