Uzasadnienie
Pismem z dnia 28 grudnia 2015 r. A. i K. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności robót budowlanych.
W związku z powyższym na podstawie zarządzenia z dnia 29 stycznia 2016 r. wezwano skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W wyznaczonym terminie skarżący uiścili wymaganą opłatę sądową.
Z kolei w dniu 25 lutego 2016 r. (data wpływu do Sądu) skarżący złożyli na drukach urzędowych formularzy PPF wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.
Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 82/16 zwolniono skarżących od kosztów sądowych oraz ustanowiono dla skarżących adwokata z urzędu.
W niniejszej sprawie prawomocnym wyrokiem z dnia 2 czerwca 2016 r. tut. Sąd oddalił skargę A. i K.S.
Pismami z dnia 8 i 26 września 2016 r. skarżący zwrócili się z wnioskiem o zwrot wpisu sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje
Zgodnie z treścią art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§2).
W myśl zaś art. 232 § 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy oraz zażalenia na postanowienie w przedmiocie ukarania grzywną, jeżeli zażalenie zostało uwzględnione. Postanowienie w przedmiocie zwrotu wpisu może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Ponadto zgodnie z art. 201 § 1 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a.
Wreszcie zgodnie z art. 225 p.p.s.a. opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt.
W przedmiotowej sprawie żadna ze wskazanych wyżej sytuacji nie zaistniała. Tym samym uiszczony przez skarżących wpis sądowy w kwocie 500 zł nie podlegał zwrotowi. Trzeba bowiem wyjaśnić, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie, zwolnienie od kosztów sądowych nie ma mocy wstecznej. Stronę, która została zwolniona od kosztów sądowych, traktuje się jako objętą zwolnieniem dopiero od daty uprawomocnienia się postanowienia o przyznaniu tego dobrodziejstwa procesowego. Prawo pomocy nie może natomiast rozciągać się na opłaty sądowe, które zostały pokryte wcześniej (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1658/06 i z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04). To oznacza, że jeżeli skarżący przed wydaniem postanowienia o zwolnieniu od kosztów sądowych uiścili wymagany wpis w prawidłowej wysokości, to fakt wydania tego postanowienia nie powoduje zwolnienia z rzeczonej opłaty, a co za tym idzie nie umożliwia zwrotu środków finansowych, które przekazano w jej ramach Sądowi.
Wniosek taki płynie bowiem z faktu, iż obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości zwrotu opłaconych przez stronę kosztów sądowych tylko dlatego, że w późniejszej fazie postępowania zostali oni objęci prawem pomocy.
W powołanej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest bowiem unormowania, z którego wynikałoby, że przesłanką zwrotu prawidłowo uiszczonego wpisu może być późniejsze przyznanie stronie prawa pomocy, choćby nawet prawo to obejmowało zwolnienie strony od kosztów sądowych w całości. Nie budzi więc wątpliwości, że dokonanie zwrotu opłaty byłoby w takiej sytuacji pozbawione podstawy prawnej.
Reasumując należy stwierdzić, że nie można zwrócić skarżącym wpisu sądowego od skargi, gdyż taka ewentualność ma miejsce w przypadkach określonych w art. 232 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku pisma odrzuconego lub cofniętego, a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Aby zostać zwolnionym od uiszczenia wpisu skarżący powinni byli złożyć stosowny wniosek najpóźniej do czasu wyznaczonego na wykonanie wezwania do uiszczenia wpisu (7 dni od doręczenia zarządzenia w przedmiocie wpisu). Skarżący zaś takiego wniosku nie złożyli w tym terminie i uiścili wpis. Późniejszy wniosek, ze względu na brak możliwości przyznania postanowieniu w przedmiocie prawa pomocy mocy wstecznej, nawet w przypadku jego uwzględnienia nie powoduje zwrotu wpisu od skargi, który już został uiszczony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt I OZ 1549/15).
Z tych względów wniosek skarżących o zwrot wpisu uznać należało za niezasadny i na wskazanej podstawie prawnej orzec jak w sentencji.