Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Wójt Gminy K. zawiesił do dnia [...] r. postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego oraz zbiornika na nieczystości na nieruchomości położonej w K. i oznaczonej jako działka nr [...]. Postanowienie to zostało oparte na przepisie art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. nr 15, poz. 139 ze zm. Po rozpatrzeniu zażalenia J. G., orzeczenie to utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej SKO) postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że postanowienie Wójta nie narusza prawa, albowiem Rada Gminy K. podjęła w dniu [...] r. uchwałę Nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w miejscowości K. w gminie K..
Skarga J. G. na to postanowienie SKO została następnie odrzucona postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 29 września 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 1518-1519/03.
Pismem z dnia [...] r. J. G. wystąpił do SKO w C. o stwierdzenie nieważności szeregu orzeczeń (decyzji i postanowień) Wójta Gminy K. jak i SKO w C., w tym opisanego wyżej postanowienia Wójta Gminy K. oraz utrzymującego go w mocy postanowienia SKO w C.. W uzasadnieniu pisma wnoszący je powołał się na przepis art. 85 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717 ze zm.) wskazując, że dalsze prowadzenie sprawy ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla opisanej na wstępie inwestycji po dniu 11 lipca 2003 r. było bezprawne skoro sprawa ta została zakończona decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. Nr [...], co potwierdza także postanowienie tego organu z dnia [...] r. Nr [...].
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego SKO w C. w oparciu o art. 158 § 1 w związku z art. 126 i art. 156 § 1 pkt 2 odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy K. z dnia [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że kontrolowane postanowienie nie zawiera wady prawnej uzasadniającej stwierdzenie jego nieważności w oparciu o przepisy art. 156 § 1 w związku z art. 126 k.p.a. Zostało ono wydane w oparciu o przepis art. 45 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, a zatem brak jest podstaw do twierdzenia, iż wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa czy też bez podstawy prawnej. Postanowienie to zostało także wydane przez właściwy organ, sprawa została rozstrzygnięta po raz pierwszy, zostało ono skierowane do osób będących stronami w sprawie, było ono wykonalne w dniu jego wydania i jego wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą.
Pismem opatrzonym datą [...] r., które wpłynęło do SKO w C. w dniu [...] r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymując wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy K. z dnia [...] r. oraz domagając się rozpatrzenia spraw z jego udziałem.
SKO w C. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], utrzymało w całości zaskarżone postanowienie w mocy. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., a w jego uzasadnieniu podtrzymało stanowisko zajęte w swoim poprzednim postanowieniu wskazując, że wnioskodawca nie wskazał żadnej nowej okoliczności, która miałaby wpływ na podjęcie innego rozstrzygnięcia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. G. podważył zasadność opisanego postanowienia wskazując, że SKO w C. prawomocnym postanowieniem z dnia [...] r. ustaliło termin zakończenia sprawy w [...] r., a zatem wszelkie rozstrzygnięcia zapadłe w sprawie po tej dacie są sprzeczne z tym postanowieniem i przepisami k.p.a.
W odpowiedzi na skargę SKO w C. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Sporządzonym na wezwanie Sądu pismem z dnia [...] r. SKO w C. wskazało, że wniosek J. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do tego organu w dniu [...] r., a informacja o tym czy wniosek ten został osobiście złożony przez stronę, czy też za pośrednictwem poczty jest umieszczona na pieczątce potwierdzającej jego wpływ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazał skarżący, Sąd rozstrzygnął jednak sprawę w jej granicach nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co wynika z dyspozycji zawartej w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej P.p.s.a. Poddane kontroli Sądu postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. w ocenie składu orzekającego nie mogło się ostać, gdyż zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, ze instytucja stwierdzenia nieważności znajduje zastosowanie tylko do tych postanowień, co do których przepisy przewidują prawo wniesienia zażalenia (jako środka prawnego konkretnego). Zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień od których przysługuje zażalenie stosuje się odpowiednio art. 145 – 152 oraz art. 156 – 159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienie. Wobec powyższego należy stwierdzić, że skoro stosownie do art. 101 § 3 k.p.a. na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania przysługuje zażalenie, to istniały podstawy prawne do wszczęcia przez SKO na wniosek skarżącego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia tego organu wydanego w trybie art. 45 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Odrębną sprawą wymagającą zajęcia stanowiska przez skład orzekający jest kwestia czy stronie niezadowolonej z postanowienia samorządowego kolegium odwoławczego wydanego w trybie art. 158 § 1 k.p.a. przysługuje prawo zwrócenia się do tego organu w oparciu o art. 127 § 3 w związku z art. 144 k.p.a. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stosownie do przepisu art. 144 k.p.a. do postanowień mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań, o ile nie zostały uregulowane w rozdziale 11 tej ustawy, zatem skoro w rozdziale tym ustawodawca nie uregulował kwestii środków odwoławczych przysługujących od postanowień wydawanych w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, odpowiednie zastosowanie – zdaniem Sądu – winny w tym przypadku znaleźć przepis art. 127 § 3 k.p.a. Wykładnia taka wynika wprost z wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania.
Brak jest też podstaw do przyjęcia stanowiska, że przepis ten nie może zostać zastosowany do postanowień na które przysługuje zażalenie, wydawanych w trybach nadzwyczajnych. Warunkiem skuteczności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej w formie postanowienia przez organy wymienione w art. 127 § 3 k.p.a. jest jednak zachowanie ustawowego siedmiodniowego terminu do jej wniesienia określonego w art. 141 § 2 k.p.a. Organ wymieniony w art. 127 § 3 k.p.a. jest zaś obowiązany w toku postępowania wstępnego zbadać, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony w przewidzianym przepisami terminie.
Z akt sprawy tymczasem wynika, że postanowienie SKO z dnia [...] r. Nr [...] doręczono J. G. w dniu [...] r. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał więc w dniu [...] r. Tymczasem skarżący wniosek o ponowne rozpatrzenie przez Kolegium sprawy zakończonej przywołanym postanowieniem złożył bezpośrednio w organie w dniu [...] r., a zatem z uchybieniem terminu przewidzianego w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 września 2001r. (sygn. akt II SA 1866/00 – LEX 55303) rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (por. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) bowiem narusza zasadę wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. Powyższe stanowisko NSA odnoszące się do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją administracyjną zachowuje także swoją aktualność w odniesieniu do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej postanowieniem w oparciu o wniosek strony wniesiony z uchybieniem terminu określonego w art. 141 § 2 k.p.a.
Wobec powyższego przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanego postępowania należy stwierdzić, że z uwagi na złożenie przez stronę po terminie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz braku wniosku o przywrócenie tego terminu, SKO miało obowiązek w oparciu o przepis art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium zastosuje się do powyższego wskazania.
W tym stanie rzeczy Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł po myśli art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd nie orzekał, gdyż skarżącemu udzielono prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi.