Uzasadnienie
J. M. pismem z dnia [...] r. wystąpiła do Starosty [...] z wnioskiem o zwrot kwoty [...] zł tytułem niesłusznie pobranej opłaty za wydaną przez ten organ kartę pojazdu samochodu marki: [...] zarejestrowanego pod numerem rejestracyjnym [...].
Organ w piśmie z dnia [...] r., nr [...], odmówił zwrotu żądanej kwoty. Poinformował w nim, że obniżenie wysokości tej opłaty w związku ze zmianą rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421) oraz orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) nie może być podstawą zgłoszonego roszczenia. W piśmie tym organ pouczył także autorkę wniosku o przysługującym jej prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na zasadach określonych w art. 52 -54 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.). Pismo to zostało doręczone stronie w dniu [...] r.
Pismem z dnia [...] r. J. M. wniosła skargę na ten akt organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Postanowieniem WSA w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 224/10, skarga ta została odrzucona z uwagi na niewyczerpanie trybu przewidzianego w art. 52 § 3 p.p.s.a. Skarżąca przed wniesieniem skargi nie wezwała bowiem organu do usunięcia naruszenia prawa.
Kolejnym pismem z dnia [...] r. skarżąca ponownie wystąpiła do Starostwa Powiatowego w W. o zwrot niesłusznie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu samochodu marki: [...] numer rejestracyjny [...]. W odpowiedzi na ten wniosek Naczelnik Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w W. w piśmie z dnia [...] r. poinformował J.M., że podtrzymuje swoje stanowisko zajęte w piśmie z dnia [...] r. wskazując jednocześnie, że w sprawie tej została wniesiona skarga do WSA w Gliwicach. Pismo to doręczono skarżącej w dniu [...] r.
Pismem z dnia [...] r. J.M. powołując się na art. 53 § 3 p.p.s.a. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa wskazując, że w swoim wniosku z dnia [...] r. domagała się nie tylko zwrotu [...] zł, ale zwrotu także odsetek od tej kwoty za okres od [...] r.
Odpowiedzi na to wezwanie organ udzielił w piśmie z dnia [...] r. nr [...], w którym podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w poprzednich pismach z dnia [...] r. oraz [...] r. Jednocześnie organ poinformował J. M. o przysługującym jej prawie do wniesienia skargi do WSA w Gliwicach wskazując na przepisy p.p.s.a. regulujące tryb wnoszenia takiej skargi. Pismo to doręczono J. M. w dniu [...] r.
Pismem z dnia [...] r. J. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na pismo Starosty [...] z dnia [...] r., w którym udzielono jej odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego odmową wypłacenia jej kwoty [...] zł wraz z należnymi odsetkami. Uzasadniając tę skargę podała, że Starosta odmawiając wypłaty należnej jej kwoty nie respektuje wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r, sygn. akt U 6/04. Wyrokiem tym stwierdzono tymczasem niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia MI z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji R.P. Działanie takie w ocenie skarżącej nie bierze także pod uwagę faktów zwracania przez urzędy zajmujące się rejestracją pojazdów niesłusznie pobranych opłat oraz nie uwzględnia wskazówek MI podającego z których pozycji budżetu można zaspokoić żądania wnioskodawców.
W odpowiedzi na skargę Starosta [...], zastępowany przez radcę prawnego A. D., wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko organ podtrzymał dotychczasową argumentację o braku podstaw do zwrotu nadpłaconej przez skarżącą kwoty [...] zł. W obszernym uzasadnieniu wskazał m.in. na odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r., U 6/04, utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu rozporządzenia MI i skutki tego odroczenia dla orzecznictwa sądowego w świetle orzeczeń Sądu Najwyższego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. oraz zgodnie z art. 3 § 3 tej ustawy orzekanie w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Wniesiona skarga została oparta na przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poddającym jurysdykcji sądów administracyjnych sprawy skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07, [w:] ONSAiWSA 2008/2/21) wskazano, że na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przysługuje skarga do sądu administracyjnego na skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, gdyż jest to sprawa administracyjna, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności.
W uzasadnieniu tej uchwały NSA stwierdził ponadto, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty był w sprawie indywidualnej, został skierowany do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego.
Skuteczne wniesienie skargi opartej na przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ustawodawca uzależnił jednak od uprzedniego wezwania na piśmie organu do usunięcia naruszenia prawa, które - stosownie do art. 52 § 3 p.p.s.a. - należało wnieść do organu w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżąca dowiedziała się lub mogła się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu czynności. Brak dopełnienia tego obowiązku skutkował odrzuceniem przez WSA w Gliwicach poprzednio wniesionej przez J. M. skargi na akt (czynność) Starosty [...] z dnia [...] r. (prawomocne postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Gl 224/10). W postanowieniu tym WSA jednocześnie uznał, że strona skarżąca została poinformowana na jakich zasadach jest możliwe wniesienie skargi do sądu administracyjnego.
W świetle przywołanego art. 52 § 3 p.p.s.a. pismo skarżącej z dnia [...] r. należy zatem potraktować jako spóźnione wezwanie do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego odmową zwrotu części opłaty za wydaną kartę pojazdu. Gdyby natomiast uznać, że skarga została wniesiona, jak w niej wskazano, na pismo z dnia [...] r. to także skargę taką należałoby potraktować jako niedopuszczalną, gdyż faktycznie czynnością materialno-techniczną odmawiającą zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu było pismo Naczelnika Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w W. z dnia [...] r., w którym organ podtrzymał swoje stanowisko zajęte w piśmie z dnia [...] r.
Stan faktyczny kontrolowanej sprawy dowodzi, że strona dwukrotnie zgłosiła oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej żądanie wydania przez organ administracyjny aktu lub podjęcia czynności. W ocenie składu orzekającego stronie nie przysługuje wniesienia skargi na akt lub czynność organu administracji publicznej podjęte w wyniku rozpatrzenia ponowionego wniosku. Nie dotyczy to jedynie przypadków, w których organ poprzez udzielenie wadliwego pouczenia wprowadził stronę w błąd. Inaczej mówiąc powtórne zgłoszenie przez tę samą stronę tego samego żądania nie daje legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na czynność materialno-techniczną o tej samej treści. Skontrolowanie przez Sąd zgodności z prawem takiego aktu czy czynności naruszało by bowiem unormowania wynikające z art. 52 § 3 i art. 53 § 2 p.p.s.a. Nie była zatem dopuszczalna skarga do sądu administracyjnego na pismo Naczelnika Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w W. z dnia [...] r., nr [...], które stanowiło odpowiedź na ponowiony przez skarżącą wniosek o zwrot części pobranych opłat za wydaną kartę pojazdu oraz o zwrot odsetek należnych z tego tytułu.
We wcześniejszym już bowiem piśmie z dnia [...] r., nr [...], Naczelnik Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w W. udzielił skarżącej odpowiedzi na tej samej treści żądanie (pismo J.M. z dnia [...] r.). W piśmie tym zawarte zostało też po raz pierwszy stanowisko organu dotyczące żądania zwrotu części opłaty za wydaną kartę pojazdu samochodu [...], o numerze rejestracyjnym [...]. Zauważyć wreszcie należy, że w tym pierwszym piśmie powołane zostały także stosowne przepisy regulujące tryb wnoszenia skarg do sądu administracyjnego na tego rodzaju akty.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że pismo to oraz późniejsze pismo organu z dnia [...] r. dotyczyło tej samej sprawy indywidualnej, skierowane zostało do tego samego podmiotu, oparte było na tym samym uprawnieniu tego podmiotu, zaś uprawnienie to wynikało z tych samych podstaw prawnych (por. rozważania zawarte w oraz postanowieniach NSA z dnia 2 lipca 2008r., I OSK 777/08, [w:] Lex Nr 506808 oraz z dnia 28 sierpnia 2008r., I OSK 992/08, niepublik.). Powyższe powoduje, że skargę na pismo z dnia [...] r. należało uznać za niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Wyjaśnić jednocześnie należy, że przywołany pogląd Sądu nie został oparty na zarzucie powagi rzeczy osądzonej w związku z zapadłym wcześniej i wielokrotnie już przywoływanym prawomocnym postanowieniem WSA w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2010 r., II SA/Gl 224/10. Mówiąc o powadze rzeczy osądzonej (res iudicata), o jakiej mowa w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. należy mieć na uwadze negatywny skutek orzeczenia sądu administracyjnego powodujący niemożność modyfikacji tego orzeczenia w postępowaniu sądowoadminstracyjnym. Skutek taki mogą jednak wywierać orzeczenia rozstrzygające co do istoty sprawy, a zatem tylko wyroki, a nie postanowienia (w tym także kończące postępowanie w sprawie). Na takie rozumienie powagi rzeczy osadzonej wskazuje wprost art. 171 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko, co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.
Skarżącą należy pouczyć, że sprawy dotyczące wniosków o zwrot pobranych opłat za wydanie karty pojazdu mogą być rozstrzygane zarówno w postępowaniu cywilnym jak i sądowoadministracyjnym. W takim przypadku o charakterze sprawy przesądza treść żądania. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07 [w:] OSNC 2008/7-8/72, Biul. SN 2007/5/7, Wspólnota 2007/23/44, Prok. i Pr. - wkł. 2008/10/45, Lex 258519, stwierdził, że dopuszczalna jest droga sądowa do dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu, określonej w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.
Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej już uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/0, wyraził pogląd, że dopuszczalność skargi do sadu administracyjnego na akt administracyjny wydany w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu nie oznacza, że niedopuszczalna jest droga sądowa przed sądem powszechnym dla dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu.
W tym stanie rzeczy na mocy art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 p.p.s.a. Sąd skargę odrzucił.