Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta R. ustalił obecnie skarżącemu A.A. nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny za okres od 1 października 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. w kwocie 863,36 zł i zażądał jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 8 marca 2021 r.
Pismem z dnia 19 marca 2021 r., nadanym w tym samym dniu w polskiej placówce pocztowej, skarżący wniósł o uzupełnienie powyższej decyzji, powołując się przy tym na art. 111 § 1 k.p.a.
Organ I instancji pismem z dnia 25 marca 2021 r. przesłał w/w wniosek skarżącego wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach jako odwołanie, ponieważ w ocenie organu I instancji z jego treści wynikało, że strona nie jest zadowolona z decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zawiadomieniem z dnia [...] r. poinformowało o przekazaniu wniosku skarżącego z dnia 19 marca 2021 r. organowi I instancji w trybie art. 65 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy zauważył, że skarżący wyraźnie wskazał, że żąda uzupełnienia wydanej decyzji co do rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 1 k.p.a. Do załatwienia takiego wniosku właściwy jest organ, który wydał decyzję, co do której złożono ten wniosek. Dodatkowo organ odwoławczy poinformował skarżącego o treści art. 111 k.p.a. podkreślając, że niniejsze zawiadomienie nie ogranicza w żaden sposób jego praw, ponieważ po rozpatrzeniu przez organ I instancji wniosku o uzupełnienie decyzji, od dnia doręczenia przez ten organ postanowienia w zakresie tego wniosku, skarżącemu będzie służyło prawo wniesienia odwołania od decyzji.
Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji orzekł o odmowie uzupełnienia swojej decyzji z dnia [...] r. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 10 maja 2021 r.
Pismem z dnia 19 maja 2021 r., nadanym w tym samym dniu w polskiej placówce pocztowej, skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...]r.
Zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem, organ odwoławczy na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w treści zaskarżonej decyzji skarżący został prawidłowo pouczony, iż od decyzji przysługuje mu prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem organu I instancji w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji. Zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 8 marca 2021 r. Natomiast odwołanie od tej decyzji zostało nadane na poczcie w dniu 19 maja 2021 r., tj. po terminie ustawowym do jego wniesienia. Termin ten zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. upłynął z dniem 22 marca 2021 r.
Dodatkowo w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy, powołując się na art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą COVID-19, wyznaczył skarżącemu termin 30 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił:
- 1. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 156 § 1 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia z rażącym naruszeniem prawa, gdyż w przedmiotowej sprawie organ nie uwzględnił jego wniosku o uzupełnienie decyzji organu I instancji, jak również własnego zawiadomienia z dnia [...] r.;
- 2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy, polegającego na tym, że postanowienie organu I instancji o odmowie uzupełnienia decyzji zostało mu doręczone w dniu 10 maja 2021 r., a odwołanie od decyzji wniósł w dniu 19 maja 2021 r.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Organ odwoławczy dodatkowo wskazał, że skarżący pomimo wyznaczenia mu w trybie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, takiego wniosku nie złożył.
Organ stwierdził ponadto, że skarżący w skardze zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji, co do których Kolegium nie może się ustosunkować z uwagi na to, że odwołanie zostało złożone po terminie i termin ten nie został przywrócony, a zatem sprawa nie podlegała merytorycznemu rozpatrzeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty okazały się uzasadnione.
Wskazać na wstępie przyjdzie, że nie sposób oprzeć się wrażeniu, iż organ odwoławczy nie tylko nie zauważył istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych znajdujących potwierdzenie w aktach administracyjnych, ale także nie zapoznał się z treścią skargi.
Przede wszystkim organowi całkowicie umknęło, że skarżący w terminie otwartym do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, złożył wniosek o uzupełnienie tej decyzji w trybie art. 111 § 1 k.p.a. Pojawiające się wątpliwości organu I instancji odnośnie charakteru tego wniosku rozwiał sam organ odwoławczy w zawiadomieniu z dnia [...] r., w którym poinformował o przekazaniu wniosku o uzupełnienie decyzji organowi I instancji celem jego rozpatrzenia. Z kolei organ I instancji, postępując zgodnie z zaleceniem organu odwoławczego i zgodnie z intencją skarżącego, rozpoznał wniosek o uzupełnienie decyzji i w dniu [...] r. wydał postanowienie w tym przedmiocie.
Przypomnieć w tym miejscu przyjdzie, choć wydawać by się mogło, że jest to znane stronom niniejszego postępowania, że zgodnie z art. 111 § 1 k.p.a. strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący złożył takie żądanie z zachowaniem przewidzianego terminu. Decyzja organu I instancji została mu bowiem doręczona w dniu 8 marca 2021 r. (co jest w sprawie bezsporne), natomiast wniosek zawierający żądanie uzupełnienia decyzji został przez skarżącego wniesiony w dniu 19 marca 2021 r., co wynika z datownika placówki pocztowej umieszczonego na dołączonej do akt kopercie, w której wniosek ten został nadany.
Z kolei zgodnie z art. 111 § 1b k.p.a. uzupełnienie lub odmowa uzupełnienia decyzji następuje w formie postanowienia. Takie postanowienie wydane zostało przez organ I instancji w dniu [...] r. i doręczone skarżącemu w dniu 10 maja 2021 r., co wynika ze znajdującego się w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru.
Przepis art. 111 § 2 k.p.a. stanowi natomiast, że w przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w § 1b, termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia. Wobec doręczenia skarżącemu postanowienia o odmowie uzupełnienia decyzji w dniu 10 maja 2021 r., termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. rozpoczął swój bieg w dniu 11 maja 2021 r. i upływał z dniem 24 maja 2021 r. Skoro zatem skarżący wniósł odwołanie w dniu 19 maja 2021 r. (okoliczność bezsporna), to oznacza, że wniósł je z zachowaniem ustawowego terminu.
W świetle powyższych okoliczności brak było jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia w trybie art. 134 k.p.a. uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Co więcej, w ocenie Sądu pominięcie i nie zastosowanie przez organ odwoławczy regulacji z art. 111 § 2 k.p.a. nosi znamiona rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które w istocie doprowadziło do pozbawienia skarżącego prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ II instancji (art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 15 k.p.a.).
Tak daleko idących skutków zaskarżonego postanowienia można było uniknąć po wniesieniu przez skarżącego skargi. Wymagało to jednak zapoznania się z treścią sformułowanych w skardze zarzutów i ich zweryfikowania ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Wówczas możliwe stałoby się rozważenie wydania przez organ odwoławczy postanowienia autokontrolnego w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Tymczasem jak wynika z treści odpowiedzi na skargę, organ nie tylko nie ustosunkował się do podniesionych w niej zarzutów lecz w ogóle się z nimi nie zapoznał, o czym świadczy zawarte w odpowiedzi na skargę stwierdzenie, jakoby skarżący "powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji".
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy rozpozna merytorycznie odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji z dnia [...] r.
Na marginesie zauważyć jeszcze przyjdzie, że organ błędnie zastosował art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Przepis ten, w przypadkach w nim przewidzianych, nakłada na organ obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia w tym zawiadomieniu 30-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Nie powinno budzić wątpliwości, że zawiadomienie takie stanowi odrębną czynność organu i brak jest podstaw do jego zamieszczania w uzasadnieniu ostatecznego rozstrzygnięcia. Wydaje się również, że intencją ustawodawcy było ułatwienie stronom dochodzenia swoich praw w przypadku uchybienia wskazanym terminom w okresie obowiązywania stanu epidemii. To zaś implikuje taką wykładnię omawianego przepisu, która winna skutkować uznaniem, że zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie winno wyprzedzać wydanie rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W świetle jednak wcześniejszych rozważań, kwestia i waga naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 pozostają bez wpływu na wynik niniejszej sprawy.
Dodać jeszcze wypadnie, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.