Uzasadnienie
Prezydent C. decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej - k.p.a.), art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 510 ze zm. – dalej u.e.l.), po rozpatrzeniu sprawy z wniosku B. T. orzekł o wymeldowaniu M. S. (dalej: strona, skarżący) z miejsca pobytu stałego z adresu: C., ul. [...] m. [...].
W uzasadnieniu wskazano m. in., że strona nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Wprawdzie w toku prowadzonego postępowania informowała, że przedmiotowy lokal stanowi jej centrum życiowe, jednak nie można dać temu wiary wobec twierdzeń B. T. Obecnie przedmiotowy lokal jest wyłączony z użytkowania. W przypadku strony pobyty w lokalu sprowadzały się do przebywania w budynku podczas przerw w odbywaniu kolejnych kar pozbawienia wolności. Od ostatniego aresztowania w 2014 r. wymieniony nieprzerwanie nie przebywa w miejscu stałego zameldowania. Wprawdzie samo umieszczenie i przebywanie w jednostce penitencjarnej nie posiada charakteru dobrowolności, niemniej jednak osoba była zmuszona opuścić lokal wskutek zawinionych przez nią zachowań.
Strona złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym zarzuciła błędne ustalenia faktyczne i prawne. Wskazano na zamiar przebywania w spornym lokalu i brak dobrowolności jego opuszczenia.
Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał m. in., że lokal nadal pozostaje nieużytkowany, jest w fazie remontu. Nie został zgłoszony do ponownego użytkowania, dlatego nie posiada żadnego dokumentu, że nadaje się do zamieszkiwania w nim osób. Skarżący nie ubiegał się o zawarcie umowy najmu na jakikolwiek lokal w kamienicy. Wcześniej nie posiadał uprawnień do żadnego z lokali. Skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od wielu lat. Zamieszkiwał natomiast w lokalu nr [...], w którym mieszkała jego konkubina. O dobrowolności opuszczenia lokalu nie decyduje jedynie to, w jakich okolicznościach doszło do zaprzestania zamieszkiwania w lokalu, ale także to, jakie faktyczne starania, świadczące o chęci zamieszkiwania w tym lokalu czyni strona, pozbawiona możliwości zamieszkiwania w lokalu, w którym jest zameldowana.
Strona złożyła skargę na ww. decyzję SKO. Zarzuciła błędne ustalenia faktyczne i prawne. Wskazano na zamiar przebywania w spornym lokalu i brak dobrowolności jego opuszczenia. Od 2011 r. przebywa w Zakładzie Karnym. W 2012 i 2013 r. skarżący miał przerwy w odbywaniu kary.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego.
Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
W świetle art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Jak wielokrotnie trafnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, postępowanie o wymeldowanie ma na celu doprowadzenie do zgodności ewidencji z rzeczywistym stanem rzeczy. Decyzja o zameldowaniu nie daje żadnych praw do lokalu ani też takich praw, jeśli strona jest w ich posiadaniu, nie pozbawia (np. prawa własności czy prawa użytkowania). Ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym skarżący faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (por. np. wyroki NSA z 28 lutego 2018 r., II OSK 1166/16, z 28 września 2016 r., II OSK 439/15).
Bezsporna okoliczność przebywania w zakładzie karnym, brak tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu i jedynie deklaracje skarżącego o chęci powrotu, nie mogły podważyć ustaleń organów.
W ocenie Sądu organy I i II instancji prawidłowo ustaliły, że opuszczenie przez stronę lokalu jw. miało charakter dobrowolny, bowiem popełniając czyny zabronione musiała sobie zdawać sprawę, że zostanie osadzona długotrwale w zakładzie karnym ze wszelkimi tego konsekwencjami (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 października 2021 r., III SA/Kr 555/21). Na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 1739/19). Przedmiotowy lokal jednocześnie nie nadaje się obecnie do użytkowania (co wynika z decyzji organu nadzoru budowlanego), jest w fazie remontu i nie został zgłoszony do ponownego użytkowania. Nie jest rzeczą Sądu weryfikowanie długotrwałości trwającego remontu.
Organy ustaliły dodatkowo, że skarżący zamieszkiwał przez pewien czas w innym lokalu, w którym mieszkała jego konkubina.
Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o niezerwaniu więzi z przedmiotowym lokalem, zgodnie z wezwaniem do ich przedłożenia przez organ I instancji. Chodziło przykładowo o dokumenty świadczące o dokonywanych opłatach za ww. lokal. Skoro skarżący przebywa w Zakładzie Karnym, a pisze, że jest to pobyt od kilku lat nieprzerwany, to oznacza, że albo zrezygnował dobrowolnie z lokalu, by nie ponosić za niego kosztów, albo regulował opłaty na bieżąco. W tym ostatnim przypadku powinien mieć stosowną dokumentację; tej jednak nie przedłożył.
Organy wykazały zatem obiektywny zamiar zorganizowania swojego centrum życiowego przez skarżącego poza spornym lokalem. W przypadku, gdy strona ponownie zamieszka w przedmiotowym lokalu, wówczas organ będzie zobowiązany do dokonania meldunku.
Nie doszło do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 35 u.e.l., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi.
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.