Uzasadnienie
W piśmie z dnia [...] r. do Państwowej Inspekcji Sanitarnej w R. G. B. domagała się interwencji w związku z postępowaniem jej sąsiadów małżonków C. zamieszkałych przy ul. [...] w R. Podała, że przez posesję na której ona zamieszkuje przeprowadzili oni kanalizację którą odprowadzają ścieki i odchody zwierzęce do " wód deszczowych". Nadto wyrzucają oni na odkrytą komorę z obornikiem pozostałe po uboju "resztki" [...], które hodują i których ubój prowadzą we własnym zakresie. Stwarza to zagrożenie dla jej zdrowia i jej rodziny.
Postanowieniem z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 65 § 1 kpa oraz z powołaniem się na ustawę z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236 poz. 2008 ze zm., zwanej dalej ustawą o utrzymaniu czystości) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. stwierdził swoją niewłaściwość i sprawę objętą powyższym wnioskiem przekazał "Urzędowi Gminy jako organowi właściwemu". W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że sprawa dotyczy niewłaściwego utrzymania posesji i funkcjonowania kanalizacji ściekowej i dlatego powinna być rozpatrzona na podstawie ustawy o utrzymaniu czystości.
W zażaleniu na to postanowienie (nazwanym odwołaniem) G. B. podniosła, że gmina rozpatrywała już bez efektu sprawę kanalizacji. Na gminę nie może zatem liczyć choć jej rodzina ma "prawo żyć bez obawy o swoje zdrowie".
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] i [...], wydanym z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa utrzymał orzeczenie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podtrzymał stanowisko organu niższej instancji, ze w zakresie żądań G. B. wynikających z jej pisma z dnia [...] r. sprawa powinna być rozpatrzona i rozstrzygnięta w oparciu o przepisy art. 4 i 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 6 tej ustawy nadzór nad realizacją określonych w niej obowiązków sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Sprawa dotyczy bowiem odprowadzania z nieruchomości nieczystości ciekłych oraz zbierania i odbierania odpadów komunalnych.
W skardze do sądu administracyjnego G. B. zarzuciła, iż nie może liczyć w gminie na bezstronne rozpoznanie jej sprawy. Powtórzyła zarzuty związane z nieprawidłowym odprowadzaniem ścieków z nieruchomości sąsiedniej oraz odnośnie zagrożenia dla zdrowia jej i rodziny związanego z niewłaściwym zabezpieczeniem odpadów pochodzących z uboju [...].
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zaskarżone postanowienie ostać się nie może albowiem zostało wydane zdaniem Sądu bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na jej wynik w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 7, 8 i 77 § 1 kpa obowiązkiem organów orzekających było wyjaśnienie sprawy w stopniu pozwalającym na jej właściwe załatwienie. Dotyczy to również sytuacji gdy załatwienie takie przez dany organ następuje przez wydanie postanowienia nie rozstrzygającego sprawy co do istoty (art. 123 kpa) tj. m.in. postanowienia opartego na treści art. 65 § 1 kpa. Temu obowiązkowi organ odwoławczy, zobowiązany zgodnie z art. 15 kpa do ponownego rozpatrzenia sprawy, nie uczynił zdaniem Sądu zadość. Nie wziął bowiem pod uwagę, że żądania skarżącej objęte jej wnioskiem z dnia [...] r. nie miały jednolitego charakteru.
Należy również zwrócić uwagę, że w ogóle żądania skarżącej nie zostały w nim jednoznacznie sformułowane. W takim jednak przypadku organy orzekające powinny wezwać skarżącą do uzupełnienia w tym względzie jej wniosku zgodnie z treścią art. 64 § 1 w zw. z art. 63 § 2 kpa. Niewątpliwie jednak treść wniosku skarżącej z dnia [...] r. wskazuje, że chodziło jej o uregulowanie co najmniej dwóch spraw tj. kwestii odprowadzania z nieruchomości sąsiedniej nieczystości ciekłych oraz likwidacji istniejącego jej zdaniem zagrożenia dla zdrowia jej i jej rodziny, powodowanego niewłaściwym składowaniem odpadów pochodzących z uboju [...]. Bez jakichkolwiek rozważań organy orzekające przyjęły, iż sprawy wynikające z tych żądań mają jednolity charakter i powinny być rozstrzygnięte na gruncie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Z takim jednak poglądem można się zaś zgodzić jedynie w odniesieniu do sprawy gromadzenia i odprowadzania nieczystości ciekłych (pomijając już mogące wystąpić na tym tle zagadnienia związane z Prawem budowlanym, które jednakże z treści wniosku zdaniem Sądu nie wynikają, skoro skarżąca informuje w nim, że w tym zakresie o rozpoznanie sprawy zwróciła się do organu nadzoru budowlanego).
Sprawa ta istotnie podlega bowiem rozpoznaniu na gruncie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a to zgodnie z treścią jej art. 4 ust. 2 pkt 3, art. 5 ust. 1 pkt 2, 3a, ust. 6 i 7. Należy jednak zwrócić uwagę, że organem właściwym do orzekania w tych sprawach jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, czyli w niniejszej sprawie byłby nim Wójt Gminy w K., a nie jak to przyjęto w postanowieniach organów obu instancji Urząd Gminy (który nie jest nadto w ogóle organem administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 kpa).
Przyjęcie, że organy właściwe w sprawach wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości byłyby właściwe również w sprawie odpadów pochodzących z uboju [...] byłoby zasadne jedynie gdyby odpady te można zaliczyć do odpadów komunalnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, nad którą to kwestią organy obu instancji przeszły do porządku, a co rozważy organ odwoławczy przy ponownym rozpatrywaniu zażalenia. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy w tym zakresie przepis ten odsyła do przepisów o odpadach, tj. do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz. U. z 2007 r. nr 39 poz. 251 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 3 ust. 3 pkt 4 tej ustawy przez odpady komunalne rozumie się odpady powstające w gospodarstwach domowych, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych.
W związku z tą definicją wyjaśnienia będzie wymagała kwestia wielkości i charakteru hodowli [...], o której mówi skarżąca, a w szczególności czy chodzi o ich hodowlę i ubój na potrzeby gospodarstwa domowego.
Należy też podnieść, że wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się i nie rozważył twierdzenia skarżącej, że sposób składowania odpadów pochodzących z uboju [...] stanowi zagrożenie dla jej życia, przez co należy rozumieć niewątpliwie zagrożenie w powstawaniu chorób. Gdyby tak było istotnie to niewątpliwie w tym zakresie sprawa podlegałaby organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej powołanym m.in. do sprawowania nadzoru nad warunkami higieny środowiska celem zapobiegania powstawania chorób, w tym chorób zakaźnych oraz do kontroli przestrzegania przepisów dotyczących utrzymywania należytego stanu higienicznego nieruchomości (o co jak się wydaje chodziło skarżącej). W tym zakresie obowiązkiem organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej było co najmniej przeprowadzenie oględzin objętej wnioskiem skarżącej nieruchomości celem poczynienia istotnych w tym względzie ustaleń.
Bez przeprowadzenia chociażby takiego dowodu, a tak stało się w rozpoznawanej sprawie przedwczesne było stwierdzenie, że sprawa nie podlega w ogóle kompetencjom organów PIS, a to chociażby w związku z treścią przepisów ustawy z dnia 14 marca 1984 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90 poz. 575 ze zm.).
Przy rozważeniu sprawy w przedstawionych wyżej aspektach, może się też okazać za zasadne zastosowanie treści art. 66 § 1 kpa.
Z przedstawionych wyżej względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 152 ustawy p.p.s.a.