Wyrok WSA w Gliwicach z 29 października 2019 r., II SA/Gl 910/19

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 29 października 2019 r.

Sprawa

sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Stanisław Nitecki
specjalista Beata Bieroń protokolant

Uzasadnienie

Po rozpoznaniu wniosku skarżącej J. S. decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta M. przyznał jej świadczenie wychowawcze na małoletnią córkę W. S. w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r.

Pismem z dnia 11 sierpnia 2019 r. Wojewoda Śląski powiadomił organ I instancji, że ojciec dziecka A. H. zamieszkuje na terenie [...], gdzie od [...] r. wykonuje działalność zawodową. W związku z tym od tego dnia do 30 września 2017 r. w zakresie świadczeń podlegał ustawodawstwu innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Zatem na mocy przepisów wspólnotowych skarżąca we wskazanym okresie była uprawniona na terenie [...] do świadczeń rodzinnych w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują w innym państwie, tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa.

W tym stanie rzeczy organ I instancji pismem z dnia [...] r. powiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia powyższej decyzji w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz pouczył o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia wyjaśnień w terminie 7 dni.

Następnie decyzją z dnia [...] r. organ I instancji uchylił decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego za okres od 1 stycznia do 30 września 2017 r. Po zacytowaniu treści art. 16 ust. 2 i 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134), organ administracji stwierdził bowiem, że w świetle pisma Wojewody, w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zatem spełnione zostały ustawowe przesłanki do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie.

W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła krzywdzące pozbawienie dziecka świadczenia wychowawczego, które zostało wydatkowane na potrzeby dziecka.

Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania, podzieliło bowiem pogląd tego organu, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 16 ust. 6 cyt. ustawy. Zatem organ ten nie był właściwy do przyznania świadczenia wychowawczego w okresie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Stąd też spełnione zostały ustawowe przesłanki do uchylenia decyzji w tej części. Wniosek skarżącej należy zaś przekazać Wojewodzie celem rozpatrzenia przez właściwy organ.

Stąd też odwołania nie uwzględniono.

W skardze do sądu administracyjnego skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. zasady pierwszeństwa wypłacania świadczeń rodzinnych, wskazanej w art. 68 pkt b) iii Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. tj. miejsca zamieszkania dzieci,
2. art. 60 ust. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania Rozporządzenia (WE) nr 883/2004, określającego procedury stosowania art. 67 i 68 rozporządzenia podstawowego.

Skarżąca podniosła, że jako pierwsza złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze. Wniosek w [...] został złożony później, co oznacza, że organ administracji przyznał świadczenie niezgodnie z przepisami unijnymi, skoro obie z córką zamieszkiwały w Polsce. Zgodnie z normami europejskimi, tytułem do poboru świadczenia wychowawczego w rozumieniu przepisów o koordynacji zabezpieczenia społecznego, jest miejsce zamieszkania dziecka. Zatem Kolegium nie uwzględniło faktu pierwszeństwa wniosku i miejsca zamieszkania dziecka.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W toku rozprawy sądowej skarżąca podtrzymała skargę. Podała, że występując o świadczenie, nie wiedziała, iż ojciec córki mieszka w [...]. Przyznała, że otrzymała świadczenie tzw. [...], w tym za sporny okres, lecz w postępowaniu przed urzędem [...] przedłożyła zaświadczenie, że pobiera świadczenie wychowawcze w Polsce. Skarżąca okazała zaświadczenie z MOPS z dnia 2 stycznia 2017 r. Świadczenie otrzymała już po upływie okresu, na który przyznano je w Polsce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

W świetle ustaleń Wojewody i twierdzeń samej skarżącej, w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego za wyżej wskazany okres. Wydanie takiej decyzji jest obligatoryjne z mocy art. 16 ust. 2 i 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, wyżej powołanej.

Po wydaniu decyzji, przyznającej skarżącej prawo do tego świadczenia, stwierdzono bowiem, że ojciec dziecka przebywa i pracuje na terenie [...]. Wyjazd ten nie miał zatem charakteru pobytu turystycznego, czy leczniczego (art. 16 ust. 3 cyt. ustawy), co jedynie wyklucza uchylenie decyzji.

Stosownie do art. 2 pkt 15 ustawy, przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to przepisy unijne, która skarżąca przywołała w skardze.

Celem stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do tych świadczeń. Akty te zawierają reguły pozwalające na unikanie negatywnych następstw podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw w sytuacji, gdy osoby uprawnione do świadczeń objętych przepisami o koordynacji, podejmują pracę w jednym lub w kilku państwach członkowskich Unii. Umożliwiają ustalenie ustawodawstwa państwa, któremu podlega osoba pracująca lub prowadząca działalność za granicą (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 1074/18, LEX nr 2705627 oraz przywołane tam orzecznictwo). Oznacza to, że to Wojewoda ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dokonanie takich ustaleń obliguje organ do uchylenia uprzednio wydanej decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczenia wychowawczego.

Świadczenie wychowawcze należy traktować jako świadczenie rodzinne w rozumieniu rozporządzenia nr 883/2004. Przepisy unijne wykluczają pobieranie świadczeń rodzinnych w pełnej kwocie w różnych krajach. Uchylenie decyzji w trybie art. 16 ust. 6 ustawy, nie kończy jednak postępowania o przyznanie świadczenia wychowawczego. Oznacza jedynie zmianę właściwości organu. Wniosek podlega bowiem rozpatrzeniu przez wojewodę zgodnie z art. 16 ust. 7 ustawy. To wojewoda jest organem uprawnionym do rozpatrzenia sprawy o świadczenie wychowawcze w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego na podstawie art. 11 ustawy. Uchylenie decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego nie oznacza zatem automatycznie, że świadczenie to nie przysługiwało za powyższy okres, za który skarżąca otrzymała takie świadczenie na terenie [...], co sama przyznała. Dla wyniku niniejszej sprawy bez znaczenia jest fakt, czy składając wniosek o przyznanie świadczenia skarżąca wiedziała o pobycie ojca dziecka za granicą. Niewątpliwie taką wiedzę posiadała już od dnia 1 stycznia 2017 r., skoro w dniu 2 stycznia 2017 r. legitymowała się już zaświadczeniem MOPS na użytek postępowania o przyznanie świadczenia rodzinnego na terenie [...]. Nieistotne jest też, że skarżąca znacznie później otrzymała świadczenie z urzędu [...], lecz obejmujące przedmiotowy okres oraz że nie zataiła przed tym organem faktu pobierania świadczenia wychowawczego w Polsce. Zmiana sytuacji w toku pobierania świadczenia wychowawczego jest bowiem również przesłanką uchylenia decyzji na podstawie art. 16 ust. 6 ustawy celem rozpoznania wniosku przez wojewodę jako organ właściwy z mocy art.

11. Miejsce zamieszkania skarżącej z dzieckiem wyznacza zaś właściwość danego wojewody.

Podniesione przez skarżącą okoliczności mogą mieć znaczenie dopiero na etapie kolejnego rozpoznania jej wniosku przez właściwy organ w sytuacji, gdy ojciec dziecka przebywa i pracuje na terenie [...] i mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Zaskarżona decyzja nie narusza zatem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie uchybiły regułom procedury w stopniu skutkującym wznowieniem postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).

ec