Uzasadnienie
W dniu 6 września 2010 r. do Urzędu Miasta B. wpłynął wniosek T. M. i R. M. w sprawie rejestracji pojazdu marki [...], nr [...]. Do wniosku załączono m.in.:
- – [...] dowód rejestracyjny (część I i część II) wydany przez Starostwo Powiatowe G. na rzecz R. S. wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem,
- – zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu z dnia [...] r. wystawione przez Stację Kontroli Pojazdów nr [...] w T.,
- – fakturę VAT - marża nr [...] z dnia [...] r. wystawioną przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność w zakresie sprzedaży pojazdów - Autokomis "A" K. M. w T.,
- – dokument potwierdzający zapłatę akcyzy na terytorium kraju od nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego z dnia [...] r. wystawiony przez Urząd Celny w R. Oddział Celny w R.,
- – oświadczenie o braku tablic rejestracyjnych,
- – oświadczenie o podleganiu obowiązkowi zapewniania sieci zbierania pojazdów, o którym mowa w art. 11 ust.4 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.
Decyzją ostateczną Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] zarejestrowano przedmiotowy pojazd, wydając tablice rejestracyjne o nr [...] oraz dowód rejestracyjny (seria) nr [...]).
W dniu [...] r. do organu rejestrującego wpłynął sprzeciw Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w S. z dnia [...] r. sygn. akt [...] od decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta B. o rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz T. M. i R. M. Prokurator wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o rejestracji ww. pojazdu oraz o uchylenie zapadłej decyzji i wydanie decyzji o odmowie rejestracji. W sprzeciwie wskazano, iż rejestrując ww. pojazd, organ istotne dla tej sprawy okoliczności faktyczne ustalił w oparciu o podrobione dowody, których to fałszerstwo jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. W toku śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Apelacyjną w S. ujawniono bowiem, że znaki numeru nadwozia ww. pojazdu zostały naniesione na polu numerowym po wcześniejszym zeszlifowaniu oznaczenia pierwotnego. Biegły w wyniku przeprowadzonych badań ujawnił i odczytał pierwotny numer nadwozia pojazdu. Do sprzeciwu dołączono odpis opinii biegłego z dnia [...] r.
Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent B. wznowił postępowanie w sprawie rejestracji ww. pojazdu, uznając, że w sprawie tej zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, tj. dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, a także, że zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 145 § 2 kpa., tj. możliwość wznowienia postępowania przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.
Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...], organ I instancji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 i art. 145 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca I960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z póżn. zm.) oraz art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) orzekł o uchyleniu ostatecznej decyzji z dnia [...] r. w sprawie rejestracji pojazdu marki [...], numer [...], na rzecz T. M. i R. M. oraz odmowie rejestracji przedmiotowego pojazdu.
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ uznał, iż sfałszowanie dokumentów stanowiących podstawę rejestracji, tj. [...] dowód rejestracyjny (część I i część II) jest niewątpliwe i nosi cechy oczywistości. W trakcie śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Apelacyjną w S., na podstawie opinii biegłego sądowego z zakresu badań mechanoskopii, ustalono bowiem, iż przedmiotowy pojazd posiada przerobiony numer identyfikacyjny oraz w całości podrobioną tabliczkę znamionową. Konsekwencją bezprawnego przerobienia numeru identyfikacyjnego spornego pojazdu jest wadliwość dokumentów stanowiących podstawę jego rejestracji.
Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie zachodzi jednocześnie drugi z warunków przewidzianych w art. 145 § 2 kpa, tj. należy uznać, że wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. Ogólnie pojęty interes społeczny wymaga ochrony przed sytuacjami, które godziłyby w pewność obrotu w zakresie handlu samochodami, a jedną z nich jest niewątpliwie utrzymanie w mocy decyzji o rejestracji pojazdu wydanej w oparciu o sfałszowane dowody. Decyzja o rejestracji w omawianej sprawie w praktyce sankcjonuje fałsz dowodu, nadaje pewne uprawnienia, właścicielom pojazdu, np. prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, tj. dokumentem wydanym w oparciu o podrobione dokumenty. Pozostawienie zatem w obrocie prawnym decyzji wydanej w oparciu o stan faktyczny, ustalony na podstawie fałszywych dowodów, stanowiłoby poważną szkodę dla interesu społecznego.
Organ wyjaśnił, że przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym, precyzują zasady rejestracji pojazdów samochodowych i dopuszczenia ich do ruchu. Zgodnie z art. 73 ust. 1 tej ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, a do zarejestrowania niezbędne jest przedstawienie przez wnioskodawcę odpowiednich dokumentów (art. 72 ust. 1). Jednym z nich jest dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany oraz karta pojazdu, jeżeli była wydana (pkt 2 i 5). W razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków, tj. nieprzedłożenia wymaganych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Dokumenty przedstawione do rejestracji muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności, tj. sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby, lecz także zgodne ze stanem faktycznym. Tymczasem z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika bezspornie, że po zarejestrowaniu pojazdu, ustalono, że [...] dowód rejestracyjny (część I i część II) zostały sfałszowane, gdyż konsekwencją bezprawnego przerobienia numeru identyfikacyjnego spornego pojazdu jest wadliwość dokumentów stanowiących podstawę jego rejestracji. Nie odzwierciedlają one rzeczywistych cech pojazdu, przedstawiając jego fałszywy obraz, niezgodny z fabryczną numeracją istotnej części zarejestrowanego pojazdu.
Zatem w ocenie organu, dokumenty przedłożone do wniosku o rejestrację przedmiotowego pojazdu, nie mogą stanowić podstawy do skutecznej rejestracji, zaś w toku prowadzonego postępowania strony nie zgłosiły nowych dowodów.
Stąd też należało orzec w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa o uchyleniu decyzji dotychczasowej i wydać nową decyzję, orzekającą o istocie sprawy.
W odwołaniu od decyzji T. M. i R. M. zarzucili brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz sprzeczność rozstrzygnięcia z uprawnieniami, przysługującymi z mocy art. 169 kodeksu cywilnego. Zdaniem odwołujących się, co prawda okoliczności sprawy zdają się nie budzić wątpliwości co do ustalenia, że numery przedmiotowego pojazdu zostały zeszlifowane oraz znaki numeru nadwozia zostały naniesione na polu numerowym oznaczenia pierwotnego i w tym stanie rzeczy nie ulega również wątpliwości, że [...] dowód rejestracyjny, którym posłużono się przy rejestracji nie odpowiada przedmiotowemu pojazdowi, to jednak brak podstaw do odmowy rejestracji w wyniku wznowienia postępowania, gdyż odwołujący się nabyli własność pojazdu z mocy art. 169 kc – zgodnie z domniemaniem z art. 7 kc.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 2 kpa, orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Po omówieniu treści art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 kpa, Kolegium nie podważając ustaleń organu I instancji co do bezprawnego przerobienia numeru identyfikacyjnego spornego pojazdu oraz wadliwości dokumentów, wymienionych we wniosku o rejestrację, uznało bowiem, że aby mówić o ewidentnej oczywistości sfałszowania dowodów należało zwrócić się do organu [...]ego, który rzekomo wydał dokument celem ustalenia przesłanek z art. 145 § 2 kpa.
Skargę na decyzję ostateczną wniósł Prokurator Apelacyjny w S. domagając się jej uchylenia z powodu naruszenia art. 138 § 2 w zw. z art. 6 i 12 kpa oraz art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem Prokuratora, zebrany materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego załatwienia sprawy, bowiem podstawę rejestracji pojazdu mogą stanowić wyłącznie dowód własności oraz dowód rejestracyjny autentyczny i zawierający dane identyfikacyjne pojazdu zgodne z jego tablicą znamionową zainstalowaną fabrycznie przez producenta lub zmienioną zgodnie z prawem. Tymczasem w niniejszej sprawie konsekwencją wykazanego opinią biegłego bezprawnego przerobienia numeru identyfikacyjnego pojazdu, była wadliwość dokumentów wymienionych we wniosku o jego rejestrację, które nie stanowiły też podstawy przeniesienia własności pojazdu. Zdaniem Prokuratora, twierdzenie Kolegium o braku ewidentnej oczywistości fałszu dowodów jest w niniejszej sprawie wynikiem dowolnej, a nie – swobodnej oceny dowodów.
Pogląd o niezbędności uzyskania informacji od organu [...]ego na okoliczność wydania spornych dokumentów pojazdu jest zatem nieuprawniony i zmierza jedynie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania, uniemożliwiającego dalsze funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji o rejestracji mogącej spowodować negatywne skutki dla ewentualnych nabywców spornego pojazdu.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, zaś zawartą w niej argumentację należy w pełni podzielić.
W niniejszej sprawie brak było bowiem przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej z art. 138 § 2 kpa. Na tej podstawie organ odwoławczy władny jest uchylić decyzję organu I instancji w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy decyzja tego organu wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ odwoławczy powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Tymczasem zasadnie zarzucił skarżący, że organ I instancji zebrał wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy i dla zakończenia sprawy wznowieniowej zbędne jest zasięgnięcie informacji w [...]m organie administracji, który widniał jako wydający dokumenty, którymi posłużono się przy rejestracji przedmiotowego pojazdu.
Przeoczył bowiem organ odwoławczy, że z akt postępowania wynika, iż w dniu [...] r., a więc jeszcze przed wniesieniem sprzeciwu przez Prokuratora, do organu I instancji wpłynęło pismo Centralnego Biura Śledczego z dnia [...] r. oraz postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych z dnia [...] r., mocą którego przedmiotowy pojazd uznano za dowód rzeczowy w sprawie o czyny z art. 270 kk, dotyczące działania grupy przestępczej zajmującej się kradzieżami samochodów na terenie [...], a po przerobieniu numerów identyfikacyjnych i wyrobieniu fałszywych dokumentów, ich legalizacją i sprzedażą na terenie RP.
Z treści tego postanowienia wynika też, że w oparciu o dostępne bazy danych ustalono, iż przedmiotowy pojazd widnieje jako poszukiwany od dnia [...] r. Pojazd został utracony na terenie [...] i posiadał nr rej. [...]. Aktualnie trwają czynności zmierzające do ustalenia właściciela pojazdu.
W świetle powyższego dokumentu, który doręczono uczestnikom postępowania, na rzecz których dokonano rejestracji pojazdu decyzją ostateczną, objętą żądaniem wznowienia postępowania, zbędne jest prowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego, ani też organ odwoławczy nie wskazał na inne naruszenie przepisów postępowania przy wydaniu decyzji wznowieniowej przez organ I instancji.
Podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 169 kodeksu cywilnego, nie mógł zaś skutkować uchyleniem decyzji tego organu, bowiem jak trafnie podniósł organ I instancji w niniejszej sprawie dokumenty, przedłożone do rejestracji, zostały podrobione, co jest oczywiste w okolicznościach niniejszej sprawy, a w toku sprawy wznowieniowej strony nie przedłożyły nowych dokumentów, niezbędnych do rejestracji pojazdu z mocy art. 73 ust. 1 oraz art. 72 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, wyżej powołanej, W szczególności też, nie przedłożono dowodu własności pojazdu, zaś organy administracji nie są władne do ustalenia tytułu prawnego do pojazdu. Spór na tle własności ma bowiem charakter cywilnoprawny i do jego rozstrzygnięcia powołane są sądy powszechne.
Zdaniem sądu administracyjnego, prawidłowo też skarżący wskazał na wystąpienie w niniejszej sprawie nie tylko przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, lecz również z art. 145 § 2 kpa, w postaci oczywistości sfałszowania dowodu oraz niezbędność wznowienia postępowania jeszcze przed stwierdzeniem tego faktu prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu z uwagi na konieczność uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego, jaką jest sanowanie przez organ administracji fałszu dowodu i przyznaniu uprawnień do uchodzenia w obrocie prawnym za prawowitego właściciela osobie, której tytuł prawny nie przysługuje bez orzeczenia sądu powszechnego.
Dopiero ustalenia tytułu prawnego w drodze orzeczenia sądu powszechnego oraz nabicie nowych numerów uzasadniać może wdrożenie nowego postępowania w przedmiocie rejestracji pojazdu.
Z tych względów zaskarżona decyzja jako wydana z naruszeniem art. 138 § 2 kpa i art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 kpa oraz art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, co miało wpływ na wynik sprawy, podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Wobec uwzględnienia skargi należało orzec o niewykonalności zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 152 cyt. ustawy.
Przy ponownym rozpoznaniu odwołania Kolegium winno zatem zgodnie z powyższymi wskazaniami orzec o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
sw