Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy Stowarzyszenie "A" zwróciło się o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swój wniosek wskazało, że utrzymuje się z bardzo skromnych składek członkowskich (w ciągu roku jest to około 300 zł), a na rachunku bankowym znajduje się kwota 65,24 zł.
Na wezwanie referendarza sądowego Stowarzyszenie nadesłało wyciągi z rachunku bankowego oraz dwa dowody wpłat składek członkowskich – oba opiewające na kwotę 48 zł.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Podstawą prawną działania stowarzyszenia jest ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 210 ze zm.) regulująca zasady działania tego typu organizacji, która określiła także sposób finansowania ich działalności. Zgodnie z art. 33 ust. 1 majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej.
Nie ulega więc wątpliwości, że stowarzyszenie, chcąc efektywnie realizować swoją statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, a ich źródłem zasadniczo są składki członkowskie. Stowarzyszenie winno więc brać pod uwagę ewentualność ponoszenia kosztów związanych z zainicjowaniem postępowania sądowego, w którym ma zamiar wziąć udział i w należyty sposób zabezpieczyć środki na ten cel. Rozpoznający niniejszy wniosek w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. akt I OZ 428/11 (Lex nr 990354), zgodnie z którym stowarzyszenie, chcąc realizować swojej statutowe cele, winno zgromadzić odpowiednie środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego.
Wśród nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego uwagę zwraca wyciąg obrazujący operacje dokonywane w kwietniu br. Wynika z niego bowiem, że Stowarzyszenie uzyskało pożyczkę w wysokości 55.000,00 zł, która posłużyła na zaspokojenie zobowiązania wynikającego z faktury [...]. Powstaje oczywiste w tej sytuacji pytanie o cel owej transakcji a także o spłatę rat z tytułu owej pożyczki, czego wszak w druku formularza nie wskazano. W tym kontekście zaznaczyć trzeba, że nie podano jakiegokolwiek powodu, dla którego Stowarzyszenie nie jest w stanie zaciągnąć kolejnej pożyczki pozwalającej realizować cele statutowe, w tym zapewnić środki na postępowanie sądowe. Jest to tym istotniejsze, że wspomniana wyżej pożyczka w znaczącej kwocie udzielona została w oparciu o informacje dotyczące majątku Stowarzyszenia, które musiało wykazać się zdolnością jej spłaty. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że obecna sytuacja materialna strony skarżącej wyklucza możliwość ponownego skorzystania z tej formy uzyskania środków pieniężnych, a tym samym trudno uznać za uzasadnione zwolnienie strony z należności publicznoprawnych jakimi są koszty sądowe.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.