Uzasadnienie
Burmistrz Miasta P. decyzją z [...] r. nr [...] w sprawie odmowy wydania decyzji nakazującej E. P. i Z. P. (dalej strony lub wnoszący sprzeciw) właścicielom gruntu oznaczonego identyfikatorem działki 1 przywrócenie stanu wód na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegawczych szkodom.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania z odwołaniem się do argumentów podnoszonych w odwołaniu. W ocenie organu odwoławczego decyzja organu pierwszej instancji nie uwzględnia wszystkich wskazań i zaleceń organu odwoławczego sformułowanych we wcześniejszych decyzjach podejmowanych w tej sprawie. Wskazano na to, że organ za niecelowe uznał powołanie biegłego pomimo wskazań zawartych we wcześniejszych decyzjach organu odwoławczego, a jak zostało to podkreślone opinia taka pozwoliłaby uzyskać wiedzę o ewentualnym związku przyczynowym między działaniem stron, a szkodą u odwołującego się. Nadto podniesiono konieczność zbadania stanu wody w studni z uwagi na podnoszone w odwołaniu o jej zanieczyszczeniu spływającymi wodami, w kontekście przeprowadzenia ostatnich badań w [...] r.
Sprzeciw od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosły strony tego postępowania. W sprzeciwie tym zarzucono wskazanej powyżej decyzji naruszenie postanowień art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, pomimo braku podstaw zastosowania przywołanego przepisu, ponieważ decyzja organu pierwszej instancji nie była obarczona takimi uchybieniami. W ocenie wnoszących sprzeciw postępowanie wyjaśniające w sprawie przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy i wyczerpujący. Stawiane zarzuty przez odwołującego się od decyzji organu pierwszej instancji nie są wiarygodne i świadczą o jego negatywnym stanowisku wobec stron postępowania. Stanowisko organu odwoławczego przyjmującego zarzuty odwołującego się nie jest prawidłowe, ponieważ przyjmuje za wiarygodne twierdzenia, które nie są zgodne ze stanem faktycznym i sprzeczne z zasadami logiki.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w odpowiedzi na sprzeciw wniosło o jego oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojej decyzji. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w sprzeciwie stwierdziło, że nie są on zasadne i nie mogą być uwzględnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do postanowień art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie natomiast z treścią art. 64b § 1 powyższej ustawy do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W myśl art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy w wyniku rozpoznania skutecznie wniesionego odwołania wydaje albo decyzję kończącą postępowanie w sprawie - utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, albo decyzję uchylającą zaskarżoną do niego decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzekającą co do istoty sprawy, bądź uchylającą zaskarżoną decyzję i umarzającą postępowanie pierwszej instancji albo też decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze. Zasadą jest zatem, że organ drugoinstancyjny w sposób ostateczny załatwia sprawę administracyjną, która została mu przedłożona w wyniku wniesionego odwołania. Jako wyjątek traktować należy przewidziane w § 2 przywołanego artykułu prawo i jednocześnie obowiązek organu drugiej instancji nie orzekania w sposób merytoryczny, kończący sprawę i wydania decyzji kasacyjnej czyli uchylającej rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Podjęcie takiego orzeczenia przez organ drugiej instancji występuje jedynie w ściśle określonej sytuacji, a mianowicie gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. A contrario w sytuacji gdy materiał dowodowy został zebrany w sprawie w sposób wyczerpujący, bądź możliwy do uzupełnienia w trybie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylenie zaskarżonej w wyniku odwołania decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania nie jest dopuszczalne. Należy podkreślić, że stosownie do przywołanego przepisu, organ drugiej instancji przekazując sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Powyższe rozważania oznaczają, że Sąd dokonując kontroli tego typu decyzji nie rozpoznaje sprawy w sposób merytoryczny, a jedynie sprawdza, czy organ odwoławczy w prawidłowy sposób odczytał i zastosował postanowienia art. 138 § 2 wyżej wymienionego Kodeksu. W rozpoznawanej sprawie strony wnoszące sprzeciw podnoszą, że organ odwoławczy nie wydał decyzji merytorycznej tylko kasacyjną, w sytuacji gdy wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały przez organ pierwszej instancji już wyjaśnione.
Stanowisko prezentowane przez strony wnoszące sprzeciw nie może być uwzględnione, albowiem organ odwoławczy dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zasadnie stwierdził, że organ pierwszej instancji nie zlecił przeprowadzenia opinii biegłemu, co wynikało już z wcześniejszych decyzji tego organu. Tym samym chcąc być wiarygodnym organ ten zobligowany był do podtrzymania wcześniejszego obowiązku nałożonego na organ pierwszej instancji. Ponadto organ odwoławczy dostrzegł konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego o nowe okoliczności podnoszone przez odwołującego się, a związane ze stanem wody w studni i dokonania weryfikacji, czy jakość wody w niej znajdującej się jest spowodowana spływem wody z nieruchomości wnoszących sprzeciw. Wyjaśnienie tych okoliczności posiada istotne znaczenie dla losów kontrolowanego postępowania i warunkuje prawidłowość dalszych działań w nim podejmowanych.
W treści uzasadnienia decyzji, w stosunku do której wniesiono sprzeciw wyraźnie podkreślono, że postępowanie wyjaśniające nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Brak wyjaśnienia wskazanych okoliczności skutkuje tym, że brak jest możliwości zastosowania odpowiedniego trybu prowadzonego postępowania administracyjnego. Stwierdzone przez organ odwoławczy uchybienia uniemożliwiają mu na wykorzystanie w sprawie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego i zleceniu organowi pierwszej instancji przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Niemożność skorzystania z tej instytucji prawnej jak również niezbędność wyboru odpowiedniej procedury dalszego prowadzenia przedmiotowego postępowania uzasadniają wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej.
Na marginesie przedstawionych rozważań podkreślić należy, że argumentacja wnoszących sprzeciw i sposób etykietowania odwołującego się w sprawie nie mogą zyskać aprobaty ze strony Sądu. Wnoszący sprzeciw uprawnieni są do prezentowania własnego stanowiska i podnoszenia argumentów o charakterze merytorycznym, które uznają za zasadne i konieczne w celu wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy. Epitety pod adresem strony odwołującej się nie mogą mieć żadnego wpływu na ocenę trafności podejmowanego przez organy administracji publicznej rozstrzygnięcia.
Sąd administracyjny powołany jest do kontroli rozstrzygnięć tych organów wyłącznie w oparciu o kryterium legalności, a zatem wszystkie inne kryteria nie mogą być przez sąd administracyjny uwzględniane. Dodatkowo należy podnieść, że w ramach postępowania administracyjnego w przypadku występowania dwóch stron o spornych interesach, każda z nich posiada tę samą pozycję prawną i każdej z nich przysługują identyczne prawa procesowe. Zatem wnoszący sprzeciw muszą mieć świadomość tego, że ich subiektywny odbiór odwołującego się nie może rzutować na pozycję i działania podejmowane przez organy administracji publicznej, którym przyszło prowadzić postępowanie i podejmować rozstrzygnięcia.
Skoro wniesiony sprzeciw nie jest zasadny zatem stosownie do postanowień art. 151a § 2 ustawy Prawo o postępowaniu administracyjnym sprzeciw należało oddalić.