Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. orzekł o wymeldowaniu H. H. (dalej: skarżący) z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w K. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1397 ze zm.) w wyniku stwierdzenia, że została spełniona przesłanka do wymeldowania określona w tym przepisie, to jest opuszczenie lokalu bez wymeldowania się.
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym podniósł, że w lokalu przy ul. [...] mieszka od 1992 r. oraz że od [...] listopada 2016 r. odbywa karę pozbawienia wolności- aktualnie w Zakładzie Karnym w R., a koniec kary jest przewidziany na dzień [...] października 2021 r.
Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda Śląski (dalej: organ, organ II instancji, Wojewoda) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z dnia 7 września 2018 r. "A" sp. z o. o. zwróciła się o wymeldowanie skarżącego z lokalu przy ul. [...] w K. informując, że skarżący od długiego czasu nie przebywa w lokalu, który został zabezpieczony przez Administrację "B". Do wniosku zostały dołączone zdjęcia zdewastowanego mieszkania oraz kopia skargi mieszkańców budynku przy ul. [...] złożonej do Administracji "B" "A" sp. z o. o. w związku z uciążliwym przebywaniem w lokalu nr [...] osób nieupoważnionych, zaś fakt niezamieszkiwania skarżącego pod wskazanym adresem potwierdziły zeznania przesłuchanych w sprawie świadków- sąsiadów. Dodatkowo Wojewoda zaznaczył, że w dniu [...] r. pracownicy organu I instancji przeprowadzili oględziny spornego lokalu.
W ocenie Wojewody zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały, bowiem jak sam wskazał w wyjaśnieniach, od kilku lat odbywa karę pozbawienia wolności- w chwili obecnej w Zakładzie Karnym w R. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ zaznaczył, że fakt, że co do zasady opuszczenie lokalu powinno być dobrowolne nie oznacza, że w każdym przypadku wymeldowaniu z pobytu stałego może podlegać tylko taka osoba, która opuściła lokal dobrowolnie. Konieczność wystąpienia dobrowolności opuszczenia lokalu pojmowanej jako wyraz woli osoby, która lokal opuściła powinna być badana i oceniana w sytuacji, gdy istnieje wątpliwość czy dana osoba opuściła lokal samodzielnie, czy na skutek bezprawnych działań innych podmiotów. Ocena, czy dobrowolność nastąpiła, pozbawiona jest natomiast racji bytu, jeżeli dana osoba, nie wskutek bezprawnego postępowania innych podmiotów, lecz wskutek własnych działań została zobowiązana do opuszczenia lokalu.
Wojewoda podniósł, że opuszczenie mieszkania przez skarżącego nastąpiło nie na skutek działania innych osób lecz w związku z jego zawinionym, bezprawnym zachowaniem, w wyniku którego został osadzony w zakładzie karnym, a co za tym idzie nie zamieszkuje w miejscu zameldowania. Zdaniem organu osoba popełniając czyn zabroniony godzi się z jego konsekwencjami, również z tym, że nie będzie zamieszkiwać w miejscu zameldowania.
Odnosząc się do spełnienia przesłanki trwałości opuszczenia przez skarżącego miejsca zameldowania na pobyt stały organ wskazał, że zawarta w dniu [...] r. ze skarżącym umowa najmu została rozwiązana z dniem [...] r. z powodu zaległości czynszowych. Następnie Sąd Rejonowy [...] w K. Wydział I Cywilny wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] nakazał skarżącemu opuszczenie, opróżnienie i wydanie lokalu nr [...] przy ul. [...]. Sąd ustalił, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego.
Wojewoda podniósł, że przepisy ustawy o ewidencji ludności obligują organ ewidencyjny do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego, w sytuacji gdy osoba opuściła lokal zameldowania i nie dokonała obowiązku dobrowolnego wymeldowania się. Opuszczenie lokalu przez osobę, wobec której orzeczono eksmisję jest opuszczeniem lokalu uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej.
Organ stwierdził, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu i obecnie przebywa w Zakładzie Karnym w R. Ponadto wobec skarżącego wydany został prawomocny wyrok o eksmisji, w związku z czym, w ocenie Wojewody nie można zakładać, że po opuszczeniu zakładu karnego skarżący powróci do miejsca pobytu stałego, skoro celem właściciela lokalu było jego odzyskanie na mocy wyroku sądowego.
Jednocześnie Wojewoda wskazał, że zgodnie z ustaleniami orangu I instancji, do tej pory nie została przedstawiona skarżącemu oferta otrzymania lokalu socjalnego, jednak, ze względu na przebywanie przez skarżącego od kilku lat w zakładach karnych, przyznanie lokalu socjalnego byłoby nieuzasadnione, bowiem lokal ten nie byłby użytkowany co najmniej do 2021 roku, tj. do chwili zakończenia odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności. Organ podkreślił, że po opuszczeniu przez skarżącego zakładu karnego skarżącemu w dalszym ciągu będzie przysługiwało prawo do lokalu socjalnego, zatem powinien on zwrócić się o przedstawienie oferty do Prezydenta Miasta K. Organ podkreślił, że całokształt okoliczności faktycznych sprawy wskazuje na to, że skarżący opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały w związku z osadzeniem w zakładzie karnym i nie możliwości powrotu do niego z uwagi na prawomocny wyrok eksmisyjny.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący opisał swoją trudną sytuację życiową i zdrowotną i nie zawarł zarzutów dotyczących powyższej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Wojewody Śląskiego utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w K. Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1397), organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, tj. właściwy ze względu na położenie nieruchomości, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżący nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały co najmniej od [...] listopada 2016 r., a do opuszczenia tego lokalu doszło na skutek osadzenia go w zakładzie karnym.
W związku z powyższymi ustaleniami, stwierdzić należało, że błędne jest wnioskowanie organu, według którego, w okolicznościach niniejszej sprawy, zostały spełnione przesłanki wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z przedmiotowego lokalu.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podniósł, że opuszczenie mieszkania przez skarżącego nastąpiło w związku z osadzeniem go w zakładzie karnym, które było konsekwencją popełnionego przez niego przestępstwa. Wobec tego organ przyjął, że w tej sytuacji bezzasadna jest ocena, czy opuszczenie lokalu przez skarżącego było dobrowolne i dodał, że było ono następstwem zawinionych, bezprawnych działań skarżącego, za które został skazany i osadzony w zakładzie karnym.
Według organu zbędne jest zatem ustalenie wystąpienia przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca zameldowania przez skarżącego z uwagi na odbywanie przez niego kary pozbawienia wolności.
W świetle cytowanego wyżej art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności, rozumowanie organu jest błędne, gdyż z treści tego przepisu wynika, że decyzja w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu stałego, dotyczy osoby, która opuściła to miejsce i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, a zatem niewątpliwie opuszczenie miejsca pobytu musi być dobrowolne. Wydanie decyzji o wymeldowaniu jest zatem w niniejszej sprawie uzależnione od stwierdzenia, że wystąpiła przesłanka dobrowolności opuszczenia miejsca zameldowania.
Dodać należało, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dokumentacyjnego wynika, iż wobec skarżącego w dniu [...] r. został wydany wyrok orzekający eksmisję z wyżej wymienionego lokalu z uprawnieniem do otrzymania lokalu socjalnego.
Wyrok ten dotychczas nie został wykonany i – jak podkreślił organ w uzasadnieniu decyzji – nie została przedstawiona skarżącemu oferta otrzymania lokalu socjalnego.
Na podstawie tych okoliczności organ przyjął, że "w związku z tym trudno zakładać, że po opuszczeniu zakładu karnego skarżący powróci do miejsca pobytu stałego, skoro celem właściciela lokalu [...] było odzyskanie go na mocy wyroku sądowego". Następnie organ podniósł, że po opuszczeniu zakładu karnego skarżący "nie będzie miał zatem realnych możliwości powrotu do lokalu i tym samym w niniejszej sprawie meldunkowej przyjąć należy, że opuszczenie lokalu [...] nosi również znamiona trwałości".
W zakresie powyższych stwierdzeń wskazać należało, że – wbrew rozumowaniu organu – nie stanowią one argumentacji, która miałaby przemawiać za zasadnością zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim wyrażają bowiem przewidywania organu co do tego, jakie są szanse powrotu skarżącego do miejsca zameldowania po wyjściu z zakładu karnego.
Organ przyjął zatem, że skarżący nie będzie miał możliwości powrotu do przedmiotowego lokalu i wobec tego opuszczenie lokalu ma charakter trwały. Podnieść należało, że przewidywania organu dotyczące braku możliwości powrotu skarżącego do przedmiotowego lokalu zostały oparte na tym, że "celem właściciela lokalu [...] było odzyskanie go na mocy wyroku sądowego".
W związku z takim stwierdzeniem, podkreślenia wymaga, że wspomniany wyrok sądowy został wydany [...] r. i – jak wynika z akt i uzasadnienia decyzji – dotychczas nie został wykonany. Oparcie się na tym argumencie jest zatem chybione. Dodać należy, że w wyroku tym Sąd nakazał wstrzymanie opuszczenia i opróżnienia lokalu mieszkalnego do czasu złożenia skarżącemu oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Oferta taka nie została dotychczas złożona, o czym również była mowa w zaskarżonej decyzji.
Wobec tego wyżej przytoczone argumenty organu są bezpodstawne - dopóki wyrok eksmisyjny nie zostanie wykonany, skarżący nie będzie pozbawiony możliwości powrotu do przedmiotowego lokalu i to niezależnie od tego, czy zostałby wymeldowany, czy też nie.
W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić więc należało, że została wydana z naruszeniem art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności.
W związku ze wskazanym wyżej uchybieniem polegającym na wadliwej wykładni i zastosowaniu przepisu prawa materialnego, skargę należało uwzględnić i zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., uchylić zaskarżoną decyzję. Nie ulega bowiem wątpliwości, że uchybienie dotyczyło podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, a zatem miało wpływ na wynik sprawy. Wskazania co do dalszego postępowania, zostały zawarte w powyższych rozważaniach.