Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu, jako uzasadnienie wniosku powołując trudną sytuację materialną i zdrowotną. Z treści formularza wynika bowiem, że skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie uzyskując jakiegokolwiek dochodu i nie posiadając żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi budynek mieszkalny o pow. 110 m2 (wedle jego oświadczenia do kapitalnego remontu), lokal mieszkalny o pow. 36 m2 (do którego strona nie posiada tytułu prawnego i który jest zadłużony) oraz nieruchomość gruntowa o pow. 1095 m2 – nie przynosząca dochodów i zadłużona ze względu na zobowiązania podatkowe.
Ze względu na fakt, że treść formularza nie pozwalała jednoznacznie ustalić sytuacji materialnej wnioskodawcy, pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do:
- - przedstawienia dokumentów (np. faktur) obrazujących przeciętne, miesięczne koszty przeznaczane na utrzymanie się, tj. zakup energii elektrycznej, zapewnienie dostaw wody, wywóz śmieci itp.,
- - wskazania imion i nazwisk osób udzielających skarżącego wsparcia materialnego oraz podanie wysokości kwot tego wsparcia,
- - przedłożenia dokumentu potwierdzającego fakt istnienia zadłużenia lokalu mieszkalnego,
- - udokumentowania miesięcznych kosztów leczenia.
W wyznaczonym terminie Z. K. udzielił odpowiedzi wyjaśniając, że pomocy materialnej w zakresie zakupu art. spożywczych i lekarstw udziela mu siostra – A. P. Do wspomnianej odpowiedzi dołączono pisma potwierdzające zdaniem skarżącego istnienie zadłużenia z tytułu płatności za energię elektryczną, zadłużenia lokalu, kserokopie recept lekarskich oraz zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy, a biorąc to pod uwagę nie znaleziono podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego w całości.
Przede wszystkim analiza podanych przez skarżącego informacji jak również nadesłanych przezeń dokumentów rodzi uzasadnione zastrzeżenia.
Wnioskodawca nie wyjaśnił bowiem jednoznacznie skąd czerpie środki na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania. W części ponosi je A. P. (siostra wnioskodawcy), finansując zakup żywności oraz lekarstw. Natomiast nie wiadomo nic na temat innych źródeł dochodu, co jest o tyle istotne, że wedle zaświadczenia wystawionego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. w dniu [...] r. Z. K. na dzień wydania zaświadczenia nie pobierał żadnych świadczeń pomocy społecznej, świadczeń rodzinnych oraz dodatku mieszkaniowego. Trudno znaleźć racjonalne powody, dla których osoba deklarująca bardzo ciężką sytuację materialną dobrowolnie rezygnuje z uzyskania przysługującej jej pomocy ze środków publicznych.
Dalej wskazać przyjdzie, że skarżący przedstawił dokumenty wskazujące na istnienie zadłużenia w płatnościach za energię elektryczna oraz lokal mieszkalny, tyle tylko, że są one nieaktualne. Wezwanie do zapłaty wystawione przez "A" Sp. z o.o., która nabyła wierzytelność od [...] Zakładu Elektroenergetycznego Sp. z o.o. zostało sporządzone w dniu [...] r. a więc niemal 9 lat temu, co sprawia, że jego wartość dowodowa jest znikoma. Z kolei informacja o stanie zadłużenia względem Komunalnego Zakładu Gospodarki Komunalnej w K. została wystawiona w dniu [...] r., a więc ponad rok temu, co oznacza, że brak jest aktualnych danych na temat rozmiaru zadłużenia oraz tego, czy w jakiejkolwiek części zostało ono spłacone.
Możliwość skorzystania z prawa pomocy jest uwarunkowana od tego, czy strona w należyty sposób wykaże, iż nie jest w stanie ponieść wydatków związanych z tym postępowaniem w całości lub w części. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914).
Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji, a w analizowanym przypadku informacji, których wartość ze względu na upływ czasu jest nikła, może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208 i w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504).
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.