Uzasadnienie
Pełnomocnik B. J. i M. J. wniósł skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r., na podstawie którego utrzymano w mocy rozstrzygniecie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...]r., nr [...] w części wymierzającej skarżącym grzywnę w wysokości 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w decyzji tego organu z dnia [...]r., nr [...], polegającego na rozbiórce obiektów budowlanych na nieruchomości położonej w L.. W skardze zawarto wniosek adresowany do organu o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.), względnie zwrócono się z wnioskiem do Sądu, wnosząc o wstrzymanie wykonania wyżej wymienionego aktu na zasadzie 61 § 3 p.p.s.a. Motywując wniosek pełnomocnik strony podniósł, że skutkiem zaskarżonego postanowienia będzie pozbawienie skarżących środków finansowych, niezbędnych do utrzymania życia na dotychczasowym poziomie, co narazi ich nie tylko na niepowetowane i trudne do odwrócenia skutki finansowe, ale również wyrządzi stronom znaczną szkodę.
Podkreślono przy tym, że brak wstrzymania spowoduje iluzoryczność kontroli sądowej zaskarżonego postanowienia, a ponadto nie zapewni maksymalnej efektywności tej kontroli, w konsekwencji nie będzie możliwa skuteczna realizacja orzeczenia sądowego.
Organ w odpowiedzi na skargę nie odniósł się do wniosku pełnomocnika strony skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do Sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z uwagi na fakt, że instytucja ta jest wyjątkiem od zasady wykonalności ostatecznych aktów administracyjnych, ewentualne uwzględnienie takiego wniosku strony musi być szczególnie umotywowane. Jednak to na stronie występującej z takim wnioskiem spoczywa obowiązek przedstawienia konkretnych okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, a zatem czy zastosowanie tej instytucji w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt II GSK 2060/11, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W realiach rozpoznawanej sprawy chodzi o ocenę, czy może powstać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wywołane uiszczeniem przez skarżących wymierzonej grzywny, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uchylenia postanowienia organu administracji zapłata ta nie powinna być dokonywana. Ponieważ Sąd nie orzeka o wstrzymaniu wykonania aktu z urzędu, nie może więc sam stwierdzić, czy wykonanie aktu spowoduje takie zagrożenia. W ocenie Sądu pełnomocnik B. J. i M. J. nie przedstawił okoliczności, a nadto żadnych dokumentów, które mogłyby uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Ograniczenie się do twierdzeń, że uiszczenie wymierzonej grzywny w wysokości 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych pozbawi skarżących środków do życia na obecnym poziomie i wyrządzi im znaczną szkodę bez poparcia tego odpowiednimi dokumentami czy wyliczeniami, nie jest wystarczające do zastosowania instytucji wstrzymania wykonania aktu, tym bardziej, kiedy wnioskodawca powołuje się na konieczność utrzymania dotychczasowej sytuacji finansowej celem prawidłowej realizacji zadań przedsiębiorcy i współdzierżawcy.
Sąd nie może bowiem dokonać oceny, czy skutek, na który powołuje się strona, jest prawdopodobny, szczególnie w sytuacji braku jakichkolwiek danych na temat dochodów osiąganych przez skarżących, w tym dochodów z działalności gospodarczej. Nie można z góry założyć, że zapłata grzywny może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącym znacznej szkody bądź trudne do odwrócenia skutki w przypadku wzruszenia postanowienia, na podstawie którego należności te zostaną zapłacone czy wyegzekwowane. Każdy akt administracyjny zobowiązujący do uiszczenia należności jest dolegliwością finansową, wpływającą na sytuację finansową zobowiązanego, jednak co do zasady nie oznacza to wyrządzenia szkody, poza tym ma niewątpliwie charakter odwracalny.
Skarżący bowiem nie tylko mogą uniknąć zapłacenia całej kwoty grzywny wykonując egzekwowany obowiązek, ale również - nawet w razie uiszczenia bądź ściągnięcia grzywny - mają możliwość złożenia wniosku o jej zwrot, o ile obowiązki te zostały wykonane. W myśl bowiem art. 125 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu.
Natomiast art. 126 tej ustawy stanowi, że na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w całości lub w części.
Pełnomocnik we wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia organu drugiej instancji w istocie nie wskazał żadnych konkretnych, zindywidualizowanych okoliczności, uzasadniających ten wniosek, poza ogólnymi stwierdzeniami związanymi ze zmianą sytuacji majątkowej strony. Nie zasługują na uwzględnienie również twierdzenia autora wniosku, że brak wstrzymania wykonania aktu spowoduje mniejszą efektywność kontroli sądowej czy trudności w realizacji orzeczenia sądowego, skoro instytucja ta jest wyjątkiem od zasady wykonalności ostatecznych aktów administracyjnych. Przyjęcie takiego stanowiska oznaczałoby, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu z jakiejkolwiek przyczyny, na przykład braku wniosku skarżącego, z góry ograniczałoby prawa strony do skutecznej ochrony, z czym nie sposób się zgodzić. Mając powyższe rozważania na uwadze nie można przyjąć - zdaniem Sądu - że wnioskodawca wykazał czy choćby uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonego postanowienia stwarza po stronie skarżących niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.
W związku z powyższym, na podstawie art. 61 § 3 oraz § 5 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.