Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy G. M. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na trudną sytuację materialną. Z treści oświadczeń strony wnika, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną, z którą zawarł umowę rozdzielności majątkowej. W skład majątku strony wchodzi gospodarstwo rolne, na które składa się budynek mieszkalny z [...] r. o pow. 70 m2, budynek mieszkalny o pow. 60 m2 oraz grunty rolne o pow. 3,28 ha. Skarżący podał, że utrzymuje się z pracy w gospodarstwie rolnym, która przynosi roczny dochód rzędu 4.300 zł (wg. danych GUS). Oprócz tego wnioskodawca jest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w Z., przy Pl. [...], który wszakże jest zadłużony ze względu na nieregularne uiszczanie opłat czynszowych. Aktualne zadłużenie z tego tytułu wynosi 47627,38 zł, co wynika z nadesłanego na wezwanie referendarza wykazu zaległości.
W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Ocena możliwości finansowych strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych dokonywana jest poprzez porównanie uzyskiwanego przez nią dochodu z wydatkami, które będzie zobowiązana ponieść w toczącym się postępowaniu sądowym. Nadto, ewentualne uwzględnienie wniosku jest uzależnione od tego, czy strona przedstawi przekonujące argumenty (poparte stosownym materiałem dowodowym) dające podstawę do stwierdzenia, że zachodzą okoliczności pozwalające na uwzględnienie wniosku.
W rozpoznawanej sprawie skarżący jest właścicielem dwóch nieruchomości budynkowych oraz lokalu mieszkalnego. Już sam ten fakt przeczy tezie o jego trudnym położeniu materialnym, albowiem posiadanie tego typu składników majątkowych nie może być uznane za dostateczne uprawdopodobnienie ubóstwa strony. Z faktu zaś, że wspomniany wyżej lokal mieszkalny jest zadłużony nie można wyprowadzić wniosku, że sytuacja strony jest trudna.
Co więcej, wskazać trzeba, że G. M. uchylił się od wskazania źródeł i wysokości dochodów swojej małżonki, powołując się na fakt zawarcia umowy o rozdzielności majątkowej i przedkładając jej kopię. Zawarcie takiej umowy nie skutkuje brakiem obowiązku przedstawienia informacji oraz dokumentów dotyczących majątku i dochodów małżonki, gdyż o zwolnieniu strony od kosztów sądowych nie decyduje tylko jej własny stan majątkowy z pominięciem majątku współmałżonka. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 r. nr 1 poz. 8). Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Opisane wyżej okoliczności budzą zbyt wiele wątpliwości, które stoją na przeszkodzie uznaniu, iż wniosek G. M zasługuje na uwzględnienie. Wobec tego, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.