Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją nr [...], z dnia 17 stycznia 2022 roku nakazał A.W. oraz B. i D. P. rozbiórkę rozbudowanej od strony południowej części budynku mieszkalnego, jednorodzinnego przy ulicy [...] w P. w zakresie obejmującym część mieszkalną parterową z poddaszem użytkowym o wymiarach 4,46 m x 9,75 m usytuowaną na terenie działek nr 1 i 2.
W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez A. W. decyzją z dnia 5 maja 2022 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości wymienioną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo ustalił, iż w 1997 roku inwestorzy – B. i D. P. - dokonali samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr 1 przy ulicy [...] o pomieszczenia mieszkalne usytuowane na terenie działek nr 1 oraz 2. Okoliczność ta, zgodnie z art. 48 pr. bud., stanowi podstawę do wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Z uwagi jednak na nowelizację Prawa budowlanego, która w art. 49f wprowadziła procedurę uproszczonego postępowania legalizacyjnego, zasadnie PINB przeanalizował przesłanki do wszczęcia postępowania w tym trybie i zasadnie uznał, iż przesłanki te zostały spełnione. Nie budzi bowiem wątpliwości, że obiekt powstał bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, a od zakończenia jego budowy minęło co najmniej 20 - 25 lat. Zasadnie zatem organ I instancji nałożył na obecnego właściciela obowiązek przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej.
Ww. dokumentacja nie została jednak przedłożona, w związku z powyższym PINB nakazał dokonanie rozbiórki rozbudowanej od strony południowej części budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ulicy [...] w P. w zakresie obejmującym część mieszkalną parterową z poddaszem użytkowym o wymiarach 4,46 m x 9,75 m usytuowaną na terenie działek nr 1 i 2.
Organ wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 52 ustawy Prawo budowlane inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 49i Prawa budowlanego. Przedmiotowa rozbudowa budynku mieszkalnego jest na działce o numerze ewidencyjnym 1, stanowiącej własność A. W. oraz w stosunkowo małej części na działce o numerze ewidencyjnym 2, stanowiącej współwłasność B. i D. P. Ponadto organ podniósł, że niniejsze postępowanie wszczęte zostało 28 czerwca 2021 roku przez organ pierwszej instancji z urzędu w trybie art. 49f - 49i Prawa budowlanego, czyli jest to tzw. uproszczone postępowanie legalizacyjne. W ramach prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji wydał najpierw postanowienie w trybie art. 49g ust. 1 i 2 Prawa budowlanego w zakresie nakazu przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej, a następnie wydał decyzję w trybie art. 49i ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, których adresatami uczynił zarówno A. W. (właściciela działki numer 1), jak i B. i D. P. (inwestorów i współwłaścicieli działki numer 2).
Zgodnie z art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w Rozdziale 5a Prawa budowlanego, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Z akt sprawy wynika, że B. P. nie zgadza się na legalizację przedmiotowej samowoli budowlanej na działce stanowiącej jej współwłasność (2).
Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji błędnie jednak nałożył nakaz rozbiórki na właścicieli obu działek, na których usytuowano przedmiotową rozbudowę, na zasadzie współwłasności solidarnej. Podkreślił, że właściciel każdej z dwóch działek powinien zostać objęty nakazem stosownie do struktury własności każdej z części budynku.
ŚWINB wskazał ponadto, że zgodnie z art. 231 Kodeksu cywilnego, samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze, który wzniósł na powierzchni lub pod powierzchnią gruntu budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim wynagrodzeniem. Organ dodał, że jeżeli w trakcie niniejszego postępowania legalizacyjnego A. W. złoży w trybie art. 231 Kodeksu cywilnego pozew o wykup zajętej pod budynek części działki numer 2, to dla organu pierwszej instancji będzie to przesłanka do zawieszenia postępowania. Zdaniem organu odwoławczego uzyskanie prawa własności przez A. W. do wyżej wskazanej nieruchomości gruntowej umożliwi legalizację przedmiotowej rozbudowy i uzasadniać będzie ze strony organu pierwszej instancji adekwatną zmianę postanowienia legalizacyjnego w zakresie terminu.
Warunkiem powyższego będzie przedłożenie dokumentacji legalizacyjnej przez A. W. W sprzeciwie wniesionym od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca podniosła zarzut niewłaściwego wskazania przez organ daty wszczęcia postępowania, tj. 28 czerwca 2021 roku, podczas gdy w jej ocenie był to dzień 10 września 2020 r. oraz zarzut błędnej podstawy prawnej wydanej decyzji ŚWINB, gdyż przedmiotowa sprawa legalizacyjna podlega przepisom ustawy Prawo budowlane według stanu na dzień wszczęcia, czyli złożenia pisma tj. 10 września 2020 r. (Dz. U. z 2020 poz. 1333), a nie według stanu po nowelizacji ustawy Prawo budowlane. Ponadto podniosła również stwierdzenia sprowadzające się do kwestionowania ustaleń organu oraz dokonanej przez organ oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.
W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej.
Natomiast zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz.329), zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.
Według art. 151a § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Na podstawie zaś art. 151a § 2 P.p.s.a., w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw.
W wyniku przeprowadzenia kontroli decyzji organu odwoławczego – w zakresie i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - stwierdzić należało, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Decyzją z dnia 5 maja 2022 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 17 stycznia 2022 r. nakazującą A. W. oraz B. i D. P. rozbiórkę rozbudowanej od strony południowej części budynku mieszkalnego, jednorodzinnego przy ulicy [...] w P. w zakresie obejmującym część mieszkalną parterową z poddaszem użytkowym o wymiarach 4,46 m x 9,75 m usytuowaną na terenie działek nr 1 i 2 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Podstawę prawną tej decyzji stanowił przepis art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, według którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przede wszystkim podniósł, że w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji błędnie nałożył nakaz rozbiórki na właścicieli obu działek, na których usytuowano przedmiotową rozbudowę, natomiast właściciel każdej z dwóch działek powinien zostać objęty nakazem stosownie do struktury własności każdej z części budynku.
Zasadnie zatem organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na powyższe, zaistniała konieczność uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Podkreślenia wymagało, że z zaskarżonej decyzji wynika, iż w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy, organ pierwszej instancji powinien określić nakaz rozbiórki w ten sposób, że właściciel każdej z dwóch działek powinien zostać objęty nakazem stosownie do struktury własności każdej z części budynku.
Wobec tego organ odwoławczy wykonał obowiązek określony w art. 138 § 2 K.p.a., według którego, przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W konsekwencji przeprowadzenia kontroli decyzji organu odwoławczego w zakresie określonym w art. 64e P.p.s.a. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., a wobec tego sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie.
W podsumowaniu podkreślenia wymagało, że - jako zgodną z prawem ocenić należało decyzję ŚWINB uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i przekazującą sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.
Wobec tego - na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a. - sprzeciw należało oddalić.