Uzasadnienie
Decyzją z dnia 16 lutego 2022 r. Prezydent Miasta P. - w pkt 1 - odmówił przyznania skarżącej J.S. zasiłku pielęgnacyjnego przysługującego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w kwocie 215,84 zł miesięcznie, na okres od 1-08-2019 do 31-12-2021r. oraz – w pkt 2 - postanowił przyznać jej zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł miesięcznie, na okres od 1-01-2022 do 31-07-2025 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącą, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że skarżąca wnioskiem z dnia 12 stycznia 2022 r. wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. oraz wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...].
Organ podniósł, że po stronie wnioskodawczyni doszło do uchybienia terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych i z tej przyczyny przyznano jej świadczenie na zasadzie określonej w art. 24 ust. 2 powołanej ustawy, tj. od 1 stycznia 2022 r. (od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie świadczenia). Wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony po upływie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. W konsekwencji prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać przyznane w okresie od 1 sierpnia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r. Podkreślił, że przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustanawia ogólną zasadę, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zasiłek pielęgnacyjny ma zaś niewątpliwie wnioskowy charakter, jak to wynika z art. 23 ust. 1 tej ustawy. Ponadto organ dodał, że zgodnie z art. 24 ust. 2a powołanej ustawy, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od stwierdzenia niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W tym zakresie wskazał, że wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...] wywoływał skutki prawne od momentu uprawomocnienia się w dniu 7 października 2021 r. Niewątpliwie to właśnie z tym dniem wnioskodawczyni nabyła uprawnienie do skorzystania z zasad przyznawania świadczenia na podstawie art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednak z niego nie skorzystała w okresie trzech miesięcy, licząc od tak rozumianego dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Organ podkreślił, że wskazany w tym przepisie trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia, biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu, nie zaś od dnia jego wydania. W takim wypadku wniosek wraz z kompletem dokumentów, złożony przez osobę uprawnioną w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku, powinien być uznany za złożony w terminie (por. wyroki NSA z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1549/18 i 14 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1780/18 - orzeczenia dostępne jw.). Organ podkreślił, że przy ustalonym stanie faktycznym przyznanie skarżącej świadczenia na okres od 1-08-2019 do 31-12-2021 byłoby niezgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.
Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę od powyższej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1.08.2019 r. do 31.12.2021 r. Podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9 k.p.a., nakładającego na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez nieudzielenie skarżącej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, wynikających z regulacji zawartej w art. 15zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 1842; dalej jako ustawa COVID-19) dodany przez art. 1 pkt 24 ustawy z 9 grudnia 2020 r. (Dz. U. 2020, poz. 568) o zmianie ustawy COVID-19. Zarzuciła również naruszenie przez organ art. 8 k.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, polegające na obciążeniu strony konsekwencjami bezczynności i błędów organów administracji publicznej, poprzez nieudzielanie skarżącej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, wynikających z regulacji zawartej w art. 15zzzzzn2 wymienionej ustawy z 2 marca 2020 r.
Podniosła także zarzut naruszenia przez organ art. 15zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie.
Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w zaskarżonej części.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.) - na wniosek organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem decyzja organu odwoławczego w zaskarżonej części dotyczącej odmowy przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1.08.2019 r. do 31.12.2021 r., została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego wymienionych w skardze, a także przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2021 r., poz. 2095; dalej również jako ustawa z dnia 2 marca 2020 r.).
Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w całości, w tym w zakresie pkt 1 tej decyzji – zawierającego kwestionowane w skardze rozstrzygnięcie o odmowie przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1-08-2019 do 31-12-2021r.
Powodem odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za wymieniony okres było przyjęcie przez organ, że doszło do uchybienia przez skarżącą terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) i z tej przyczyny przyznano jej świadczenie na zasadzie określonej w art. 24 ust. 2 powołanej ustawy, tj. od 1 stycznia 2022 r. czyli od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie świadczenia.
Z akt sprawy wynika, że wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w dniu 12 stycznia 2022 r., a zatem po upływie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...]r. zmieniającego orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Wymieniony wyrok uprawomocnił się bowiem 7 października 2021 r.
Prawidłowo zatem organ ustalił, że doszło do uchybienia terminu wskazanego w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż początkiem biegu tego terminu jest – jak przyjął organ – data uprawomocnienia się wyroku. Nie ulega bowiem wątpliwości, co również podkreślił organ odwoławczy, że wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...] wywoływał skutki prawne od momentu uprawomocnienia się w dniu 7 października 2021 r.
Jednakże w związku z powyższymi ustaleniami dotyczącymi uchybienia terminu przez skarżącą organ był zobowiązany – zgodnie z art. 15zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. – zawiadomić stronę o uchybieniu terminu i wyznaczyć jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Pominięcie skierowania do skarżącej zawiadomienia, o którym była mowa wyżej – stanowiło niewykonanie obowiązków organu w zakresie informowania strony. W związku z tym doszło do naruszenia przez organy obydwu instancji przepisów art. 9 k.p.a i art. 79a k.p.a. dotyczących obowiązku udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a ponadto wskazanego wyżej art. 15zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r.
W konsekwencji tego, decyzja organu odwoławczego w zaskarżonej części oraz decyzja organu I instancji w części dotyczącej pkt 1, tj. odmowy przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1.08.2019 r. do 31.12.2021 r., zostały wydane z naruszeniem art. 8 K.p.a. oraz art. 7 K.p.a., który zobowiązuje organ do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że naruszenie wymienionych wyżej przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło kwestii o znaczeniu kluczowym dla prawidłowego przeprowadzenia czynności postępowania.
Wobec tego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania dotyczące obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i o wyznaczeniu jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.