Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy L., jako organ wyznaczony do załatwienia sprawy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...], wszczął na wniosek H. S. - P., postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości położonej w Z., oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność wnioskodawczyni, z nieruchomościami oznaczonymi jako działki:
- - nr [...] stanowiącej własność T. O.,
- - nr [...] stanowiącej własność Gminy Z.,
- - nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa.
Po przeprowadzeniu wymaganego postępowania Wójt Gminy L. decyzją z dnia [...] r. nr [...] umorzył postępowanie rozgraniczeniowe przedmiotowych nieruchomości oraz postanowił o przekazaniu sprawy do sądu, wskazując w uzasadnieniu, że przebieg granicy nie został ustalony w żadnym punkcie przebiegu granicy, a strony nie wykazały woli do zawarcia ugody.
W następstwie podjętego rozstrzygnięcia Wójt Gminy L. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] ustalił koszty wskazanego postępowania rozgraniczającego na łączną kwotę 5.000,00 zł i zobowiązał do poniesienia tych kosztów w równych częściach: H. S.-P., Gminę Z., T. O. oraz Starostę [...]. Każdy ze wskazanych podmiotów został zobowiązany do uiszczenia 25% ww. kosztów tj. do zapłaty kwoty po 1.250,00 zł.
W zażaleniu na powyższe postanowienie T. O. wniósł o jego zmianę poprzez odstąpienie od obciążania go kosztami rozgraniczenia nieruchomości, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie żalącego się, koszty postępowania rozgraniczającego powinna ponieść tylko wnioskodawczyni zwłaszcza, że właściciele wiedzieli, gdzie przebiega granica pomiędzy ich nieruchomościami. W konsekwencji, strony nie były w sporze odnośnie przebiegu granicy pomiędzy swoimi nieruchomościami. Dlatego też, przeprowadzenie postępowania rozgraniczającego nie leżało w jego interesie, a zatem nie powinien on ponosić kosztów tego postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło zaskarżone postanowienie pierwszoinstancyjne w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż koszty rozgraniczenia obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości. Pogląd ten został wywiedziony z zawartej w art. 152 Kodeksu cywilnego regulacji stanowiącej, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Kolegium przywołało w tej mierze uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 5/06 z dnia 11 grudnia 2006 r., w której Sąd uznał, że: "(...) art. 152 k.c. stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia także wówczas, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej.
Sąd wziął pod uwagę, że w postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a wobec tego nie powinien on ponosić kosztów rozgraniczenia. Jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej". Zdaniem Kolegium, z zaskarżonego postanowienia nie wynika jednoznacznie sposób obliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Wskazano, że wysokość tych kosztów powinna być ustalana dla każdej ze stron indywidualnie, stosownie do nakładów pracy poniesionych przy ustalaniu konkretnej granicy między nieruchomościami.
Ustalając koszty postępowania organ I instancji winien ocenić ilość punktów granicznych, długość granic oraz inne czynniki wpływające na koszty oraz korzyści, jakie z ich ustalenia uzyskali poszczególni właściciel nieruchomości.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy L. ustalił koszty postępowania w kwocie 5.000,00 zł i zobowiązał do ich uiszczenia w terminie 14 dni:
- - wnioskodawczynię H. S.-P. w wysokości 50% wskazanych kosztów tj. zapłaty kwoty 2.500 zł;
- - Gminę Z. w wysokości 12,5% wskazanych kosztów tj. zapłaty kwoty 625 zł;
- - T. O. w wysokości 25% wskazanych kosztów tj. zapłaty kwoty 1.250 zł;
- - Starostę [...] w wysokości 12,5% wskazanych kosztów tj. zapłaty kwoty 625 zł.
W uzasadnieniu organ powołał argumentację wcześniej podniesioną przez organ II instancji, a związaną z tym iż postępowanie toczyło się na wniosek i w interesie wnioskodawczyni. Wskazano, że zastosowano normę art. 152 k.c. i zgodnie z tą zasadą połową kosztów obciążono wnioskodawcę, a drugą połowę kosztów rozłożono na właścicieli nieruchomości sąsiednich. Podniesiono, że przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego nie określają zasad podziału kosztów pomiędzy uczestników postępowania rozgraniczeniowego, a ustalenie stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami leży w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości sąsiednich. Drugą połowę kosztów postępowania rozgraniczeniowego podzielono w ten sposób, że T. O., z uwagi na dwa punkty trójgraniczne zobowiązany jest do zapłaty kwoty 1.250 zł, a Gmina Z. i Skarb Państwa, mając po jednym punkcie trójgranicznym zobowiązane zostały do zapłaty kwoty 625 zł każdy.
Wskazano, że zgodnie z tezą uchwały podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 11 grudnia 2006 r. (sygn. I OPS 5/06), organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która zażądała wszczęcia postępowania.
Koszty postępowania to koszt prac geodezyjnych, zlecony geodecie zgodnie z zawartą umową z dnia [...] r. na wykonanie rozgraniczenia działki nr [...] z działkami sąsiednimi. Zakres prac obejmował: wykonanie czynności technicznych rozgraniczeniowych, przygotowanie dokumentacji geodezyjnej potrzebnej do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości lub przygotowanie dokumentacji do przekazania sprawy do sądu. Wskazano, że termin płatności wynika z art. 47 Ordynacji podatkowej.
Zażalenie na to postanowienie złożył T. O. W całości podtrzymał on argumenty podnoszone w poprzednim zażaleniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaskarżonym postanowieniem utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało, iż zgodnie z art. 262 Kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony lub zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Odniosło się ponownie do uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. (sygn. I OPS 5/06) – wszystkie orzeczenia przytoczone w uzasadnieniu na www.orzeczenia.nsa.gov.pl, Jak jednak stwierdziło Kolegium, prawo obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego w częściach równych, stanowi jedynie możliwość (ze względu na całokształt sprawy) a nie obowiązek.
Odnosząc się do podnoszonych zarzutów, że żalący się nie był inicjatorem postępowania i że nie istnieje spór co do przebiegu granicy, organ wskazał, zarzut ten strona mogła podnosić na etapie postępowania, gdyż wówczas mogło to uzasadniać odstąpienie od rozgraniczania nieruchomości. Podniesiono, że interes prawny jest kategorią obiektywną, a twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż domaga się ona konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostawałaby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie organu II instancji wniosła H. S.-P. Skarżąca wskazywała, że kosztami postępowania powinny zostać obciążone wszystkie strony postępowania po równo, ponieważ rozgraniczenie jest prowadzone w interesie wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Podnosiła, że brak jest podstaw, by tylko skarżąca ponosiła 50% wszystkich kosztów tego postępowania. Uzupełniając skargę w kolejnym piśmie wskazała, że tak samo jak u niej, tak również u T. O., ustalane były dwa punkty trójgraniczne, dlatego nie może się ona zgodzić na tak znaczącą różnicę w kosztach rozgraniczenia działek. Skarżąca wskazała także, że granica działek została przesunięta w jej stronę, w związku z czym jej działka została zmniejszona, a działka T. O. uległa zwiększeniu.
W związku z tym płaci ona zawyżoną kwotę podatku od nieruchomości. Podniosła również, że w 2010 r. zleciła pomiar swojej działki prywatnej firmie geodezyjnej, jednak T. O. – właściciel sąsiadującej działki, nie podpisał protokołu z pomiaru i w związku z czym sporządzony pomiar okazał się nieprzydatny.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
Jak trafnie podniosło Kolegium w odpowiedzi na skargę, skarżąca nie wniosła zażalenia od postanowienia organu I instancji. Na etapie postępowania administracyjnego nie kwestionowała zatem sposobu podziału kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Rozpoznając jedynie zażalenie T. O., Kolegium nie było władne do wydania orzeczenia na jego niekorzyść, chyba że rozstrzygnięcie rażąco naruszałoby prawo lub interes społeczny (art. 139 kpa w zw. z art. 144 kpa). Tymczasem w niniejszej sprawie brak podstaw do stwierdzenia przesłanek wyłączających zakaz reformationis in peius.
Przepis art. 152 kc, stanowi o obciążeniu właścicieli nieruchomości sąsiednich kosztami rozgraniczenia po połowie. Oczywiste jest, że ta zasada może mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy rozgraniczenie dotyczy dwóch nieruchomości. W niniejszej sprawie przedmiotem rozgraniczenia były cztery nieruchomości w punktach granicznych opisanych przez organ I instancji. Liczba wspólnych punktów granicznych była różna. Nie sposób więc przyjąć, że koszty postępowania należało rozdzielić w częściach równych, czy proporcjonalnie do liczby punktów granicznych. Skarżąca została zaś obciążona jedynie połową tych kosztów. Fakt, że pozostałą część rozdzielono na pozostałych właścicieli nie może być zatem kwalifikowany w kategoriach rażącego naruszenia prawa, czy interesu społecznego.
Podniesiona w skardze argumentacja mogłaby być rozważana jedynie wówczas, gdyby skarżącą wniosła zażalenie na postanowienie organu I instancji. Wówczas Kolegium władne było do podjęcia rozstrzygnięcia na jej korzyść.
W okolicznościach niniejszej sprawy brak zatem podstaw do kwestionowania zaskarżonego postanowienia, wydanego w trybie art. 262 kpa z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym oraz przepisami procedury administracyjnej.
Stąd też wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdzając prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadniały przepisy art. 119 pkt 3 i art. 120 cyt. ustawy.
ec