Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] roku, Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nakazał jednej z obecnie skarżących A.F. rozbiórkę budynku gospodarczego, zlokalizowanego w K. na działkach o nr ewidencyjnych "A" oraz "B".
Jako materialnoprawną podstawę swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 roku, Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.).
W uzasadnieniu przytoczono, że w toku postępowania prowadzonego w sprawie legalności przedmiotowego budynku ustalono, iż budynek ten został wzniesiony początkowo jako wiata w [...] r., a następnie w roku [...] zmodernizowany poprzez wykonanie drewnianych ścian oraz wzmocnienie zadaszenia. Budynek został usytuowany przy wschodniej ścianie budynku mieszkalnego, pełni funkcję drewutni, ma wymiary [...] m i pokryty jest dachem jednospadowym o niewielkim kącie nachylenia. Na podstawie dostarczonych przez uczestników postępowania Ei H. D. dokumentów (wyrok Sądu Rejonowego w Z. oraz opinia geodezyjna sporządzona na okoliczność przebiegu granic) ustalono, że przedmiotowy budynek jest obecnie usytuowany częściowo na działce nr "A" stanowiącej współwłasność skarżącej, a częściowo na działce nr "B" stanowiącej własność państwa D. Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających legalność tego obiektu.
Organ wskazał, że budowa tego typu obiektu wymaga zgłoszenia zgodnie z art. 29 ust. 2 Prawa budowlanego. Brak takiego zgłoszenia powoduje, że przedmiotowy obiekt stanowi samowolę budowlaną, która podlega reżimowi z art. 49b Prawa budowlanego. Powołując się na zapisy obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wskazano, że plan ten dopuszcza lokalizację budynków w granicy działki oraz ustala parametry dachów. Przedmiotowy obiekt nie spełnia tych wymagań. Ponadto w ocenie organu obiekt ten narusza przepisy techniczno-budowlane, przy czym nie wskazano, o jakie konkretnie przepisy chodzi.
Odrębne odwołania od tej decyzji wniosły obecnie skarżące A.F. i D. D.S. A.F. przyznała, że wraz z mężem zrealizowała sporny obiekt. Wskazała jednak, że przed jego wzniesieniem, a także przed dokonaniem modernizacji zasięgała informacji w Urzędzie Gminy na temat wymagań, jakie powinni byli spełnić i uzyskała zapewnienie, że realizacja tego typu obiektu nie wymaga pozwolenia ani zgłoszenia. To spowodowało, że byli przekonani o legalności inwestycji. Dodatkowo wskazała, że w dacie realizacji inwestycji działka nr "B" była własnością jej córki D.S., która nigdy nie sprzeciwiała się takiej lokalizacji drewutni. W roku [...] córka sprzedała tę działkę wraz ze swoim budynkiem państwu D., którzy wówczas nie kwestionowali usytuowania spornego budynku. Dodatkowo zaznaczyła, że budynek był zgodny z planem miejscowym. Kwestia przebiegu granicy pomiędzy działkami jest przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym.
Z kolei D.S. w swoim odwołaniu stwierdziła, że przedmiotowy budynek jest w całości zlokalizowany na działce nr "C", której współwłaścicielami są A.F.i spadkobiercy J.F.. Ponadto potwierdziła okoliczności faktyczne przedstawione w odwołaniu A.F.. W piśmie stanowiącym uzupełnienie odwołania D.S. powołała się na zaświadczenie Wójta Gminy M. z dnia [...] r., z którego wynika w jej ocenie, że inwestycja była zgodna z obowiązującym w dacie budowy planem zagospodarowania przestrzennego.
Rozpoznając oba te odwołania, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy uznał za bezsporne, że przedmiotowy budynek powstał w warunkach samowoli budowlanej. Wskazywana przez skarżące informacja uzyskana w Urzędzie Gminy o braku konieczności uzyskania pozwolenia bądź zgłoszenia, nie może stanowić dowodu na legalność obiektu, a to wobec braku dokumentów w tym zakresie. Za prawidłowe organ odwoławczy uznał zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r., pomimo, iż obiekt powstał przed dniem 1 stycznia 1995 r. Obecnie bowiem realizacja tego typu obiektu wymaga zgłoszenia, nie zaś pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy zaakceptował również stanowisko organu pierwszej instancji, że miarodajnym w kwestii zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest plan miejscowy z daty orzekania, a nie z daty realizacji obiektu. Podzielił organ stanowisko, że przedmiotowy budynek nie spełnia wymagań obecnie obowiązującego planu zagospodarowania tak co do lokalizacji jak i co do parametrów dachu.
Organ przyznał, że ta ostatnia niezgodność mogłaby zostać usunięta poprzez wykonanie odpowiednich robót budowlanych, jednak kwestii lokalizacji nie da się doprowadzić do zgodności z postanowieniami planu. Wskazano ponadto na niezgodność z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jego lokalizacja na dwóch działkach nie pozwala na zachowanie odległości od granicy działki, o których mowa w tym przepisie.
W dwóch odrębnych skargach wniesionych do Sądu Administracyjnego skarżące podtrzymały swoje dotychczasowe stanowisko i argumenty. Dodatkowo wskazały, że w toku jest procedura planistyczna zmierzająca do zmiany obecnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, w szczególności w części dotyczącej parametrów dachów budynków.
Zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2010 r., Sąd połączył sprawy z obu tych skarg celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu przedwczesności rozstrzygnięcia z uwagi na trwającą procedurę planistyczną, organ odwoławczy wskazał, że postępowanie to nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania w przedmiocie legalności budowy. Ponadto zauważył, że nawet jeżeli ulegnie zmianie zapis planu dotyczący parametrów dachu, to i tak sporny budynek nadal będzie sprzeczny z pkt 1 tego planu oraz z warunkami technicznymi wobec jego lokalizacji na dwóch działkach.
Na rozprawie w dniu 3 marca 2011 r. pełnomocnik skarżącej A.F podtrzymał skargę. Dodatkowo zarzucił naruszenie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie. Wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Z kolei skarżąca D.S. podtrzymując swoją skargę zwróciła uwagę, że toczy się postępowanie o ustalenie przebiegu granic i ustalenie prawa własności w stosunku do części gruntu graniczącego z działką nr "B". W jej ocenie wynik tego postępowania może mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
Uczestnik postępowania H.D. wniósł o oddalenie skarg. Oświadczył, że nigdy nie wyrażał zgody na wybudowanie budynku na jego działce. Powołał się na wyrok Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] r., sygn. akt [...], którym oddalona została apelacja A.F. od wyroku Sadu Rejonowego w Z. z dnia [...] r., sygn. akt [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skargi nie zasługują na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja jest w ocenie składu orzekającego zgodna z prawem.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bezspornie, że przedmiotowy budynek gospodarczy został zrealizowany bez pozwolenia na budowę, ani też bez zgłoszenia. Wskazać w tym miejscu przyjdzie, że nawet gdyby dać wiarę tym oświadczeniom skarżących, które wskazują na ustne zapewnienia urzędników Urzędu Gminy w M., że takie pozwolenie ani zgłoszenie nie były wymagane, to stwierdzić przyjdzie, że inwestorzy wprowadzeni zostali w błąd. Błąd ten nie zmienia jednak w niczym sytuacji, że przedmiotowy obiekt, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, został wzniesiony w ramach samowoli budowlanej. Ewentualne roszczenia związane z wprowadzeniem w błąd inwestorów pozostają poza granicami niniejszej sprawy.
Wskazać też przyjdzie, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo dokonały kwalifikacji popełnionej samowoli budowlanej, ustalając, że nie zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 48 Prawa budowlanego. Tym samym nie znalazł w sprawie zastosowania art. 103 ust. 2 tej ustawy, który odsyła w tym zakresie do przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Przyjmując zatem, że w myśl obecnie obowiązujących przepisów wybudowanie przedmiotowego obiektu wymaga uprzedniego zgłoszenia, prawidłowo organy zastosowały przepis art. 49b obecnie obowiązującego Prawa budowlanego. Konsekwencją takiego trybu postępowania jest również i to, że badanie przesłanek legalizacyjnych, o których mowa w tym przepisie jest dokonywane w oparciu o przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także o przepisy dotyczące warunków technicznych, obowiązujące w dacie orzekania. Zasadnie więc organy posłużyły się aktualnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy M., jak i przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.
Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Dodatkowo podkreślenia wymaga, że zasadnie organy przyjęły do orzekania stan faktyczny co do przebiegu granic nieruchomości z daty orzekania, a nie z daty popełnienia samowoli budowlanej.
W tym stanie rzeczy stwierdzić przyjdzie, że przebieg granicy pomiędzy działkami nr "B" i nr "A" został na dzień orzekania przez organy nadzoru budowlanego ustalony w oparciu o materiał geodezyjny, który uwzględnia aktualny przebieg tej granicy. W szczególności zwrócić należy uwagę, że obecny przebieg granicy jest wynikiem postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Kolejne postępowania sądowe w tej sprawie nie doprowadziły do zmiany przebiegu granicy. Nie jest rolą organów nadzoru budowlanego weryfikacja prawomocnych orzeczeń sądów, ani też sporządzonych na ich podstawie danych ewidencyjnych i kartograficznych. Przyjmując zatem za prawidłowe takie ustalenia, wskazać przyjdzie, że przedmiotowy budynek jest częściowo posadowiony na działce stanowiącej współwłasność skarżących i pozostałych spadkobierców J.F., a częściowo na działce stanowiącej własność H. i E.D..
Za prawidłowe należy uznać również te twierdzenia organu, które uzasadniają pominięcie procedury określonej w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. Stwierdzona bowiem niezgodność z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, jak i naruszenie przepisów techniczno-budowlanych polegające na niezgodnej z tymi przepisami lokalizacji przedmiotowego obiektu w stosunku do granicy działki, jest nieusuwalna w trybie tego przepisu.
Dodatkowo należy zauważyć, czego nie dostrzegły organy orzekające, że jednym z warunków legalizacji w trybie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego jest przedłożenie przez inwestora dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 tej ustawy. Zgodnie z kolei z tym ostatnio powołanym przepisem jednym z takich dokumentów jest oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego). Z oświadczeń składanych w toku postępowania przez właścicieli działki "B", na której częściowo jest zlokalizowany sporny budynek, wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż nie wyrażają oni zgody na taką lokalizację budynku. W tym stanie rzeczy inwestorzy nie są w stanie wylegitymować się tytułem do dysponowania tą częścią nieruchomości na cele budowlane. Ta sytuacja dodatkowo przemawia za brakiem możliwości legalizacji spornego obiektu.
Z przytoczonych wyżej rozważań i przyczyn skargi nie mogły zostać uwzględnione przez Sąd i jako takie podlegały oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Na marginesie wskazać jeszcze należy, że decyzja organu pierwszej instancji narusza postanowienia art. 107 § 3 kpa. W jej uzasadnieniu, przy stwierdzeniu, że obiekt narusza przepisy techniczno-budowlane, zabrakło wskazania, o które z przepisów chodzi. Ten brak uzupełniony został dopiero przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Nie zmienia to jednak faktu, że tego typu naruszenie prawa przez organ w niniejszej sprawie pozostaje bez istotnego wpływu na jej wynik, a co za tym idzie, nie stanowi podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego kontrolowanych decyzji.