Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz Miasta L. orzekł o wymeldowaniu S. C. z pobytu stałego w L. przy ul. A. Zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji wysłanej do S. C. na adres Aresztu Śledczego w M. opatrzone jest pieczątką potwierdzająca, iż w dniu [...] r. przesyłka wpłynęła do Aresztu i nieczytelnym podpisem oraz adnotacją doręczyciela, iż pismo doręczył pełnomocnikowi M..
Pismem z dnia [...] r., złożonym dzień później w administracji Aresztu Śledczego w M., S. C. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podał, iż jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru doręczenie decyzji organu I instancji nastąpiło do rąk pełnomocnika w dniu [...] r., a tym samym odwołanie od tej decyzji mogło być wniesione najpóźniej w dniu [...] r. Organ II instancji wskazał także, że pomimo spóźnienia S. C. nie wniósł prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz nie uprawdopodobnił, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy.
Pismem z dnia [...] r. S. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie organu II instancji, podnosząc, iż nie jest prawdą jakoby odbiór decyzji organu I instancji nastąpił w dniu [...] r. poprzez pełnomocnika albowiem takowego S. C. nie posiada. Decyzja organu I instancji została wg skarżącego doręczona mu i odebrana przez niego osobiście dopiero w dniu [...] r. co jest udokumentowane podpisem potwierdzającym przyjęcie korespondencji urzędowej. Tym samym odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta L. zostało zdaniem S. C. wniesione z zachowaniem ustawowego terminu a w konsekwencji wnosi on o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Do skargi S. C. dołączył niepotwierdzone za zgodność z oryginałami kserokopie: koperty przesłanej przez Urząd Miasta L. opatrzonej dwiema pieczątkami Aresztu Śledczego w M. wraz datami wpływu [...] r. i [...] r., potwierdzenia złożenia w Areszcie Śledczym w dniu [...] r. kierowanej do biura Wojewody [...] przesyłki oraz potwierdzenia, iż w dniu [...] r. S. C. doręczono przesyłkę z UM L.. Ta ostatnia kserokopia nie wskazuje numeru i charakteru doręczonej przesyłki
Skarga została wniesiona w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, iż podtrzymuje argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo wyjaśnił, iż niemożliwym jest rozpoznanie obecnie prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania albowiem strona mogła to skutecznie uczynić jedynie w ciągu siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że dotknięte jest ono uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone postanowienie wydane zostało bowiem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego – t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej: k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków koniecznych do jednoznacznego wyjaśnienia okoliczności sprawy, jako warunku niezbędnego wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści – por. wyrok NSA z 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99.
W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie.
Odnosząc powyższe uwagi do przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego wskazać należy, iż w myśl art.
42. § 1-3 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W razie natomiast niemożności doręczenia pisma w sposób wyżej określony, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie.
Wskazane reguły odnoszące się do doręczania pism osobom fizycznym są wspólne dla wszystkich adresatów, niezależnie od tego czy pozostają oni na wolności czy też zostali osadzeni w areszcie tymczasowym bądź w zakładzie karnym. W odniesieniu do osób osadzonych obowiązek doręczenia pism do rąk adresata został dodatkowo rozwinięty w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania (Dz. U. 152, poz. 1494) oraz w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. 152, poz. 1493) stwierdzających, iż korespondencję adresowaną do tymczasowo aresztowanego (skazanego) doręcza mu upoważniony funkcjonariusz.
Wyjątkiem od zasady doręczania kierowanych w ramach postępowania administracyjnego pism do rąk adresata jest w myśl art. 40 § 1 i 2 k.p.a. sytuacja, w której strona działa przez przedstawiciela bądź ustanowionego przez siebie pełnomocnika (wówczas doręczenia dokonuje się do rąk wskazanych wyżej podmiotów) oraz przewidziana w art. 43 i 44 k.p.a. możliwość tzw. doręczenia zastępczego w sytuacji nieobecności adresata bądź innej niemożności doręczenia mu pisma, a także przewidziane w art. 48 k.p.a. doręczenie pisma kuratorowi ustanowionemu dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Sytuacje te nie obejmują jednak przypadku doręczania pism osobie przebywającej w placówce zamkniętej, nie wprowadzając tym samym w tej mierze, jak to powyżej wskazano, żadnych szczególnych reguł.
W konsekwencji ocena czy strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania wymaga w odniesieniu do osób przebywających w areszcie śledczym uprzedniego jednoznacznego ustalenia czy działają one przez przedstawiciela bądź ustanowionego przez siebie pełnomocnika (co jak twierdzi S. C. w niniejszej sprawie nie ma miejsca) a jeżeli nie to ustalenia w jakiej dacie właściwy funkcjonariusz doręczył podlegającą zaskarżeniu decyzję samemu osadzonemu. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt sprawy organ drugoinstancyjny ustaleń takich nie poczynił i stwierdził uchybienie terminu opierając się jedynie na adnotacji doręczyciela, iż pismo przekazał pełnomocnikowi adresata pomimo, że akta sprawy nie zawierały dowodów na to by skarżący pełnomocnika takiego ustanowił a sam skarżący faktowi temu przeczy. Organ II instancji nie podjął też żadnej próby ustalenia w jakiej dacie przesyłka została doręczona samemu skarżącemu i tym samym czy istotnie wniósł on odwołanie z uchybieniem obowiązującego terminu.
W konsekwencji, w myśl powyższych uwag, postanowienie organu II instancji uznać należy za naruszające przepisy postępowania administracyjnego. Jest ono bowiem co najmniej przedwczesne, wydane bez należytego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności odnoszących się do rzeczywistej daty, w której S. C. doręczono decyzję organu I instancji.
W ramach ponownego rozważenia czy odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta L. S. C. wniósł w terminie czy też z jego uchybieniem organ drugoinstancyjny winien zatem ustalić czy skarżący ustanowił w Areszcie Śledczym pełnomocnika, który w jego imieniu odebrał przesłaną przez organ pierwszoinstancyjny decyzję a w razie odpowiedzi negatywnej sprawdzić w oparciu o posiadaną przez Areszt dokumentację kiedy w istocie skarżącemu doręczono decyzję organu I instancji. W zależności od efektu ustaleń Wojewoda [...] winien bądź to w razie oceny, iż odwołanie zostało jednak wniesione w terminie podjąć merytoryczne jego rozpatrzenie natomiast w razie stwierdzenia, iż odwołanie istotnie zostało wniesione po upływie ustawowego terminu do jego złożenia w pierwszej kolejności rozpoznać zawarty w skardze wniosek S. C. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji.