Uzasadnienie
Działając na wniosek M. B., decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą z up. Prezydenta Miasta D. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzeczono o wymeldowaniu H. P. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w D. Po omówieniu zebranego materiału dowodowego, organ I instancji wskazał, że bezspornym jest fakt opuszczenia przez niego przedmiotowego lokalu w [...] r. kiedy to został aresztowany, a następnie po zwolnieniu w [...] r. nie powrócił tam. Obecnie powrót ten nie jest możliwy z uwagi na orzeczenie Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. sygn. akt [...] o zakazie kontaktów z żoną B. P. i córką I. P. Na tej podstawie organ I instancji dopatrzył się ustawowych przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu, uznając że ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego i nie może uwzględniać woli (zamiaru) pobytu pod określonym adresem.
W odwołaniu od decyzji H. P. podniósł, że lokalu nie opuścił dobrowolnie i chce tam powrócić, co jednak obecnie nie jest możliwe z uwagi na toczącą się przeciwko niemu sprawę karną i orzeczenia sądu.
Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewody [...], odwołania nie uwzględniono, podzielając ustalenia faktyczne i pogląd prawny organu I instancji co do wystąpienia przesłanki w postaci trwałego opuszczenia lokalu jako skutkującej wydaniem decyzji o wymeldowaniu. Stąd też orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
W skardze do sądu administracyjnego H. P. wniósł o ponowne przeanalizowanie sprawy i anulowanie decyzji o wymeldowaniu. Skarżący podniósł, że na posesji znajdują się trzy lokale mieszkalne z odrębnymi wejściami, lecz nie może tam mieszkać z powodu toczącej się sprawy karnej. Nie ma też możliwości ubiegania się o inne mieszkanie. Zatem decyzja o wymeldowaniu skazuje go na bezdomność.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację.
W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego wskazał dodatkowo na naruszenie prawa materialnego, a zwłaszcza art. 8 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem pobyt w zakładzie karnym nie może skutkować wydaniem decyzji o wymeldowaniu, zaś skarżący nie opuścił spornego lokalu w sposób trwały i dobrowolny. Późniejsze orzeczenie sądu w sprawie karnej uniemożliwiły mu zamieszkiwanie. Nadto, organy administracji nie wyjaśniły należycie okoliczności sprawy, a mianowicie jego woli zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Skarżący oświadczył też, że nie jest nigdzie zameldowany i nie ma żadnego miejsca zamieszkania.
Pełnomocnik uczestnika postępowania M. B. w piśmie z dnia [...] r. wniosła o oddalenie skargi, podnosząc że orzeczono rozwód z winy skarżącego, lecz sprawa karna jest w toku i nadal obowiązuje zakaz kontaktów z rodziną. Do pisma dołączyła kserokopię protokołu rozprawy głównej z dnia [...] r. Sądu Rejonowego w D. sygn. akt [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
Organy administracji należycie zebrały i oceniły materiał dowodowy i na tej podstawie zasadnie dopatrzyły się ustawowych przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w trybie art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W niniejszej sprawie niesporne jest, że skarżący nie opuścił przedmiotowego lokalu dobrowolnie, lecz na skutek aresztowania go w [...] r. w związku z toczącą się przeciwko niemu sprawą karną o przestępstwa przeciwko rodzinie. Po uchyleniu aresztu na mocy postanowienia SR w D. z dnia [...] r. sygn. akt [...] (k. 2 akt adm.), skarżący nie powrócił do miejsca poprzedniego zamieszkiwania. Zakazywały mu tego orzeczenia Sądu w sprawie karnej.
Skarżący odmówił dopełnienia czynności wymeldowania z pobytu stałego, domagając się od teścia M. B. przydzielenia mu innego mieszkania (vide: protokół przesłuchania skarżącego z dnia [...] r. (k. 39 – 40 akt adm.).
Skarżący podniósł też, że próbował wejść do budynku, ale bezskutecznie, gdyż rodzina się temu sprzeciwiła, grożąc Policją.
Nadto, pozew skarżącego przeciwko M. B. o "oddalenie wymeldowania", odrzucono postanowieniem Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. sygn. akt [...].
Zebrany przez organy administracji materiał dowodowy wskazuje zatem, że skarżący nie opuścił przedmiotowego lokalu dobrowolnie, lecz na skutek legalnie podjętych środków przymusu. Pobyt w areszcie śledczym miał charakter czasowy w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy, jednakże po opuszczeniu zakładu skarżący nie powrócił do spornego lokalu. Oznacza to, że skarżący nie odzyskał utraconego posiadania tego lokalu i w dacie orzekania przez organy administracji upłynął już roczny okres przedawnienia z art. 344 § 2 kodeksu cywilnego, skutkujący wygaśnięciem roszczenia o przywrócenie stanu poprzedniego.
W konsekwencji, wystąpił też skutek w postaci trwałego opuszczenia lokalu. Nie ma też żadnego znaczenia prawnego fakt, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne lecz zostało wymuszone środkami przymusu. Nieistotny w sprawie meldunkowej jest też deklarowany przez skarżącego zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu po zakończeniu sprawy karnej. Jest to bowiem zdarzenie przyszłe, zaś ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a więc danych o miejscu pobytu osób (art. 1 ust. 2 ustawy). Pobytem stałym w rozumieniu ustawy jest zaś zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy).
Zatem sam zamiar nie ma znaczenia, jeżeli nie towarzyszy mu zamieszkiwanie, czyli pobyt w danym lokalu. Podobnie, nie ma znaczenia fakt pozostawienia w przedmiotowym lokalu rzeczy osobistych, czy też poczynienia nakładów w postaci remontu. Roszczenia z tego tytułu mają charakter cywilnoprawny i mogą być dochodzone wyłącznie przed sądem powszechnym.
Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34), obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Obowiązek meldunkowy uznać zatem należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego. Ewidencja ludności służy zaś rejestracji stanu faktycznego.
W świetle interpretacji przepisów meldunkowych, dokonanych przez Trybunał Konstytucyjny, nie ma też żadnego znaczenia stan zdrowia skarżącego. Nieistotny jest też fakt oddalenia na mocy wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...], żądania eksmisji skarżącego. Orzeczenie to zapadło bowiem w sprawie o rozwód, zaś sporny budynek stanowi własność M. B., który nie jest stroną takiego postępowania. Wreszcie, w sprawie meldunkowej organy administracji nie są władne orzec o uprawnieniu, czy przydzieleniu innego lokalu, do czego w istocie zmierzał skarżący, uzależniając dopełnienie obowiązku meldunkowego od przyznania mu innego lokalu. Stąd też nie sposób przyjąć, aby decyzja o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu, w którym nie przebywa od trzech lat, naruszała prawo. Z mocy art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy jest bowiem zobligowany do wydania decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Skoro decyzja w tym przedmiocie nie zapada na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
SJ/