Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., wydaną w toku ponownego rozpatrywania sprawy na skutek decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. [...], Prezydent Miasta Z. skierował J. J., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii A i B, na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wskazano, iż skierowanie nastąpiło w związku z wnioskiem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Z. z dnia [...] r. sygn. akt [...]. W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji uzupełnił zgromadzony uprzednio materiał dowodowy o orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej w G. z [...] r., opinię psychologiczno-psychiatryczną z dnia [...] r., wyjaśnienia Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Z. z dnia [...] r., a także notatkę z rozpytania A. K. - córki J. J. na okoliczność nadużywania przez niego alkoholu. W ocenie organu I instancji dowody te nasuwają aktualne i uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia J. J..
Decyzja, jak wynika z jej części nagłówkowej, wydana została na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie t.j.: Dz. U. 2015, poz.155 z późn.zm.).
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pismem z dnia 1 grudnia 2015 r. J. J.. Odwołujący się wyraził niezadowolenie z wydanej decyzji, wskazując, iż jego zdaniem nie istnieją żadne uzasadnione podstawy kierowania go na badania lekarskie. Podniósł, iż cyt. "Nie poniżę się i nie uczynię przyjemności sfrustrowanej córce, "Sądowi Kapturowemu z MKRPA" oraz Pani Prokuraktor dążącej bezpodstawnie wbrew prawu za wszelką cenę na podstawie "Paszkwili" z dn. 18.12.2009 r. oraz z dn. 3.07.2015 r. Sporządzonych na podstawie fałszerstw dążących do mojego upodlenia i unicestwienia".
Pismem z dnia 25 stycznia 2016 r. J. J. poinformował organ o zapadłym w dniu [...] r. postanowieniu Sądu Rejonowego w Z. (sygn. akt [...]), na mocy którego oddalono wniosek Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Z. o zastosowanie wobec J. J. obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu.
W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało zaskarżoną doń decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami wskazano ponadto, że starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.
W niniejszej sprawie znajduje także zastosowanie § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. 2014, poz. 949). W myśl tej regulacji, w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, w zakresie m. in. objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie (§ 4 ust. 1 pkt 9 ww. rozporządzenia). Tenże lekarz uwzględnia u osoby badanej obecność i rodzaj schorzenia, stopień zaawansowania objawów chorobowych i ich dynamikę, z uwzględnieniem możliwości rozwoju choroby, jak i cofania się jej objawów, oraz rozważa zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, jakie mogą mieć miejsce w przypadku kierowania przez tę osobę pojazdami.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., w rozpatrywanej sprawie zachodzi określona w 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami podstawa skierowania J. J. na badania lekarskie. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w dniu 30 kwietnia 2015 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Z., sygn. akt [...] o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania J. J. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Z uzupełnionego materiału dowodowego wynika w sposób jednoznaczny, że J. J. ma problem alkoholowy. Tak np. z opinii psychologiczno-psychiatrycznej sporządzonej w dniu [...]r. przez mgr B. L. psychologa oraz J. A. - T. specjalistę psychiatrę wynika, że u badanego J. J. rozpoznano zaburzenia psychiczne i zaburzenia spowodowane używaniem alkoholu - to jest zespołu [...].
Jak wskazano u badanego występują objawy uzależnienia w postaci: utraty kontroli picia, głodu alkoholowego, obniżonej tolerancji na alkohol, a także braku alternatywnych dla alkoholu zainteresowań. Badany ma silnie rozwinięte psychologiczne mechanizmy uzależnienia, minimalizuje swoje picie, zaprzecza problemowi, nie dostrzega strat spowodowanych piciem. Z opinii wynika również zalecenie poddania J. J. leczeniu odwykowemu w ośrodku niestacjonarnym. Ponadto z wyjaśnień Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych z dnia 20 października 2015 r. wynika, że prowadziła ona wielokrotnie postępowanie o leczenie odwykowe J. J. Powyższe potwierdza też córka odwołującego się - A. K., która w dniu 18 listopada 2015 r. w Prokuraturze oświadczyła, iż ojciec od wielu lat nadużywa alkoholu.
Biorąc pod uwagę ww. dokumenty Kolegium wskazuje na występowanie uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia J. J., które stawiają pod znakiem zapytania dalszy jego udział w ruchu drogowym w charakterze kierowcy. W tej sytuacji zasadnym jest skierowanie ww. na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Zdaniem Kolegium na ocenę sytuacji nie wpływa postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. o oddaleniu wniosku o zastosowanie obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu. Nawet bowiem jeśli strona w chwili obecnej zachowuje trzeźwość to nie wyklucza to występowania u niej negatywnych skutków wcześniejszego nadużywania alkoholu w zakresie zdrowia fizycznego i psychicznego w kontekście zdolności do kierowania pojazdami. Ewentualna kwestia aktywnej bądź nie formy tegoż uzależnienia, może zostać stwierdzona dopiero podczas badania lekarskiego, na które odwołujący się został skierowany na mocy zaskarżonej decyzji. Rolą organów administracyjnych jest zaś jedynie ustalenie, stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, czy istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy.
Mając na uwadze charakter choroby alkoholowej oraz jej przewlekłość, organ odwoławczy stwierdził, że zastrzeżenia co do stanu zdrowia J. J. występują i są zarówno uzasadnione, jak i poważne. Za skierowaniem ww. na przedmiotowe badania dodatkowo przemawia przy tym fakt, iż zarówno polskie, jak i unijne prawodawstwo w sposób szczególny ogranicza możliwość uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi przez osoby uzależnione od alkoholu. Biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy prawa brak jest podstaw do odstąpienia od skierowania strony na przedmiotowe badania.
Pismem z dnia 7 czerwca 2016 r. J. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, domagając się jej uchylenia. Podniósł, iż decyzją Kolegium nie jest zaskoczony lecz zdziwiony "gdyż sporządzona została wyłącznie na podstawie "paszkwili" MKRPA i wniosku Prokuratury sporządzonego na użytek własny. Jego zdaniem jest to wyraz zasady cyt. "Ręka rękę myje".
Zarzucił, iż Prokurator w [...]r. wydając zaocznie postanowienie o skierowaniu na bezpodstawne, nieuzasadnione, kosztowne badania lekarskie w rażący i niedopuszczalny sposób złamała przepisy przez zaniechanie przedstawienia zarzutów, wstępnego przesłuchania oraz braku zasięgnięcia opinii środowiskowej wśród sąsiadów, opierając się jedynie na cyt. "fałszywych donosach sfrustrowanej, mściwej, niepoczytalnej Córki".
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Dodatkowym pismem procesowym wniesionym do Sądu w trakcie rozprawy skarżący opisał swoje relacje rodzinne, w tym zwłaszcza naganne, jego zdaniem, działania córki.
Nadto, w dacie rozprawy skarżący złożył wniosek o zwolnienie go z kosztów sądowych. Wniosek ten podlegać będzie odrębnemu rozpoznaniu, zaś z uwagi na to, że skarżący uiścił wpis od skargi i obecnie żadne koszty go nie obciążają, wniosek ten, w ocenie Sądu, nie stanowił przeszkody w wydaniu wyroku. Stosowną adnotację umieszczono w protokole z rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2016, poz. 718 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, odpowiada obowiązującemu prawu, a tym samym przedmiotowa skarga nie może zostać uwzględniona.
Materialnoprawną podstawę działania organów w rozpatrywanej sprawie stanowił przepis art. 75 ust. 1 pkt 5 tej ustawy o kierujących pojazdami, w myśl którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy (...) jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Uzupełnieniem tej regulacji jest powołany w decyzji przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, według którego starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Trafnie Kolegium przytacza także § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców.
W myśl tej regulacji, w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, w zakresie m. in. objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie (§ 4 ust. 1 pkt 9 ww. rozporządzenia). W zakresie badania lekarskiego uprawniony lekarz uwzględnia u osoby badanej obecność i rodzaj schorzenia, stopień zaawansowania objawów chorobowych i ich dynamikę, z uwzględnieniem możliwości rozwoju choroby, jak i cofania się jej objawów, oraz rozważa zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, jakie mogą mieć miejsce w przypadku kierowania przez tę osobę pojazdami.
Z użytego przez ustawodawcę w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami sformułowania "istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" wynika, że starosta jest obowiązany ową przesłankę ocenić. Ma zatem obowiązek ustalić, czy w sprawie istotnie mają miejsce takie okoliczności, które uzasadniają skierowanie kierowcy na badania lekarskie, aby podczas nich można było stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt I OSK 564/13).
Przywołana powyżej regulacja prawna nie precyzuje, jakie zastrzeżenia są wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie. Mowa w nich jedynie o tym, że muszą być one "uzasadnione" i "poważne" oraz że informacja o nich musi być "wiarygodna". Są to zatem stwierdzenia dość ogólne, pozostawiające właściwemu organowi administracji możliwość dokonania oceny, czy w konkretnym wypadku zastrzeżenia są właśnie tego rodzaju, pamiętając o tym, że celem powołanych regulacji jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Z unormowań tych wynika, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ znajdzie się w posiadaniu informacji nasuwających zastrzeżenia co do warunków zdrowotnych kierowcy, zaś źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. Skierowanie na badania lekarskie może więc nastąpić, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało bowiem uprawnionym w tym zakresie lekarzom.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w pełni podzielić należy stanowisko Kolegium, iż w rozpatrywanej sprawie zachodzi podstawa skierowania J. J. na badania lekarskie, określona w 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w dniu 30 kwietnia 2015 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Z., sygn. akt [...] o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Z uzupełnionego materiału dowodowego wynika zaś w sposób jednoznaczny, że J. J. ma problem alkoholowy. Tak np. z opinii psychologiczno-psychiatrycznej sporządzonej w dniu [...] r. przez mgr B. L. psychologa oraz J. A. - T. specjalistę psychiatrę wynika, że u badanego J. J. rozpoznano zaburzenia psychiczne i zaburzenia spowodowane używaniem alkoholu- to jest zespołu [...] (opinia wylicza i opisuje szereg występujących u badanego objawów uzależnienia, takich jak utrata kontroli picia, głód alkoholowy itp., podkreśla nadto, iż badany minimalizuje swoje picie i nie dostrzega strat spowodowanych piciem).
Ponadto z wyjaśnień Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych z dnia [...] r. wynika, że prowadziła ona wielokrotnie postępowanie o leczenie odwykowe skarżącego. Powyższe potwierdziła też córka skarżącego, która w dniu 18 listopada 2015 r. w Prokuraturze oświadczyła, iż ojciec od wielu lat nadużywa alkoholu.
Biorąc pod uwagę ww. zgromadzone w trakcie postępowania administracyjnego dowody w pełni podzielić należy w konsekwencji stanowisko Kolegium wskazujące na występowanie uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia J. J., które mogą stawiać pod znakiem zapytania dalszy jego udział w ruchu drogowym w charakterze kierowcy. W tej sytuacji zasadnym jest skierowanie ww. na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Sąd podziela także stanowisko Kolegium, iż na ocenę sytuacji nie wpływa postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. o oddaleniu wniosku o zastosowanie obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu. Fakt bowiem, iż w chwili obecnej skarżący nie wymaga przymusowego leczenia odwykowego w najmniejszym stopniu nie przesądza o wpływie wskazanych w dokumentach problemów związanych z alkoholem na zdolność skarżącego do uczestnictwa w ruchu drogowym w charakterze kierowcy. Jak słusznie wskazuje Kolegium kwestia tegoi może zostać stwierdzona dopiero podczas badania lekarskiego, na które odwołujący się został skierowany na mocy zaskarżonej decyzji. Rolą organów administracyjnych jest zaś jedynie ustalenie, stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, czy istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy.
Na wynik sprawy nie mogły też mieć wpływu podnoszone w skardze argumenty. Ani bowiem zarzuty skarżącego wobec córki, ani do zgłaszającej wniosek o skierowanie na badania Prokurator nie stanowią okoliczności, które w przypadku poważnych, uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy mogłyby zezwolić na odstąpienie od skierowania go na badania mające na celu ustalenie istnienia bądź nieistnienia przeciwskazań do prowadzenia pojazdów. Kontrolne sprawdzenie stanu zdrowia nie jest bowiem karą lecz ma na celu ustalenie, czy skarżący nie stanowi zagrożenia zarówno dla siebie samego, jak i innych uczestników ruchu drogowego.
W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi uznając ją za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.