Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] roku Zarząd [...] Sp. z o.o. w Z. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w Z. o wymeldowanie obecnie skarżących T. S. i jej małoletnich córek N. S. i S. S. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy [...] w Z. Wskazano, że skarżące nie przebywają w przedmiotowym lokalu od kilku lat i nie został dopełniony obowiązek wymeldowania, a ponadto, że przez ten okres zamieszkują z mężem T. S. pod innym adresem. Mieszkanie przy ul. [...] jest zasiedlone przez osoby trzecie (pp. G.).
Decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], Prezydent Miasta Z. orzekł o wymeldowaniu skarżących z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w Z. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.).
W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania wyjaśniającego, które obejmowało zarówno składane przez strony wyjaśnienia, jak i oględziny mieszkania przy ulicy [...] w Z. Organ doszedł do przekonania, iż zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na opuszczenie lokalu przez osoby, których dotyczy wniosek o wymeldowanie. W szczególności organ ustalił, że skarżąca T. S. nie przebywa w spornym lokalu od [...] roku oraz, że lokal ten od tego czasu jest przez nią "podnajmowany" osobom trzecim. Obecnie mieszka wraz z mężem w Z. przy ul. [...]. Ta okoliczność została potwierdzona przez Komisariat Policji, przedstawiciela wnioskodawcy, obecnych lokatorów (podczas oględzin lokalu), a także przez pełnomocnika skarżącej. Od tego czasu lokal jest zamieszkały przez osoby trzecie.
W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik skarżącej wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zarzucił, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także z naruszeniem procedury poprzez niedostateczne i jednostronne rozpatrzenie materiału dowodowego. Przyznał co prawda, że skarżąca opuściła dotychczasowe miejsce pobytu bez wymeldowania, jednakże oświadczył, że z uwagi na kryzys w jej małżeństwie zamierza wraz z dziećmi wrócić do lokalu przy ul. [...]. Zarzucono także, że w toku postępowania organ nie ustalił, czy w spornym lokalu skarżąca posiada własne przedmioty i sprzęty.
Rozpoznając to odwołanie zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, Wojewoda S. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podzielił przy tym argumentację tego organu zawartą w treści uzasadnienia decyzji. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów organ odwoławczy wskazał, iż wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej i w świetle zgromadzonego materiału zaistniały przesłanki do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W szczególności organ doszedł do przekonania, iż skarżąca wraz z dziećmi zamieszkuje u swojego męża z zamiarem stałego pobytu i nic nie wskazuje na to, aby koncentrowała swoje centrum życiowe w spornym lokalu. Odnośnie braku ustalenia co do rzeczy skarżącej pozostawionych w tym lokalu stwierdzono, że okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wobec innych zgromadzonych dowodów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca działając w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazała, że ocena stanu faktycznego w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego winna dotyczyć kwestii zarówno o charakterze faktycznym, jak i intencji, woli zameldowanego odnośnie przebywania w danym miejscu. Podkreśliła, że sam fakt długotrwałego nieprzebywania w miejscu stałego pobytu, spowodowany problematyką wychowania dzieci nie upoważnia do stwierdzenia, iż opuściła ona miejsce stałego pobytu. Zarzuciła brak oceny przez organy orzekające w kwestii okoliczności opuszczenia spornego lokalu, a zwłaszcza czy miało ono charakter trwały i dobrowolny.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
W niniejszej sprawie, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, iż odpowiada ona prawu.
Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
W rozpoznawanej sprawie organ meldunkowy ustalił, iż skarżąca wraz z dziećmi nie przebywa w lokalu przy ulicy [...] w Z. od [...] roku. Od tego czasu zamieszkuje wraz z mężem pod innym adresem. Ta okoliczność w świetle zgromadzonego w sprawie materiału jest bezsporna.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi w kwestii charakteru opuszczenia lokalu należy stwierdzić, iż zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie. W szczególności okoliczności sprawy i zgromadzony w sprawie materiał wskazują, że opuszczenie lokalu w [...] roku miało charakter dobrowolny. Brak jest jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby temu zaprzeczać. Jak przyznał sam pełnomocnik skarżącej w toku postępowania, skarżąca opuszczając mieszkanie "oddała" je w "podnajem" osobom trzecim. Od tego czasu nie przebywała w nim nawet sporadycznie i nie czyniła jakichkolwiek starań aby do niego powrócić. Pomijając okoliczność, czy skarżąca była uprawniona do takiego postępowania w świetle posiadanego przez nią tytułu prawnego do lokalu, stwierdzić przyjdzie, iż jej wolą (autonomiczną) było oddanie lokalu do wyłącznego korzystania przez osoby trzecie. Sam ten fakt przesądza o dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu.
Z kolei fakt trwałego opuszczenia lokalu znajduje swoje odzwierciedlenie w skoncentrowaniu swojego centrum życiowego w innym miejscu. Jest bowiem również bezsporne, że od czasu opuszczenia spornego lokalu skarżąca zamieszkała z mężem pod innym adresem, gdzie wraz z dziećmi przebywa do nadal. Brak jest przesłanek, aby można chociażby domniemywać, że to zamieszkiwanie miałoby mieć charakter czasowy. W tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego (art. 5 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności). Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). Zamiar ów oznacza skoncentrowanie w danym miejscu swych spraw życiowych, co oczywiście nie uniemożliwia opuszczenia tego miejsca i przebywania pod innym adresem. Opuszczenie takie nie może jednak polegać na zmianie o cechach trwałości i sprowadzać się do całkowitego zerwania związków z miejscem zameldowania.
O związkach tych nie może świadczyć wyłącznie deklarowana wola zamieszkiwania pod określonym adresem czy zamiar powtórnego zamieszkania w danym miejscu. Sam zamiar nie stanowi bowiem przesłanki do zameldowania. Zamiar ten powstał dopiero po kilku latach od opuszczenia spornego lokalu, a zatem pozostaje bez wpływu na ocenę charakteru opuszczenia tego lokalu. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż brak jest przesłanek, aby czynność organu polegającą na wymeldowaniu uznać za sprzeczną z prawem.
W przypadku osoby opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego, obowiązek meldunkowy polega na dokonaniu wymeldowania (art. 15 ust. 1 ustawy). Jeżeli strona takiego obowiązku nie dopełni, wówczas zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy na wniosek lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania.
Okoliczności opuszczenia miejsca stałego zameldowania, w tym kwestia braku dobrowolności, mogą być przez organy brane pod uwagę, jednakże podlegają ocenie w kontekście ustalonego stanu faktycznego, w szczególności długości okresu zmiany miejsca pobytu, podejmowanych działań w celu powrotu czy usunięcia przyczyn wymuszających opuszczenie.
W ocenie Sądu organy administracji nie przekroczyły granic przysługującej im swobody w ocenie materiału dowodowego przyjmując, iż skarżąca wraz z dziećmi skoncentrowała swoje sprawy życiowe w innym miejscu niż adres zameldowania a stan ten nie ma charakteru tymczasowego, co uzasadnia dokonanie wymeldowania.
Odnosząc się z kolei do kwestii tytułu prawnego (uprawnienia) do spornego lokalu, to wskazać przyjdzie, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wymeldowania nie pozostaje w związku z kwestią posiadania prawa do lokalu. O zameldowaniu przesądza bowiem stan faktyczny, polegający na rzeczywistym zamieszkiwaniu danej osoby pod określonym adresem. Dokonanie wymeldowania nie jest równoznaczne z utratą tytułu prawnego do lokalu. W sytuacji, kiedy skarżąca zrealizuje swój obecny zamiar i faktycznie powróci oraz zamieszka w spornym lokalu, możliwe będzie dokonanie ponownego zameldowania w tym mieszkaniu. Powrót do tego lokalu, poza zamiarem skarżącej, uzależniony jest jednak od uprzedniego uregulowania stosunków prawnych z jego dysponentem, a to pozostaje poza kognicją sądów administracyjnych, jak również poza kompetencjami organów meldunkowych.
Powyższe rozważania co do wpływy tytułu prawnego do lokalu na zameldowanie osoby w danym miejscu były przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 27 maja 2002 roku (Dz.U. Nr 78, poz. 716) przesądził m.in., iż posiadanie uprawnienia do lokalu nie ma bezpośredniego wpływu na zameldowanie w nim danej osoby.
Wskazać wreszcie przyjdzie, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tak ukształtowały instytucję zameldowania, że ma ona służyć wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Skoro zatem osoba nie przebywa w lokalu, to jej zameldowanie stanowiłoby w istocie fikcję prawną.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przez organy meldunkowe przepisów prawa, a zatem skarga podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).