Uzasadnienie
Wójt Gminy G. decyzją z 23 stycznia 2023 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2, art. 3 i art. 16 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił A. U. (dalej jako strona lub skarżący) przyznania i wypłaty dodatku węglowego. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że przedmiotowy wniosek z 28 listopada 2022 r. nie jest pierwszym dla gospodarstw domowych zamieszkujących pod wskazanym adresem. Podkreślono, że został przeprowadzony wywiad środowiskowy i w następstwie ustaleń w nim zamieszczonych stwierdzono, że nie zostały spełnione wymogi do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Przywołano treść art. 2 ust. 3a i 3b ustawy o dodatku węglowym i wskazano, że w jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem. Przesłanką uzasadniającą odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia uczyniono fakt, że brak jest możliwości jednoznacznego stwierdzenia występowania dwóch odrębnych i niezależnych lokali w budynku zajmowanym przez stronę.
W ocenie organu pierwszej instancji stanowisko prezentowane przez stronę nie może zostać uwzględnione, ponieważ nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego odrębność lokali i zamieszkiwania ich przez odrębne gospodarstwa domowe.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym strona podniosła, że przedmiotowa decyzja narusza art. 75 Kodeksu postepowania administracyjnego. Naruszenie to wynika z przyjęcia, że tylko stosowne zaświadczenie wystawione przez uprawniony organ pozwala uznać występowanie odrębnych lokali w zajmowanym przez nich budynku. Zarzucono naruszenie art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym poprzez pominięcie nowelizacji tej regulacji. Nadto wskazano na błędne informacje zamieszczone w wywiadzie środowiskowym sporządzonym przez uprawnionego pracownika. W motywach odwołania przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością wniesionego odwołania i za przyznaniem przedmiotowego świadczenia. Podkreślono, że zgodnie z dokumentacją budowy zajmowanego budynku przewidywała ona, że jest to budynek dwurodzinny. W końcowej części odwołania podniesiono, że kwestionowana decyzja wydana została w sposób szablonowy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z 3 marca 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/1107/2023/3671 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść przepisów ustawy o dodatku węglowym, które mają w sprawie zastosowanie. W dalszej kolejności organ odwoławczy odniósł się do ustaleń poczynionych w ramach postępowania wyjaśniającego w sprawie, w tym z wywiadu środowiskowego, w którym uczestniczyła żona strony. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy podkreślił, że strona zamieszkuje pod jednym adresem z synem, który wraz z żona i dziećmi prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, przy czym oba gospodarstwa wykorzystują współdzielone źródło ogrzewania. Z oświadczenia żony strony zamieszczonego w wywiadzie środowiskowym wynika, że strona nie podjęła działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach.
Tym samym strona nie spełnia wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia, albowiem strona nie podjęła formalnych kroków zmierzających do wyodrębnienia lokali mieszkalnych w zajmowanym przez nich budynku.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i zarzuciła jej naruszenie art. 75 Kodeksu postepowania administracyjnego. Naruszenie to wynika z przyjęcia, że tylko stosowne zaświadczenie wystawione przez uprawniony organ pozwala uznać występowanie odrębnych lokali w zajmowanym budynku. Zarzucono naruszenie art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym poprzez pominięcie nowelizacji tej regulacji. Nadto wskazano na błędne informacje zamieszczone w wywiadzie środowiskowym sporządzonym przez uprawnionego pracownika. W motywach odwołania przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością wniesionego odwołania i za przyznaniem przedmiotowego świadczenia. Podkreślono, że żaden przepis prawa nie warunkuje przyznania przedmiotowego dodatku od przedłożenia stosownego zaświadczenia o odrębności lokali w zajmowanym przez niego budynku. Stanowisko organów administracji wypowiadających się w tym zakresie jest wadliwe.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;
Skarga zasługuje na uwzględnienie
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 poz. 2492) wykazała, że decyzja ta narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. Nr 1634) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie został wyjaśniony w sposób umożliwiający podjęcie finalnego rozstrzygnięcia, a interpretacja norm prawnych mających zastosowanie w sprawie oraz zestawienie ich ze stanem faktycznym pozwala dostrzec, że organy administracji wydały rozstrzygnięcia bez prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.
W kontekście rozpoznawanej sprawy zwrócić uwagę należy na stan faktyczny występujący w sprawie jak również stan prawny, który legł u podstaw podejmowanych rozstrzygnięć. W kontekście stanu faktycznego przyjdzie zauważyć, że skarżący wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego złożył 28 listopada 2022 r. i we wniosku tym wskazał osoby prowadzące gospodarstwo domowe. Ponadto złożył do protokołu oświadczenie, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe od takowego prowadzonego przez jego syna, który zamieszkuje w tym samym budynku. Podkreślił, że rodziny korzystają jedynie ze wspólnej piwnicy i ogrzewania. W następstwie złożonego wniosku przeprowadzony został 12 grudnia 2022 r. wywiad środowiskowy sprowadzający się do weryfikacji sytuacji faktycznej występującej w danym budynku mieszkalnym. W końcowej części notatki sporządzonej na tę okoliczność pracownik stwierdził, że skarżący oraz rodzina syna zamieszkują w budynku wielorodzinnym. Przywołany powyżej stan faktyczny w ocenie wypowiadających się organów nie dawał podstaw dla przyznania wnioskowanego dodatku.
W tej sytuacji przybliżenia wymaga stan normatywny obowiązujący w tym zakresie. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym dodatek taki przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Dla sytuacji występującej w sprawie zastosowanie posiadają unormowania zamieszczone w art. 2 ust. 3c tej ustawy. Zgodnie z nim w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Według z kolei art. 2 ust. 3d tej ustawy w przypadku, o którym mowa powyżej, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.
Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Stosownie zaś do treści art. 2 ust.2e powoływanej ustawy w przypadku gdy w lokalu, o którym mowa powyżej zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu.
W rozpoznawanej sprawie sytuacja jest czytelna, ponieważ jak wynika to z akt sprawy skarżący mieszka wspólnie z synem i jego rodziną w jednym budynku, przy czym prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Przedmiotowy dodatek otrzymał już syn, który jako pierwszy złożył stosowny wniosek i takie świadczenie otrzymał. Zatem sprawa ta związana jest z ustaleniem czy skarżący także spełnia takie wymogi. Podkreślić należy, że organ pierwszej instancji podjął prawidłowe działania, odpowiednie do okoliczności sprawy, a mianowicie zlecił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Wywiad taki został przeprowadzony i zamieszczona w nim konkluzja w ocenie organów wypowiadających się w sprawie organów administracji publicznej, nie dawała podstaw dla przyznania wnioskowanego świadczenia.
Podkreślić należy, że skarżący przez cały przebieg prowadzonego postępowania utrzymywał, że w zamieszkiwanym przez niego budynku są dwa lokale i jest współdzielone źródło ogrzewania. Stanowisko prezentowane przez skarżącego doznaje w pewien sposób potwierdzenia w notatce sporządzonej z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, albowiem wskazuje się w niej, że skarżący wraz z synem zamieszkuje w budynku wielorodzinnym. Zamieszczenie takiego stwierdzenia w wywiadzie środowiskowym w ocenie składu orzekającego oznacza, że w budynku tym są co najmniej dwa lokale mieszkalne.
W skardze do tutejszego Sądu jak również na wcześniejszych etapach postępowania skarżący akcentuje, że z żadnego przepisu prawa nie wynika obowiązek przedłożenia w ramach przedmiotowego postępowania zaświadczenia potwierdzającego występowanie w budynku dwu odrębnych lokali mieszkalnych. Zauważyć trzeba, że podstawą rozstrzygnięcia organu odwoławczego stało się stwierdzenie, że skarżący nie podjął żadnych działań zmierzających do uzyskania takiego dokumentu.
Stanowisko prezentowane przez skarżącego zasługuje na akceptację, ponieważ z treści art. 2ust. 3d ustawy o dodatku węglowym wynika, że "organ administracji przyznaje dodatek węglowy, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania". Z treści przywołanej regulacji nie można wyprowadzić wniosku, że warunkiem przyznania przedmiotowego dodatku jest przedłożenie stosownego zaświadczenia. Istota tej regulacji sprowadza się bowiem do tego, że organ administracji w takiej sytuacji w jakiej znajduje się skarżący obowiązany jest do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i w następstwie ustaleń poczynionych w ramach tej czynności procesowej podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Wprowadzenie do ustawy tej regulacji miało na celu uniknięcie składania przez poszczególne osoby ubiegające się o przedmiotowe świadczenie, wniosków o wydanie zaświadczenia potwierdzającego zamieszkiwanie w odrębnych lokalach. Okoliczność ta powinna zostać ustalona właśnie w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego, w tym w ramach przeprowadzanego wywiadu środowiskowego.
W świetle przeprowadzonych ustaleń przyjdzie stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem postanowień art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie bez należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a mianowicie bez jednoznacznego stwierdzenia w wywiadzie środowiskowym, czy w budynku zamieszkiwanym przez skarżącego występują dwa odrębne lokale czy też nie. Obecna treść sporządzonej notatki nie jest jednoznaczna, choć daje podstawy dla uznania, że w zajmowanym budynku znajdują się dwa odrębne lokale mieszkalne.
Dodatkowo przyjdzie dostrzec, że w rozpoznawanej sprawie wypowiadające się organy administracji publicznej dokonały wadliwej interpretacji norm prawa materialnego, a w szczególności art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku mieszkaniowym poprzez warunkowanie przyznania przedmiotowego dodatku od przedłożenia stosownego zaświadczenia, w sytuacji, gdy przywołany przepis takiego warunku nie zawiera.
Powyższe pozwala uznać, że wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "a" i "c", ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieść wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.
Następstwem niniejszego rozstrzygnięcia jest powrót sprawy na etap postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji, który kierując się wskazaniami wynikającymi z niniejszego orzeczenia oraz treścią obowiązujących unormowań prawnych podejmie stosowne rozstrzygnięcie.
Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.