Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego.
Skarżący A. S. na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Złożony wniosek umotywował niskimi dochodami oraz ponoszeniem stałych wydatków na lekarstwa. Z treści formularza wynika, że strona zamieszkuje wraz z niepracującą żoną i dwójką pełnoletnich synów. Skarżący jest jedynym żywicielem rodziny i utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 2.322,00 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi niewykończony dom oraz działka o powierzchni 2070 m² na której stoi ta nieruchomość. Dodatkowo skarżący wskazał, że ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu w wysokości około 509 zł oraz miesięczny koszt zakupu lekarstw w wysokości około 200 zł.
Na wezwanie Sądu skarżący w piśmie z dnia 2 maja 2013 r. wskazał, że jego żona nie osiąga żadnych dochodów, natomiast synowie otrzymują minimalne wynagrodzenie za pracę, które w całości przeznaczają na swoje potrzeby oraz na utrzymanie oddzielnego gospodarstwa będącego własnością jednego z nich. Skarżący oświadczył, że całkowita powierzchnia mieszkalna domu wynosi 108 metrów, przy czym część zamieszkiwana to jedynie 60 metrów. Pozostała część domu wymaga całkowitego remontu m.in. tynkowania, wykonania elektryki, instalacji CO, wymiany dachu, a także tynkowania z zewnątrz całego budynku. Do pisma skarżący dołączył szereg dokumentów, w tym kopię rachunku za wodę i odprowadzanie ścieków w wysokości 233,45 zł, kopię rozliczenia za energię elektryczną za okres od dnia 20 lipca 2012 r. do dnia 22 stycznia 2013 r. ze wskazaną niedopłatą w wysokości 392,52 zł i przewidywaną należnością za kolejne miesiące w okresie od dnia 22 stycznia 2013 r. do dnia 22 lipca 2013 r. w kwotach po 344,63 zł miesięcznie, a także kopie paragonów za zakup leków w kwietniu 2013r. na łączną kwotę 412,40 zł. Skarżący do pisma dołączył również kopię decyzji organu rentowego w C. z dnia [...] r. o waloryzacji świadczenia emerytalnego skarżącego, z której wynika, że od 1 marca 2013 r. wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 1921,83 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył do następuje:
Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
Ocena stanu majątkowego A. S. prowadzi do wniosku, iż nie jest on osobą, której stan majątkowy uzasadniałby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na fakt, iż skarżący prowadzi wraz z żoną wspólne gospodarstwo domowe i jest osobą dysponującą stałym miesięcznym dochodem w wysokości 1.921,83 zł netto (w świetle wyjaśnień skarżącego zawartych w piśmie z dnia 2 maja 2013 r. Sąd nie brał pod uwagę dochodów osiąganych przez jego synów uznając, że nie pozostają oni wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym). Dochód ten, w zestawieniu z kosztami postępowania sądowego, które na obecnym etapie ograniczają się w zasadzie do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł pozwala na ich uiszczenie. Z tego też względu uznano, że w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych wniosek A. S. nie zasługiwał na uwzględnienie.
Odnosząc się z kolei do wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu, to mając na względzie wskazane przez skarżącego okoliczności, należało stwierdzić, iż jest on osobą, której stan majątkowy oraz sytuacja osobista przemawiają za jego uwzględnieniem. Pomimo uzyskiwania stałego dochodu, skarżący nie posiada żadnych zasobów finansowych, ani łatwego do spieniężenia majątku, a ponadto ponosi stałe wydatki związane z leczeniem. W tym stanie rzeczy należy podkreślić, iż sytuacja finansowa skarżącego jest wyjątkowo trudna, a otrzymywane środki pieniężne zaspokajają jedynie niezbędne koszty utrzymania i nie pozwalają na poczynienie żadnych oszczędności.
Tym samym nie budzi wątpliwości, że samodzielne ustanowienie adwokata przekracza możliwości płatnicze skarżącego i mogłoby go narazić na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu siebie. Strona nie ma bowiem możliwości poniesienia tego rodzaju wydatków we własnym zakresie. W takiej sytuacji uzasadnione wydaje się przyznanie skarżącemu prawa pomocy w postaci ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu, gdyż nie sposób przyjąć, iż będzie on w stanie opłacić korzystanie z jego usług.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt. 1 tej ustawy.