Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 15 grudnia 2021 r., J. T., obecnie skarżący, zwrócił się do Prezydenta Miasta Z. o przyznanie zasiłku celowego na integrację społeczną i usługi informatyczne – pomoc w konfiguracji systemu komputerowego w laptopie.
Po rozpoznaniu wymienionego wniosku, Prezydent Miasta Z., decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 8, 39. 106 ust. 1 oraz 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.), dalej jako u.p.s., odmówił przyznania ww. świadczenia.
W uzasadnieniu wskazano, iż odmowa jest spowodowana ograniczonymi środkami budżetowymi oraz faktem, że wnioskowana pomoc nie mieści się w celach pomocy społecznej. Podkreślono, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a potrzeba skarżącego jest potrzebą wyższego rzędu. Poinformowano skarżącego o wysokości otrzymywanej przez niego pomocy. Jednocześnie wskazano, iż w ramach projektu "[...]" skarżący może zrealizować wskazane przez niego potrzeby nieodpłatnie i comiesięcznie w siedzibie grupy [...] w Z. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wyraził swoje niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia wskazując, że opisane w zaskarżonej decyzji potrzeby uważa za podstawowe.
Jednocześnie sceptycznie wyraził się na temat korzystania z usług projektu "[...] " wskazując, iż są one fikcyjne. Zdaniem skarżącego bardziej zasadne jest przyznanie mu odpowiedniej kwoty pieniężnej, za którą znajdzie odpowiednie usługi na wolnym rynku.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg sprawy oraz przytoczono orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące zasiłku celowego. Nadto wskazano, iż skarżący spełnia wymogi formalno – prawne do przyznania wnioskowanego świadczenia, jednakże z uwagi na ograniczone środki finansowe nie można zaspokoić wszystkich jego potrzeb. Podkreślono, że rozstrzygnięcie organu I instancji zapadłe w ramach uznania administracyjnego nie nosi cech dowolności, a organ poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne oraz zastosował właściwe przepisy prawa i odpowiednio uzasadnił swoje stanowisko. Zaakcentowano, iż dokonano wnikliwej analizy sytuacji związanej z potrzebami bytowymi strony, która jest objęta pomocą w niezbędnym zakresie.
Skarżący od powyższej decyzji wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której zarzucił:
- - naruszenie art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 kpa, poprzez pominięcie lub nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań skarżącego, czy osób dysponujących środkami finansowymi, nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie,
- - uznanie, że decyzja organu I instancji nie nosi cech dowolności, podczas, gdy została wydana z całkowitym pominięciem trudnej sytuacji skarżącego i jego szczególnych potrzeb, uniemożliwiając mu prowadzenie ważnych dla niego życiowo spraw, a także bez wyjaśnienia czy organ w ogóle nie posiada środków finansowych na wnioskowane cele, czy tylko decyzja odmowna jest podyktowana próbą zaoszczędzenia posiadanych środków, a zatem jest nieuzasadniona i zawiera cechy dowolności.
Zarzucono również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 w zw. z art. 3 u.p.s poprzez pominięcie faktu, że pomoc o którą wnosił skarżący umożliwiłaby mu nie tylko zaspokojenie swoich potrzeb, ale i długotrwałą poprawę swojej sytuacji.
W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej. W treści uzasadnienia zawarto twierdzenia popierające powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem tak zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Wskazać w tym miejscu wypadnie, że zgodnie art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Z wyżej wskazanego przepisu wynika, że pomoc społeczna ma charakter pomocniczy, zatem nie może stać się źródłem stałych dochodów i stałego utrzymania oraz służyć do pokrywania wszelkich ponoszonych przez stronę wydatków (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 872/21).
Zasiłek celowy, zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., jest przyznawany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Przez to pojęcie należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to zatem potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie (zob. I. Sierpowska, Komentarz do art. 39, (w:) I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, LEX/el. 2020).
Ustawodawca wskazał, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Powyższe oznacza, że zasiłek ten nie jest przyznawany na pokrywanie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy.
Nadto należy podkreślić, że przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, a dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania. Nie każdy potrzebujący może w każdym czasie uzyskać spełnienie pełnych oczekiwań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej muszą mieć bowiem na uwadze również potrzeby innych osób korzystających z pomocy ośrodka (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2022 r.. sygn. akt I SA/Wa 492/21).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy podzielić twierdzenie organu II instancji, że skarżący jest objęty pomocą społeczną w niezbędnym zakresie, a fakt otrzymywania przez niego wsparcia nie może warunkować spełniania jego pełnych oczekiwań. Organy orzekające nie powinny bowiem tracić z pola widzenia faktu, że środki z pomocy społecznej są ograniczone, a przyznanie świadczenia jednej osobie może powodować, iż nie wystarczy środków, aby przyznać je innej osobie potrzebującej. Sąd stoi również na stanowisku, wbrew twierdzeniom skarżącego, iż konfiguracja systemu komputerowego nie należy do kategorii niezbędnych potrzeb życiowych. Dlatego tym bardziej wydaje się być niezrozumiała postawa skarżącego, który sceptycznie wypowiada się na temat pomocy zaproponowanej mu przez organ I instancji, a dotyczącej możliwości skorzystania z pomocy informatycznej w ramach projektu "[...] ". Gdyby bowiem faktycznie wnioskowana pomoc była dla skarżącego niezbędna to skorzystałby on z zaproponowanych przez organ możliwości.
Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.
Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.