Uzasadnienie
Prawomocnym wyrokiem z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 545/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił ze skargi M. G. akt Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., nr [...]. Uchylonym aktem organ odmówił skarżącemu zwrotu nadpłaconej przez niego opłaty za wydanie karty pojazdu nr [...] dla pojazdu [...] o numerze rejestracyjnym [...]. W następstwie tego wyroku pismem z dnia 22 marca 2010 r. Prezydent Miasta B. poinformował M. G., że po ponownym rozpatrzeniu jego wniosku z dnia 23 marca 2003 r. uznał, że jako organ rejestrujący był zobowiązany, stosownie do § 1 ust 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310), do pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 zł. W dalszej części pisma organ wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 (Dz. U. z 2006 r. Nr 15, poz. 119), stwierdzającym sprzeczność z ustawą i Konstytucją R.P. ww. przepisu rozporządzenia MI zdecydował jednocześnie - zgodnie z kompetencją wynikającą z art. 190 Konstytucji R.P - o utracie jego mocy z dniem 1 maja 2006 r. Oznacza to, że w okresie pomiędzy uznaniem tego przepisu za sprzeczny z Konstytucją R.P. i ustawą, a dniem utraty jego mocy obowiązującej organy państwa nie mogą traktować tego aktu, jako niewywierajacego skutków prawnych.
Tym samym należy uznać, że opłata za wydaną kartę pojazdu została uiszczona na podstawie obowiązującego i ważnego przepisu prawnego, a na organie spoczywał obowiązek jej pobrania w wysokości określonej tym przepisem. Brak jest zatem podstaw do tego aby organ administracji publicznej autonomicznie obniżał stawkę opłaty określoną w rozporządzeniu lub sam ja tworzył. Jednocześnie Prezydent Miasta B. poinformował M. G., że na odmowę zwrotu opłaty przysługuje mu stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, która winna zostać poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.
Pismem z dnia 7 kwietnia 2010 r. M. G., powołując się na art. 52 p.p.s.a., wezwał Prezydenta Miasta B. do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu tego wezwania powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 oraz zapadły w jego sprawie wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 545/09. Wskazał, że w razie odmowy usunięcia naruszenia prawa w kwestii zwrotu nadpłaconej opłaty będzie dochodził swoich praw przed sądem. Autor pisma wezwał jednocześnie organ do wykonania wskazanego wyroku WSA w Gliwicach w sposób określony w jego uzasadnieniu pod rygorem wniesienia skargi w oparciu o art. 154 p.p.s.a.
W piśmie z dnia [...] r. organ poinformował jednak M. G., że podtrzymuje w całości stanowisko zawarte w poprzednim jego piśmie i odmawia zwrotu części opłaty za wydaną kartę pojazdu. Jednocześnie organ pouczył ponownie adresata o możliwości wniesienia skargi do WSA w Gliwicach w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz o terminie do wniesienia takiej skargi wynikającym z art. 53 § 2 tej ustawy.
W skardze do sądu administracyjnego M. G., zastępowany przez radcę prawnego A. K., zaskarżył czynność Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. W skardze tej domagał się on uchylenia zaskarżonego aktu i orzeczenie, iż nie podlega on wykonaniu w całości oraz zobowiązanie Prezydenta Miasta B. do wydania decyzji w sprawie zwrotu kwoty 425 zł w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia w niniejszej sprawie. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi powołał się na zapadły wcześniej wyrok WSA w Gliwicach podając, że po jego uprawomocnieniu organ zwrócił mu jedynie zasądzone koszty postępowania, natomiast podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w kwestii odmowy zwrotu nadpłaconej opłaty za wydaną kartę pojazdu. Stanowiska tego organ nie zmienił także mimo wezwania go do usunięcia naruszenia prawa. W dalszej części uzasadnienia skargi powołany został wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. oraz postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 7 grudnia 2000 r., sygn. akt III ZP 27/00 [w:] OSNPiUS 2001/ 10/331. Skarżący powołał się także na stanowisko Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu (aktualnie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) zajęte w orzeczeniach 26/26 Van Gend&Loos [w:] ECR 1 oraz 6/64 Costa/ENEL [w:] ECR 1251. Powołał się także na postanowienie tego Trybunału z dnia 10 grudnia 2007r. w sprawie C-134/07, które zapadło w związku z pytaniem prejudycjalnym Sądu Rejonowego w Jaworznie.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta B. wniósł o jej oddalenie, a także o wystąpienie w razie wątpliwości z pytaniem prejudycjalnym do ETS-u oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym akcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
W kontrolowanej sprawie wskazać trzeba, że skarga została wniesiona w sprawie dotyczącej odmowy zwrotu nadpłaconej przez skarżącego opłaty za wydaną mu 6 marca 2006 r. kartę pojazdu nr [...]. Sprawa ta jest tożsama zatem pod względem zarówno przedmiotowym jak i podmiotowym ze sprawą rozstrzygniętą wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 listopada 2009r., sygn. akt II SA/Gl 545/09. Wyrokiem tym WSA w Gliwicach uchylił bowiem czynność materialno-techniczną Prezydenta Miasta B., którą odmówiono zwrotu nadpłaconej kwoty opłaty za wydaną skarżącemu tę kartę pojazdu.
W związku z tym wyrokiem organ miał zatem obowiązek ustalenia, w jakiej wysokości nadpłacona została przez skarżącego opłata za wydaną kartę pojazdu oraz winien wypłacić mu tę nadpłaconą kwotę. Przywołany wyrok uzyskał walor prawomocności z dniem 21 stycznia 2010 r., co powoduje, że dopóki pozostaje on w obrocie prawnym niedopuszczalne jest prowadzenie kolejnego postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie, a w szczególności merytoryczne rozpatrzenie skargi wniesionej na kolejne pismo organu, bowiem postępowanie takie stosownie do przepisu art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. byłoby – w ocenie Sądu - dotknięte wadą nieważności.
Wskazać w tym kontekście należy także na przepis art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że wskazane w powyższym przepisie podmioty muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.
W konsekwencji w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie w wyroku z dnia 6 sierpnia 2009r., sygn. akt I SA/Go 170/09, [w:] LEX nr 552451, że także powaga rzeczy osądzonej, o jakiej mowa w art. 171 p.p.s.a. "powinna być oceniana według istoty orzeczenia w związku ze stanem sprawy mającym swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu. Powaga rzeczy osądzonej skierowana jest do stron postępowania sądowoadministracyjnego, wyłączając możliwość kwestionowania przez nie wydanego wyroku sądowego zarówno w sposób bezpośredni - przez wnoszenie środków odwoławczych od tego wyroku, jak i pośrednio - przez wniesienie nowej skargi od tego samego aktu lub czynności organu administracji publicznej".
Zauważyć wreszcie trzeba, że w sytuacji gdy po wydaniu prawomocnego wyroku, w którym nakazano organowi zwrot nadpłaconej opłaty za wydaną kartę pojazdu, a organ ten nie wykonuje tego wyroku stronie przysługuje środek przewidziany w art. 154 § 1 p.p.s.a., jakim jest skarga o ukaranie organu grzywną. Niezależnie od skargi o ukaranie organu grzywną strona postępowania może domagać się także, w oparciu o art. 154 § 2 p.p.s.a., wydania orzeczenia o istnieniu uprawnienia do zwrotu nadpłaconej opłaty. Na wydanie takiego orzeczenia pozwala bowiem charakter przedmiotowej sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
W tym stanie rzeczy skarga podlega odrzuceniu bowiem stosownie do przepisu art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sąd odrzuci skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. W przedmiocie zwrotu stronie skarżącej uiszczonego wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.