Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] r. Stowarzyszenie "A" w B. zwróciło się do Urzędu Miejskiego w B. o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zniszczenia 5 drzew na terenie działki nr 1, obręb M. w B. W dniu [...] r. pracownicy Urzędu przeprowadzili wizję terenową stwierdzając, że 4 daglezje są żywotne, natomiast buk o obwodzie 210 cm obumarł.
W dniu [...] r. Zarządca Nieruchomości przy ulicy [...] i [...] w B. przedłożył dokumentację, z której wynikało, że po przejęciu terenu w dniu [...]r. przez Wspólnotę Mieszkaniową "B" w B. nie były prowadzone żadne prace budowlane na tym terenie, natomiast członkowie powyższej wspólnoty mieszkaniowej zakupili nieruchomość od spółki cywilnej "C" - w B., która na tym terenie zrealizowała inwestycję budowlaną.
Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik T. T. i K. K. zakwestionował twierdzenie, iż buk obumarł i wniósł o powołanie biegłego celem dokonania oceny dendrologicznej.
W dniu [...] r. przeprowadzono ponownie wizję w terenie, w toku której po raz kolejny stwierdzono, że buk o obwodzie 210 cm obumarł, natomiast 4 daglezje są żywotne.
Pismem z dnia [...] r. poinformowano pełnomocnika T. T. i K. K. o powołaniu biegłego celem wydania opinii dendrologicznej.
W opinii z dnia [...] r., sporządzonej przez biegłego w zakresie ochrony przyrody A. S., stwierdzono, że przyczyną obumarcia ww. buka było zbyt bliskie od drzewa posadowienie budynku nr [...], poprzedzone wykonaniem wykopów budowlanych w obrębie bryły korzeniowej oraz składowanie ziemi blisko pnia drzewa.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta B. orzekł o wymierzeniu T. T. oraz K. K. kary pieniężnej w wysokości [...] zł za zniszczenie ww. buka, spowodowane niewłaściwym wykonaniem robót ziemnych oraz w punkcie 2 umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zniszczenia 4 daglezji.
W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej pełnomocnik T. T. i K. K. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe ich zastosowanie oraz naruszenie art. 7 z związku z art. 77 § 1, art. 105 oraz art. 8 k.p.a., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w punkcie 1 oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Pismem z dnia [...] r. ww. pełnomocnik przedłożył prywatną ekspertyzę przyczyn obumarcia buka sporządzoną przez rzeczoznawcę "D" C. M. i wniósł o dopuszczenie powyższego dowodu.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jednakowoż w wyniku rozpoznania wniesionej skargi tut. Sąd wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 1445/14 uchylił zarówno decyzję Kolegium jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Prezydent Miasta B. wymierzył T. T. oraz K. K. karę pieniężną w kwocie [...] zł za zniszczenie ww. buka jednocześnie umarzając postępowanie w sprawie zniszczenia 4 daglezji rosnących na wymienionej nieruchomości. Uzasadniając swoją decyzję organ wskazał, iż obumarcie buka jest następstwem robót ziemnych prowadzonych w bezpośredniej odległości od drzewa, jak również brakiem właściwego zabezpieczenia drzew w trakcie prowadzonych prac.
Decyzja wydana została na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 7, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2015 poz. 1651) zwanej dalej "u.o.p.".
W złożonym przez T. T. i K. K. odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej w części wymierzającej karę za zniszczenie drzewa strony zarzucają rozstrzygnięciu naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., a także przepisu art. 107 ust. 3 k.p.a. Wnoszą o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania z uwagi na upływ terminu przedawnienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania strony wskazują na błędnie określoną przez organ datę zniszczenia drzewa, bowiem odwołujący nie byli posiadaczami nieruchomości w roku [...], a przynajmniej w tym czasie nie były już prowadzone żadne prace ziemne ponieważ budynek już stał i zarządzała nim Wspólnota.
Odwołujący wyjaśniają, że prace ziemne na terenie nieruchomości były prowadzone w okresie od [...] r. do dnia [...] r., a pozwolenie na użytkowanie budynku uzyskali już w dniu [...] r., a zatem wszystkie prace zostały zakończona na długo przed terminem wskazanym przez organ. Odwołujący się ponadto utrzymują, że do zniszczenia drzewa doszło wcześniej niż w [...] r. i stało się to z przyczyn niezależnych od nich. Zarzucili nadto brak dokonania oceny ekspertyzy dołączonej do akt postępowania przez strony, jak również ich zdaniem bezkrytyczne przyjęcie opinii biegłego A. S. bez dokonania jej oceny.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało zaskarżoną doń decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu omówiło znaczenie ochrony przyrody przytaczając następnie art. 88 ust. 1, 87a pkt 1, 89 ust. 1 u.o.p. Kolegium kolejno wskazało, iż organ I instancji przeprowadził dowód z opinii biegłego A. S. w sprawie określenia przyczyn obumarcia buka. W opinii tej biegły wskazał, jako przyczynę, przeprowadzenie w obrębie bryły korzeniowej wykopów pod fundamenty budynku. Biegły podpierając się dokumentacją fotograficzną wskazał na składowisko ziemi zlokalizowane blisko pnia buka, które obniża stan zdrowotny tego drzewa albowiem wydobyte z głębokich wykopów utwory kamieniste, glina i martwica pogarszają strukturę gleby wokół rośliny uniemożliwiając także dostęp powietrza i wilgoci co powoduje obumieranie drobnoustrojów glebowych, a w konsekwencji zamieranie i gnicie korzeni drzewa. Wskazuje, iż średnica korony buka wynosi ok. 10 m i zdaniem biegłego powierzchnia równa korzeniom drzewa powinna być ogrodzona przed przystąpieniem do prac ziemnych, a takich zabezpieczeń było brak.
Natomiast w dołączonej do akt sprawy przez strony ekspertyzy dendrologicznej autorstwa rzeczoznawcy C. M., jako przyczynę obumarcia drzewa wskazano ujemny bilans energetyczny drzewa, związany z zaburzeniami fizjologicznymi o nieustalonej przyczynie. Zdaniem rzeczoznawcy tenże ujemny bilans energetyczny mógł już nastąpić przed 5-6 ([...]-[...]) laty i spowodował spadek odporności drzewa na infekcje grzybowe oraz inwazję szkodników.
W dołączonym w dniu [...] r. dokumencie biegły A. S. oceniając wnioski przedstawione przez rzeczoznawcę wskazuje, iż w dniu [...] r. przeprowadzał przy udziale wszystkich stron postępowania wizję w terenie, która to okoliczność sporządzono inwentaryzację drzew i krzewów porastających działkę nr 1 położoną w B. Wizja ta jak również sporządzona przez biegłego inwentaryzacja przeprowadzona była w związku z postępowaniem dotyczącym kary za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, gdzie stronami są również strony niniejszego postępowania. Każde drzewo rosnące ówcześnie na przedmiotowej działce zostało zmierzone na wysokości 130 cm i zewidencjonowane. Przedmiotowy buk otrzymał nr [...]. Wobec czego można uznać za właściwe twierdzenia biegłego A. S., iż nie zauważono owocników grzybów na pniu przedmiotowego buka w roku [...], co zdaniem Kolegium skutecznie podważa tezę dot. terminu początku zamierania drzewa zawartą w ekspertyzie rzeczoznawcy C. M. Zdaniem Kolegium opinia biegłego A. S. zawiera kompletne, spójne i zgodne z zarówno logiką jak i doświadczeniem życiowym informacje, poparte liczną sporządzoną w okresie już od roku [...] dokumentacją fotograficzną. Natomiast ekspertyza rzeczoznawcy C. M. sporządzona została w oparciu o oględziny terenowe i badanie drzewa mające miejsce dopiero w dniu [...] r.
Podsumowując, stwierdzić należy bez żadnych wątpliwości, zdaniem Kolegium, iż prace ziemne prowadzone w obrębie drzew w tym przedmiotowego buka prowadzone były bez żadnych zabezpieczeń. Drzewa narażone były zarówno na uszkodzenia korzeni, jak i uszkodzenia mechaniczne. Potwierdza to zgromadzona dokumentacja fotograficzna.
Natomiast odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących przedawnienia i umorzenia postępowania w oparciu o art. 89 ust. 10 u.o.p. Kolegium wskazało, iż roboty budowlane prowadzone były w [...] r., natomiast zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...] r. czyli w terminie (liczonym od końca [...] r) nie obejmującym przedawnienia. Nadto Kolegium stwierdziło, że obumarcie drzewa jest zjawiskiem długofalowym.
Pismem z dnia [...] r. reprezentowani przez r. pr. M. P. T. T. i K. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, domagając się jej uchylenia, a także uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej w części wymierzającej karę administracyjną. Zaskarżonej decyzji zarzucili:
błędną wykładnię art. 89 ust. 10 u.o.p. polegającą na przyjęciu, że pojęcie "zniszczenia drzewa" a "obumarcie drzewa" są pojęciami tożsamymi i dlatego termin przedawnienia winien być liczony od daty obumarcia drzewa;
naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na:
zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.;
niezastosowaniu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 89 ust. 10 u.o.p. poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji i nieumorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie;
błędnym zastosowaniu art. 84 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ II instancji oceny dowodu z prywatnej opinii przedłożonej przez skarżących;
niezastosowaniu art. 84 § 2 w związku z art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. i powierzenie przeprowadzenia dowodu w postaci opinii biegłego ponownie mgr A. S., który jako, że wydawał już opinię w tej sprawie w I instancji, winien zostać wyłączony ze sprawy;
niezastosowaniu art. 27 § 1 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i nie wyłączeniu od orzekania w sprawie dwóch członków Kolegium, którzy orzekali już w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Kolegium ponownie zaakcentowało, odnosząc się do zarzutów dotyczących przedawnienia, iż roboty budowlane prowadzone były w [...] r., natomiast zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...] r. czyli w terminie (liczonym od końca [...] r.) nie obejmującym przedawnienia. Wskazało, iż w decyzji jedynie zwróciło uwagę na fakt, iż zniszczenie drzewa nie jest procesem, który da się stwierdzić z dnia na dzień. Jednakże odmowę umorzenia postępowania Kolegium oparło na fakcie, iż w dniu wydawania decyzji organu I instancji okres 5-letni od prowadzenia prac budowlanych, wskutek czego doszło do zniszczenia przedmiotowego drzewa, jeszcze nie upłynął.
Odnośnie zarzutu niewyłączenia od orzekania w sprawie dwóch członków Kolegium, którzy już orzekali w sprawie, Kolegium wskazało, iż w niniejszej sprawie nie orzekało jako organ I instancji tylko jako organ odwoławczy wobec czego art. 27 § 1 k.p.a. nie ma zastosowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2016, poz. 718 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga musi zostać uwzględniona aczkolwiek tylko z uwagi na jeden sformułowany w niej zarzut. Wskazać w tym miejscu należy bowiem, że Sąd, rozpoznając sprawę, w pierwszej kolejności rozważył zasadność zarzutu przedawnienia, jako najdalej idącego, uznając go za zasadny.
Zgodnie z obecnie obowiązującym przepisem art. 89 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody, nie wszczyna się postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od końca roku, w którym usunięto lub zniszczono drzewo lub krzew albo uszkodzono drzewo, upłynęło 5 lat.
Z kolei art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw stanowi, że do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29 (a więc ustawy o ochronie przyrody) w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 11 w zakresie art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, byłaby względniejsza.
Dokonując wykładni unormowania zawartego w art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. należy mieć na uwadze, co nie ulega wątpliwości, że art. 88 u.o.p. w okresie sprzed zmiany regulował jedynie przedawnienie wymierzonej a nieuiszczonej kary, nie przewidywał natomiast przedawnienia karalności. Nie ulega zatem wątpliwości, że obecne rozwiązania dotyczące kar są dla sprawcy względniejsze, a tym samym to nowe regulacje ustawowe winny stanowić podstawę orzekania. Wśród tych dotyczących kar nowych unormowań zastosowanie znaleźć zatem winien m.in. obecnie obowiązujący art. 89 ust. 10 u.o.p.
W konsekwencji podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium jednoznacznie przesądziło, że prace ziemne, które spowodowały następnie zniszczenie drzewa, zrealizowane zostały w roku [...]. Kolegium podkreśliło, że Prezydent Miasta B. mylnie wskazał w tej mierze rok [...], realizacja robót w roku [...] nie budzi bowiem wątpliwości, a zatem od końca tegoż roku biegł termin przedawnienia. Twierdzenie to Kolegium ponowiło w odpowiedzi na skargę. W konsekwencji teza Kolegium, iż skoro organ I instancji wydał decyzję wymierzającą karę w [...] r. to zmieścił się w terminie jeszcze przed upływem przedawnienia nie może się ostać. Istotnie wprawdzie organ I instancji wydał decyzję przed upływem przedawnienia, jednak jej wydanie nie zakończyło postępowania administracyjnego. Na skutek wniesionego odwołania postępowanie to trwało nadal, a zakończone zostało dopiero z chwilą wydania przez Kolegium decyzji ostatecznej t.j. w dniu [...] r. W konsekwencji, stosownie do art. 89 ust. 10 u.o.p., Kolegium winno było uchylić decyzję pierwszoinstancyjną i umorzyć postępowanie w sprawie. W dacie, w której orzekało upłynął już bowiem pięcioletni okres przedawnienia liczony od końca roku, w którym przeprowadzono roboty skutkujące zniszczeniem drzewa.
Skoro zaś Sąd uznał, że zasadny jest zarzut przedawnienia karalności, a obowiązkiem organu II instancji było umorzenie wszczętego w sprawie zniszczenia drzewa postępowania, to bezprzedmiotowym jest rozważanie pozostałych zarzutów skargi odnoszących się do szczegółowych kwestii związanych z procedowaniem Kolegium.
W tym stanie rzeczy – zgodnie z art. 145 § 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji
O kosztach obejmujących wpis od skargi w kwocie 2.000,00 zł i wynagrodzenie pełnomocnika – 7.200,00 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictw – 34,00 zł orzeczono na wniosek strony skarżącej na podstawie art. 200, 205 i 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. 2015, poz. 1805).