Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący J. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. W druku wniosku zaznaczył, iż jest osobą bezdomna, zamieszkującą w pomieszczeniu gospodarczym bez zameldowania, nieuzyskująca dochodów, utrzymującą się ze zbierania odpadków. Wnioskodawca zadeklarował, iż nie posiada żadnego majątku, oszczędności czy też środków pieniężnych.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Odpłatność postępowania sądowego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. – art. 199 tej ustawy). Nie ma ona jednakże charakteru bezwzględnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Osobie fizycznej, która wystąpiła o ustanowienie adwokata z urzędu prawo pomocy może być przyznane wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Istotą prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W przypadku ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu jest to istocie rzeczy dofinansowanie strony postępowania sądowego ze środków publicznych. W konsekwencji powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na pokrycie kosztów udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Wniosek strony podlega ocenie w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05).
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy przy uwzględnieniu treści przywołanych wyżej przepisów należało przychylić się do prośby skarżącego i ustanowić dla niego adwokata z urzędu.
Przedstawiona przez J. K. sytuacja materialna jest niewątpliwie ciężka i nic nie pozwala przypuszczać, aby mogła się zmienić w przewidywalnej przyszłości. Wnioskodawca nie posiada żadnego stałego źródła utrzymania, a co za tym idzie jego dochody zaledwie pokrywają bieżące potrzeby. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma również fakt, że analiza stanu majątkowego skarżącego była już dokonana przez referendarza sądowego. Postanowieniem z dnia 22 października 2008 r. wnioskodawca został zwolniony od kosztów sadowych w całości. Okoliczności podane we wcześniejszym wniosku nie uległy zmianie, a wobec tego zasadne było ustanowienie dla skarżącego adwokata z urzędu.
Dodatkowo wskazać trzeba, że wyrokiem z dnia 28 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J.K. na wskazaną wyżej decyzję Wojewody [...]. W takiej sytuacji skarżący chcąc skorzystać z możliwości weryfikacji wyroku przez Naczelny Sad Administracyjny będzie zmuszony skorzystać z usługa fachowego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), który może sporządzić skargę kasacyjną (art. 175 § 1 P.p.s.a.). Sytuacja materialna J. K. wyklucza samodzielne poniesienie kosztów z tym związanych, a wobec powyższego, konieczność zagwarantowania skarżącemu prawa do sądu wymaga ustanowienia adwokata z urzędu.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.