Uzasadnienie
Prezydent Miasta R., po rozpatrzeniu wniosku K. R., decyzją z dnia 15 września 2022 r. nr [...] odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną. W uzasadnieniu wskazano, że trwałe inwalidztwo trzeciej grupy żony wnioskodawcy istnieje od 11 roku życia. Ponadto podniesiono, że strona jest uprawniona do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 9 czerwca 2022 r., mają z żoną troje dorosłych synów, którzy są aktywni zawodowo i nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucił w nim organowi administracji naruszenie art. 17 ust. 5 pkt. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiącym o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz współmałżonka.
Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Przyznało, że w sprawie za spełnioną należy uznać przesłankę z art. 17 ust. 1b ustawy, albowiem z przedłożonych dokumentów wynika, że niepełnosprawność żony strony istnieje od 11 roku życia. Również podany w uzasadnieniu decyzji przez organ I instancji powód odmowy, tj. stwierdzenie, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z wnioskodawcą nie może stanowić przesłanki negatywnej w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Natomiast za przesłankę negatywną należy uznać fakt uprawnienia strony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w kwocie wyższej aniżeli kwota świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę w tym również rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca jest uprawniony do świadczenia rentowego (renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy) w kwocie wyższej aniżeli świadczenie pielęgnacyjne, dlatego też powyższy wybór staje się bezprzedmiotowy.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego zastosowanie mimo derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26.06.2019 sygn. akt. SK 2/17. W ocenie pełnomocnika skarżącego uzależnianie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od zawieszenia wypłaty przysługującej skarżącemu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie znajduje oparcia w przepisach prawa.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Z treści uzasadnienia skargi można wnioskować, iż skarżący domaga się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez konieczności rezygnacji z pobieranej dotychczas renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Uzasadnia swe żądanie treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. (sygn. akt SK 2/17). Orzeczeniem tym Trybunał uznał, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615), w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 z Konstytucją RP. Z literalnego dotychczasowego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy wynikało bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne w ogóle nie przysługuje m.in. w przypadku opiekuna pobierającego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Trybunał za sprzeczną z zasadą równości uznał sytuację, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. Uznanie tej części ww. przepisu za niekonstytucyjne, czy dokładniej - literalnej jego wykładni, nie oznacza jednak, że opiekunowi osoby niepełnosprawnej przysługuje jednocześnie i świadczenie pielęgnacyjne i renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zatem na skutek orzeczenia TK z 26 czerwca 2019 r. z dniem 9 stycznia 2020 r. samo posiadanie przez opiekuna osoby niepełnosprawnej uprawniania do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie wyklucza z automatu tego opiekuna ze skutecznego ubiegania się oświadczenie pielęgnacyjne, bowiem, renciści częściowo niezdolni do pracy mogą podejmować pracę, a zatem niepodejmowanie przez nich zatrudnienia świadczyłoby o spełnieniu przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy. Przyznanie jednak świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi, który jest uprawniony do świadczenia rentowego, jeżeli spełnione zostały pozostałe warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe jedynie, gdy zrezygnuje z pobierania świadczenia rentowego. W sytuacji, gdy wnioskodawca nie chce zrezygnować z pobierania świadczenia rentowego nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Pomimo tego, że rozstrzygnięcie organu II instancji jest w istocie prawidłowe, Sąd był zmuszony do uchylenia tej decyzji. Wynika to z faktu, iż SKO w Katowicach wprowadziło nową, nieznaną ustawie, przesłankę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jaką jest pobieranie świadczenia rentowego w wysokości wyższej niż świadczenie pielęgnacyjne. Wyraźnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że " za przesłankę negatywną należy uznać fakt uprawnienia strony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w kwocie wyższej aniżeli kwota świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę w tym również rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawca jest uprawniony do świadczenia rentowego (renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy) w kwocie wyższej aniżeli świadczenie pielęgnacyjne, dlatego też powyższy wybór staje się bezprzedmiotowy".
W ocenie Sądu wysokość pobieranego świadczenia nie ma znaczenia w sprawie. Istotne jest jedynie dokonanie, przez wnioskodawcę, wyboru tego świadczenia, które chce otrzymywać. Może wybrać bowiem świadczenie niższe. Jednakże w rozpatrywanej sprawie takiego wyboru nie dokonał. Nie wezwał go również do tego organ administracji.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu. Poinformuje wnioskodawcę o konieczności rezygnacji z renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jako warunku niezbędnego do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Po uzyskaniu stanowiska strony rozpatrzy odwołanie strony.